TANG LỄPhần 17 · trang 294–297

294Trang sách 294TANG LỄ Người Việt-Nam tuy yêu đời ham sống cũng như hầu hết các dân- lộc khác trên thế giới, nhưng không phải vi thế mà dân la sợ chết.

Tín nguỡng và phong tục của ta đã làm cho con người khi về già, thản nhiên chờ cái chết và đôi khi lại sửa soạn cho ngày chết nữa.

Sinh là ký, tử là quy sống gửi, thác mới thật là về thế giới vĩnh-viễn, sau cuộc đời ngắn ngủi ở trần-gian.

Các cụ giả, sau khi đã ău khao thượng thọ, thường lo xa tới cái chếl. Chính vì vậy mà trong lúc tuổi già, các cụ thường được con cháu chiều-chuộng nâng-niu.

Các con cháu thường nhủ nhan : Các cụ sống chẳng còn được bao lâu nữa, chièu các cụ !

Chính các cự cũng vậy, khi về giả, các cụ thường nói với con cháu về cái thời gian ngắn ngủi minh còn được ở gần con cháu.

Đôi khi, một vài cụ đã già rồi vẫn còn con dọi, các cụ thưởng thương cho đửa trẻ chưa thình người các cụ đã sắp đến ngày phải từ giã nó vinh-viễn.

Đổi với các cụ, chỉ có đấy là điều đáng ân-hận, ngoại giả cái chết không đáng đễ các cụ lo nghĩ.

Đối với những cụ con cái đã thành gia thất nghĩa là chúng đã nên người, có công ăn việc làm, có địa vị xã-hội, các cụ thường dùng chút ngày làn còn lại đề đi đỏ đi đây, vãn cảnh, trối già, cùng đi lễ bái các đền chùa đễ cầu phúc đức cho con cháu.

Dó là một cách các cụ sửa soạn cái chết. Có nhiều cụ bỏ nhà đến * hẩn chùa, nhất là các cụ bà, hoặc nếu không ở chùa thì các cụ cũng lu lại gia, ăn chay niệm Phật, đễ mong khi từ-giă cũi đời hồn sề được nương-nhỏ bóng Phật.

295Trang sách 295SỬA-SOẠN NGÀY CHẾT Biết mình phải chết, các cụ không sợ chết và các cụ sửa-soạn đón cái chết.

Trong việc này, ngoài sự sửa-soạn về tinh thần, - các cụ đi lễ bái, - các cụ sửa-soạn ngay cả cho cái chết vật-chất.

Các cụ lo sắm cổ hậu và ở những gia đình khá-giả các cụ lo xây sinh phần, miền Nam gọi là kin-tĩnh.

Cỗ hậu còn gọi là cổ lp chính là cổ áo quan sau này dùng đề an- táng các cụ.

Gọi cỗ áo-quan là cỗ hậu vì nó dùng về sau, khi các cụ đã qua đời rồi. Có nơi gọi là cổ hậu-sự. Còn danh-từ cỗ thọ đề chỉ sự sống lâu của các cụ, một khi các cụ vào nằm trong đó yên nghỉ giấc ngàn thu là các cụ đã già. Hơn nữa ở đầu áo-quan thường có khắc chữ thọ.

Lo-lắng cỗ thọ cho mình, các cụ thường chọn thứ gỗ quý, nhất là gỗ vàng-tầm. Thứ gỗ này rắt lốt, chôn dưới đất ẩm-ướt đỡ bị mục, và do đó xương-cốt không bị hư-hại. Lo cho khi minh chết, các cụ nghĩ lới cả xương cốt sau khi da thịt đã tiêu-tan.

Cỗ thọ đóng rồi, các cụ cho sơn son thiếp vàng đề trang hoàng và đồng-thời cũng đề giữ cho khỏi mọt. Có nhiều cụ gần đây, thay vi sơn son thiếp vàng, các cụ cho đánh si, và hàng ngày luôn luôn các cụ tự trông nom cho cỗ thọ được bóng và sạch, nhất là phải kín không có khe hở.

Các cụ cũng nghĩ tới chiếc quách bọc ngoài áo quan và đồ khâm- liệm khi các cụ lâm chung.

Các cụ! cho in trong quan ngoài quách những dấu hải hộp tức là dấu của nhà Phật với sự tin-tưởng là sau này khi trăm tuổi các cụ vào nằm trong đó sẽ được sự yên tĩnh của lâm hồn.

Lo cô thọ cho mình, mới chỉ là một phần trong việc sửa-suạn cho lúc chết.

