CẢI-TÁNGPhần 23 · trang 356–360

356Trang sách 356CẢI-TÁNG Người chết đã an-táng rồi, có khi nơi an-táng là ngôi mộ vĩnh-viễn, nhưng người xưa thường sau ba năm, khi con cái đã đoạn tang, hoặc một vài năm sau khi đoạn tang, con cháu thường lo cải-táng lại.

Việc cải táng còn gọi là cát táng, trái với lúc mới chết an-táng gọi là hung láng. Danh-từ cát táng đề chỉ rằng sự an táng lại do con cháu tìm được nơi đất tốt đề xương-cốt ông cha yên nghỉ. Trơng lúc cải táng xưrơng cốt được rửa bằng nước vịhương, và với ngôi đất mới đã được kén chọn sẽ đem lại sự yên vui cho hương-hồo người chết và đem lại hạnh-phúc cho con cháu.

Sự cải-táng không cần thiết như lrên đã nói, nếu khi hung táng con cháu đã kén đất trước, nhất là khi người chết lại được an-táng vào sinh phần của minh xây từ khi còn sống.

Thường thưởng những người chết trong lúc tha-hương, thân xác tạm chòn nơi đất khách quê người, con cháu, theo quan-niệm hiếu của người xura, phải lo cất cốt về nơi sinh-quán.

NGHI-THỨC CẢI-TÁNG Trước hôm cải-táng, con cháu phải làm lễ cáo từ-đường. Hôm cải-táng phải có lễ khán Thổ thần nơi ngôi đát được lựa chọn.

Ngày giò cải-táng cũng được các thày tự và thày địa-lý chọn trước.

Ngôi mộ thường mở về đêm vi người chết thuộc âm, nếu vì kén giờ phải mở mả ban ngày người ta phải dùng vải chiếu che kín đề ánh sáng mặt trời thuộc dưng không lọt được vào mả và chiếu vào xương cốc, khiến cho xương cốt sẽ bị mục.

357Trang sách 357Trước khi mở mả phải có lễ khấn đề báo cho người chết biết.

Những gia-đinh phong-lưu có khi. tổ chức cả cuộc lế-lễ tại ngôi mộ.

Khai mả xong, con cháu nhặt lấy hết xương cốt xếp vào một tiêu sành, do đó lễ cải táng còn gọi là lễ sang liều.

Trong lòng tiêu sành đã được trải giấy vàng.

Trước khi xếp vào tiều, xương cốt được lau rửa sạch-sẽ bằng nước vị-hương. Xếp vào tiểu, lại được rấy nước vang vào, rồi đậy kín de cải-táng sang đất mới.

Lúc hạ huyệt xương cốt, thày địalý phân kim, kén giờ, lấy hướng.

Lần chân này, ngôi mộ có thể được vĩnh viễn, nhưng cũng có khi con cháu vì động chạm, nghĩa là vì mộ ở nơi không hợp, gây ảnh- hưởng không đẹp cho gia đình, lại di mộ đi. Có người quả mê-tin di mộ ông cha đến ba bốn lần.

LÝ-DO CẢI TANG Một ngôi mộ chôn vĩnh viễn tại một nơi, đó là một điều hay, vi con cháu đỡ phải động tới hài cốt ông cha, nhưng thường có khi vi những lý-do bắt buộc, ngôi mộ phải cải táng.

Có năm có chính khiến ngôi mộ phải cải-táng : 1o Mả vô cớ sút thành đường; 2o Mả cả khô hẻo chết ; 3o Trong nhà có dâm-loạn, phong-thanh mất ; 4o Trai gái hóa đièn cuồng, hinh hại hỏa-tai chết tróc ; 50 Người mát, của mất, sinh ra kiện tựng nhau mãi.

Qua năm điều trên ta thấy rằng, mả sút lễ lất-nhiên bên trong mồ động tới xượng cốt, cần phải cải-táng, còn như nếu cỏ khô bẻo chết tức là đất nơi đó không tốt, đề mả nguyên nơi đó, e có ảnh-hưởng tới di hài. Còn ba điều sau, đều do sự lin-tưởng của ta, sống về mồ mả mà cần phải cải-táng.

358Trang sách 358Ngoài ra cũng có nhà vì lúc cha mẹ mới chết ở trong cảnh tủng bấn chưa tim được đất, và cỗ áo quan cũng không tốt, bắng gỗ xấu, nên sau một thời gian mấy nằm, sự làm ăn khá giả hơn, lại sợ áo quan . xấu mục nát hại lới di-hài, vên con cháu lo việc cải-táng.

