BÁO VỆ MỘ PHẦNPhần 25 · trang 377–381

377Trang sách 377BÁO VỆ MỘ PHẦN Mồ mả ngày nay tại các đô thị được xây đắp ở những nghĩa-trang, có người trông coi, không sợ sự phá hoại của bất cứ ai. Trước đây, và cả bây giờ nữa, ở nhiều vùng quê, mồ mả chôn ở các bãi tha-ma, có khi ở rải-rác tại chân núi hoặc cánh đồng, đâu có ai trông nom, nên từng có những vụ đào mồ cuốc mả, có khi để lấn đất, có khi đề trả thù người sống. Đọc các truyện cỏ, ta thấy có những vụ tranh nhau đề mả trên một ngôi đất, đào phá-hoại long-mạch hoặc chôn án ngũ long-mạch của một ngôi mộ đang kết-phát. Ta tin về địa-lý, những vụ chôn thêm một ngôi mộ trước bay sau một ngôi mộ đã chôn rồi, đào một tắc đất, đắp một nấm cao ở chung quanh một ngôi mộ đều được coi là có ảnh hưởng tới ngôi mộ.

Ngôi mộ tức là gia cư của người chết. Như trên đã nói, việc di. chuyền ngôi mộ là vạn bất đắc-dĩ, và một khi ngôi mộ đã chôn, người sống phải lo bảo vệ giữ gin như bảo vệ giữ-gìn chính ngôi nhà của người sống đang ở, vi âm-phần và đương-cơ đền ảnh-bưởng tới con người, và liên quan tới nhau.

Các mộ-phần tại Việt-Nam, xưa nay bao giờ cũng được bảo-vệ rất cần thận, bảo vệ bởi luật-phát, bảo-vệ bởi người sống, và tục còn tin rằng bảo-vệ bởi chính vong-hồn người chết nằm trông mộ nữa.

LUẠT-PHÁP BẢO-VỆ MỘ-PHẦN. - Luật-pháp rất nghiêm-khắc đối với kể phá-hoại mồ mả, dù mả đó chỉ là một ngôi mồ vô chủ.

Theo luật Gia-Long :

- Kẻ nào xâm-phụm một ngôi mộ cho tới quan-quách hoặc tiêu sành bị phạt 100 trượng và đầy đi 3.000 dặm.

378Trang sách 378- Kẻ nào xâm phạm làm biến đi một ngôi mộ cũng bị trừng phạt nhir trên.

- Kẻ nào xâm-phạm một ngôi mộ, phá nắp áo quan đề lộ thiên xác chết bị tội giảo, án treo.

- Nếu ngôi mộ xâm-phạm là của thân thích nhà vua, của các vị đại thần, kẻ xâm phạm bị tội chém và các đồng-phạm bị tội giảo.

- Nếu con cháu, đàn em xâm-phạm mồ mả ông cha, mồ mà đàn anh đến lộ thiên thi-thề, sẽ bị lội chém, án treo.

- Nếu những người này tiêu bủy thi thể, bán đất ngôi mộ, cũng bị tội chém, án treo - Những người mua đất ngôi mộ hoặc chứng-kiến việc tiêu-bủy thi-thể mà không can-ngăn đều bị phạt 80 trượng; tiền mua đất sung công quỹ ; ngôi đất trao-hoàn cho con cháu người chết.

- Ông bà và cha mẹ phá-bủy mộ con cháu bị phạt trượng.

- Con cháu phá-hủy mộ ông bà, cha mẹ hoặc bỏ mặc thây xác các người không chôn cất bị tội chém.

- Kẻ nào trong khi đào đất, đào thấy một thi-thể vô chủ, không chôn lấp lại, bị phạt 80 trượng.

- Kẻ nào trong khi hún bắt cầy cáo, chuột hoặc các con vật khác tại các gò-đống tha-ma vô-ý xâm phạm tới mồ mả làm cháy quan-quách của một ngôi mộ bị phạt 80 trượng và 2 năm khổ-sai.

- Kẻ nào san bằng gò-đống mộ-phần của người khác-để làm vườn ruộng bị phạt 100 trượng và phải đắp lại nơi san bằng theo tinh trạng cũ.

Đó là luật-lệ cũ, ngày nay mồ mả vẫn được bảo-vệ bởi luật-pháp, những kẻ phá hủy mồ-mả vẫn bị trừng-phạt luy không quá nặng như xưa. Chính quyền, mỗi khi dùng đất, nếu đất có mộ, bữu chủ hoặc vô chủ, đều có thông cáo đề di mộ.

Luật pháp bảo-vệ các mộ-phần, nhưng luật-pháp cũng rất khắc-

379Trang sách 379nghiệt đối với kẻ chôn dấu xác chết vào mộ người khác, - trường hợp thường xảy ra khi có nhiều người muốn tranh nhau một ngôi đất phát.

Người chôn dấu như vậy bị phạt 80 trượng và trong một thời hạn ấn định phải rời mộ đi nơi khác.

NGƯỜI SỐNG BẢO-VỆ MỘ-PHẦN. - Mộ phần đối với dân ta là những nơi thiêng liêng, không những chỉ riêng con cháu người khuất : dều nằm trong mộ phải tôn trọng, mà bất cứ người sống nào cũng không được xâm-phạm tới.