296Trang sách 296Ỉt khi, xưa có một cụ nào khòng nghĩ lới ngòi huyệt của mình. Các cụ thường đi xem lấy đất hoặc nhà thầy địa-lý đi tim giùm đất, ngôi đất sau này sẽ cho linh-bồn các cụ được thư-thái và con cháu được hơn người.

Đến đây tưởng cần nhấn-mạnh đến lòng thương con cháu của người Việt. Sống, chấm nom lo cho con chưa là đủ, đến khi chết cũng nghĩ tới các con.

Khi đã lim được đất rồi, các cụ giàu-có cho xây sinh-phần, đảo sắn huyệt đúng theo sự chỉ-dẫn của thày địa-lý.

Xây sinh phần cũng như sấm cò thọ, bao giờ cũng xây đôi và sắm đôi, dành cho cả cụ ông lẫn cụ bà.

Những cỗ thọ đã sắm sẵn, thưởng được kê đưới gấm ban thờ đê chờ khi dùng đến. Tuy cổ thọ lượng trưng cho sự chết, nhưng cỗ thọ kê ở dưới bàn thờ không bao giờ gợi lên ý-tưởng kinh sợ như đối với các dân-tộc khác.

Con người la lo sống cũng phái lo đến lúc chết, người biết lo xa phải biết nghĩ đễn những giây phút cuối cùng của minh.

Già thi phủi chết. Sinh thi dưỡng, lử thi láng. Có chết phải có đám tang, đó chỉ là lẽ thông thường !

TANG-LỄ CỦA TA Cũng nhi trong mọi việc khác, việc ma chay của ta cũng chịu ảnh. hưởng lễ-nghi Trang-ton, và tans-lé do dé vån cit-hănh theo phong-due của người Trung Hoa với dôi điều khác-biệt.

Mọi sự tế lễ về việc hiếu của ta đều căn cứ theo Thọ-Mai Gia-Lễ và Gia-Lễ chỉ Nam, tuy ngày nay nhiều lỗ nghi đã được giảm-tiện, nhất là ở nơi đô-thị. Tuy vậy, những lễ chính vẫn còn giữ.

Ngưrời con hiếu, khi bố mẹ chết, ai cũng muốn lo cho đủ lễ.

297Trang sách 297LÚC LÂM-CHUNG Sống mãi rồi phải già, già rồi phải có ngày đau ốm, có người đau lâu, có người đau chóng, nhưng đỗ ai tránh khỏi được cái chết.

Người xưa, ai đau ốm đến lúc biết mình không thể sống được, hoặc người nhà nhận thấy tinh-trạng người đau sắp đến lúc qua đời, thì phải cho rời tới căn nhà chính tầm, đặt ngoảnh đầu về phương Đông đề được sinh-khí.

Lúc đó con cháu phải yèn lĩnh.

Người nhà sẽ bỏi người bệnh xem có dối-đáng gi không. Nếu người bệnh có nói điều gì, con cháu phải ghi lấy, và sau này sẽ cố tuân theo đề vong-bồn người khuất được ngậm cười nơi chín-suối.

Sau đỏ, con cháu hỏi xem người bệnh có lự đặt lấy lên Thụy, còn gọi là lên Hèm, tức là tên sau này dùng để khắn khi cùng giỗ. Ta còn gọi tên này là tên cúng cơm.

Nếu người chết ở trong tinh-trạng mê-man không tự đặt lấy tên được, con cháu phải tìm lên đặt rồi báo cho người biết.

Đồng thời, con cháu cũng phải thay quần áo mới cho người bệnh, bỏ hết quần áo cũ dang mặc đi.

Con cháu phải cắt canh nhau ngồi bên cạnh người bệnh đề chở giò phút cuối cùng của ông cha. Nếu người bệnh lịn đi, phải lấy bông hoặc nén hương đang chảy đặt vào trước lỗ mũi, hễ bông hoặc khỏi hương không động đậy nữa tức là khí tuyệt, nghĩa là người bệnh đã qua đời.

Lúc đỏ, người canh chừng cầm chiếc đũa đặt ngang mồm người chết để cài hàm, cho hai hàm răng khỏi nghiến vào nhau.

Ngrời canh chừng phải biết đúng giờ người chết qua đời đề còn nhờ các thày tự xem ngày bấm giờ, ngỡ hầu hiết người qua đời có chết được giò lành hay phải ngày trùng-tong lại có quủ-tinh áin-ảnh gây tai-hại chếl chóc cho con cháu. Nếu gặp ngày giờ xấn các thầy tự, tức là các thày phù-thủy phải có bùa đề tống thần trùng, đễ đuởi quị-tinh. Bùa này sẽ dán trên áo quan, và cho vào những con ốc chôn ở lứ phía ngôi mộ.