Hoặc cũng có người cầu còng danh phú quý, tim thày địa-lý về cải. táng mồ-mả ông cha.

NHỮNG ĐIỀM HAY KHÔNG NÊN CẢI TÁNG Nhiều khi iả kết, trong có những điềm hay, không nên cải-táng: 1o Thấy con rắn sống ở mả bay khí-vật gì. Đất nơi đây thịnh, mỏi kết nên rấn hoặc khí vật mới ở đó; 20 Thấy tơ bồng quấn quít ở cỗ áo quan, hoặc có những giọt nước trắng như sữa ở bên ngoài hoặc long áo quan, những giọt nước này hơi ấm. Mả như vậy có sinh-khi và đã kết : 30 Một hơi ẩm tiếi ra ở mộ, trong huyệt lại khô rảo. Đất nơi đây tối; 50 Những xương cốt đinh liễn vào nhau kết thành tượng. Mả này kết thành lượng rất quý.

NGU-IẾ Sau khi cải táng rồi, con cháu lại làm lế cầu yên cho hương hồn người chết, hoặc Té-Ngu một trần ngây lại mộ Trong lúc cải táog, vợ coo nặc đô tráng đỏ lỏ lòng đau-đớn nhớ thương người khuất.

VĂN-IẾ CẢI-TÁNG Than ôi / Cha (mç) bỏ cũi trần, tiếng lăm còn lại, sự cửa nhà tưn vẫn được yên, ngôi mồ mả vẫn còn chưa họp.

Nay tìm đất lốt, xin rời sang yên-ön nắm xương.

359Trang sách 359Tâm sửa lễ-nghi, xin chúng lấy tiến thành một chút.

Từ nay đưpc chỗ, cầu hồn phách lạm yên.

Không ngai về sau, ắt cháu con vui-uẻ.

Cân cáo VIỆC CẢI-TÁNG TẠI MIỀN NAM NƯỚC VIỆT Từ dãy núi Hoành-Sơn trở vào, việc cải-táng chỉ là một trường hợp, hạn-hữu. Chôo cất là xong.

ở đây ta chỉ cải táng khi nào trong gia-đinh bất an và xem bói toán được biết là do động mộ.

Ngày nay ít người cải táng mộ. Sống theo đời mới, chịu ảnh bưởng của Âu Mỹ, người chết đã được nằm yên dưới mộ là xong.

Ngay từ xưa, không phải ai ai cũng cho cải-táng là một điều bắt. buộc trong phong-tục. Có người nghĩ nên cải táng vi thế xác con người không trong sạch, cải-láng đề rửa xương-cốt.

Có người nghĩ trái lại, ông cha đã chết nên đề được nằm yên một nơi, không nên động tới di-bài làm bận-rộn hương hồn các người.

Tuy vậy, có nhiều trườnghợp người la bị bắt-buộc phải cải táng : mộ chôn ở một nơi nay bị chủ đất đuổi hoặc bị chính quyền lấy đất dùng vào việc công-ích, mộ chôn ở nơi gần sông bị đất sụt v.v..

HÌNH THẺ CÁC NGÔI MỘ Mộ có thê chỉ đắp đất cao lên như một chiếc mô, có thế xây thành lăng và có khi thành hẳn một ngôi nhà nhỏ. Những sinh-phần, Nam gọi là kim-tĩnh, thường được thiết lập trên những khu đất rộng- rãi, có trồng cây cảnh và có cả những hòn oon-bộ như tại một tư thất.

Hình thức các ngôi mộ cũng thay đổi theo địa-phương.

360Trang sách 360Tại Bắc-Việt và miền Bắc Trung-Việt cho đến tỉnh Thanh-Hóa, mộ đắp hay mộ xây đều dài theo bình khối chữ nhật, dông-dốc ở bốn góc và đỉnh mộ cao hơn. Bắt đầu từ Nghệ-An, Hà-Tĩnh đi vào cho tới Khánh-Hòa mộ hình tròn hay đúng bơn là hình chóp, - mộ tròn và đinh mộ cao bơn. Có lẽ tại nơi đây mộ chôn trên đắt cát nhiều, nên dùng hình tròn đề vun gọn. Mộ đắp hình tròn, mộ xây cũng theo hinh này, có lẻ đề hợp với tục-lệ địa-phương ?

Từ Khánh-Hòa trở vào miền Nam và trên toàn cõi Nam-Việt, mộ lại theo hinh dài như ngoài Bắc, dù là mộ đắp hay mộ xây cũng vậy.