Những người chủ đất, trong có mộ phần của thân nhân minh, khi bán đất đi, vẫn còn có quyền ở phần đất thuộc về ngôi mộ, chủ mua không được có một hành-động nào xâm-phạm tới. Sự tôn-trọng mồ mả đã xâm nhập trong tinh thần dân tộc la thành một thói quen nên bất cử ai đều không muốn động chạm tới mồ mả của người khác. Ở Bắc- Việt mặc dầu ruộng nương dất cát hiếm nhưng các chủ ruộng chủ vườn bao giờ cũng sẵn-sàng by-sinh những khoảnh đất dành cho những ngôi mộ, dù là những mồ vò chủ. Không bao giờ ai san phẳng mồ mả chôn trong ruộng vườn của mình.

Việc bảo-vệ mộ-phần là bổn phận của người sống, con cháu người khuất: Ta tin ở âm phần, la cần gin-giữ các ngôi mộ để khỏi bị ảnh hưởng khi một ngôi mộ lị xâm-phạm.

Hàng năm, trong ngày giũ của người khuất cũng như trong ngày Thanh-Minh (1), con cháu đi viếng mộ thắp bương trước mộ rồi đắp lại ngôi mộ cho cao, rãy cỏ, nhỏ bỏ đi những cây hoang dại mà rễ có thể ăn tới xương cốt trong mộ.

Mọi người, thường đến ngày Đông chí năm trước đã ra thăm mộ đề xem trước nếu mộ cần vun-đắp thêm thì ngày Thanh-Minh nạm sau cũng với vàng hương lễ vật, ngrời tá mang theo sẻng cuốc để sửa-sang ngôi mộ.

Những kẻ xâm-phạm mộ-phần của người khác đều bị mọi người nguyền rủa, dù mộ không phải là thân nhân của người ta. Thái-độ này (1) Xin xem bài Tết Thanh-Minh trong tập Tín-Ngướng.

380Trang sách 380của ngirời sống đã bảo-vệ rất nhiều cho mộ người chết, khiến kẻ ác. tâm phải kiêng dè không dám động tới các gò-đống, các mộ-địa, các lăng-tầm v.v...

VONG-HỒN NGƯỜI CHẾT TỰ BẢO VỆ MỘ. - Mộ-phần là gia-cu của người chết, tục tin rằng người chết cũng vẫn tị? bằn vệ lấy mồ-mả của mình.

Tục lại tin rằng, khi mở mả bị sụt, bị cây cối xâm-phạm, bị súc vật đào bởi, hương-bồn người chết sẽ tim cách báo cho con cháu biết, có khi giảng ra một điềm gì, có khi bảo mộng, hoặc có khi con cháu bị đau Ốm. Trước một điềm báo, trước một giấc mộng, trước bệnh tật của người trong nhà, các gia chủ sẽ xem bỏi nhờ đoán mộng, đoán điềm, nhờ tìm hiều gia sự. Thày bói gieo quê đoán ra việc động chạm về ngôi mộ nào, gia chủ sẽ theo lời đoán làm lễ lạ mộ.

Lễ tạ mộ gồm chè cau, xôi chuổi, rượu gà hoặc chiếc chân giò, vàng bương. Con cháu tới mộ củng khấn. Cùng với tạ mộ, con cháu cúng khán cả vị Thổ thần nơi mộ. Thường trong việc củng Thổ thần có só cúng, người ta dùng ngựa mã và năm chiếc mũ, vàng hương, trầu cau, Xôi rượu, v.v.. Ngựa, mũ và vàng hương sẽ được hóa đi sau buổi lễ.

Năm chiếc mũ dành cho Ngũ phương sử giả. Ngựa và mũ đồng màu, thay đổi tùy năm, theo ngũ-hành, năm nào màu sắc theo bành năm đó ;

Năm nào hành Kim màu vàng- Năm nào hành Mộc màu trắng.

Năm nào hành Thủy tiàu xanh.

Năm nào hành Hòo màu đỏ, nhi năm Ất-Ty. (1965).

Năm nào hành Thổ màu den.

Cùng với việc cúng lễ, con cháu cũng đắp lại ngôi mộ.

Có những trường-hợp kể ngoài họ xâm-phạm tới mộ, lập-tức kỉ này bị người khuất theo làm cho ốin-đau bệnh tật, phải có lễ lạ và đíp lọi mộ mới yên. Ta vẫn cho rằng, khi đi qua một ngôi mộ, nếu vi voý, có

381Trang sách 381những hành động bất-kính đối với người khuất nằm trong mộ, như phóng-uế nơi cạnh mộ chẳng hạn, kẻ vô-ý cũng bị người khuất trừng. phạt bắt đau ốm phải biết ăn năn tội lỗi và tạ tội củng lễ mới khỏi.

Việc xâm phạm mộ-phần không bao giờ được tha-thứ dù do vô-ý.

Bởi vậy, mỗi khi đi qua một bãi tha-ma, người ta thường cố tránh mọi hành-động có thể bị giới vô hình coi là súc-phạm tới mồ mả của họ, cũng như có thề bị người sống coi là thất-kính với người trong mộ.