Nếp Cũ: Con Người Việt NamPhần 1 · trang 1–7

1Trang sách 1TOAN AN H NÊP CŨ CON NGƯỜI VIỆT NAM PHONG TỤC CÔ TRUYỀN KHAI-TRÍ Nhà sách SAIGON Đai-lo Le-Loi-

2Trang sách 2NÉP CŨ CON NGƯỜI VIỆT-NAM

3Trang sách 3TOAN ÁNH NẾP CŨ CON NGƯỜI VIỆT-NAM PHONG TỤC CỞ TRUYỀN IN LẦN THỨ HAI NHÀ SÁCH KHAI - TRÍ 62, đại-lộ Lê-Lợi SAIGON

4Trang sách 4TỰA Trong buỗi xã-hội đương trái một « cơn sốt vỡ da », con người Việt-Nam cựa quậy vươn lên đề than dự vào cuộc hòa ca ò q6 của thế- giới, cuôn sách khảo-cứu này ra đời, như có vẻ thách thức trước cao- trào « sóng mới n của đời nguyên-tử.

Chúng tôi không nghĩ thế.

Chúng tôi cho rằng người ta sinh ra không phải chỉ là một & con vật người » sống ở đâu cũng chỉ có những khát vọng như nhau, muốn hành động gì đều cứ tự nơi mình, đọc ngang nào biết trên đầu có ai. Trái lại, nếu chúng ta không còn ở trong thời-kỳ xuất mẫu hoài, tiện thị hữu quân thân (lọt lòng ra là đã có bồn-phận đối với cha mẹ vua chúa) thời kỳ mà chúng ta sống đây có khác xưa rồi thật : vua chúa không còn nữa, và bòn phận đối với cha mẹ cũng đã dăn dằn lỏng-lẻo, nhưng ta đâu đã thoát-ly hẳn được ảnh hưởng của hoàn-cảnh, của sự chung sống trong một xã-hội vẫn còn lấy nông nghiệp làm căn-nguyên, lãy gia- đình làm rền táng.

Từ lúc tập-tênh biết đi, bập-bẹ biết nói, đến khi biết nghe chuyện cô-tích bên bếp lửa ăm-cúng, biết suy-tư học-hỏi thày bạn nơi học- đường, biết ngâm-nga những vàn thơ phú có dư-âm dội vào tâm-khảm, biết tưởng nhớ đến những người thân đã khuất, biết não lòng trước

5Trang sách 5cảnh đau chương của đất nước, biết phần rộ trước nồi bất công giầy vò bao nhiêu thế-hệ và trong những lúc nhàn họ, biết thưởng-thức hương vị mộc mạc của quê-hương v.v . bấy nhiêu cái biết đã tạo thành một con người riêng-biệt, quy-tụ vào cá tính một dân-tộc riêng biệt, không giống hằn dân tộc nào khác. Những cái biết ấy không thề chỉ nghe phong- thanh mà linh-hội được, phải đã từng sống qua mới nhận-thức được trọn-vẹn mà thôi.

Nếu con người Việt-Nam ngày nay là kết-tinh của con người Việt- Nam ngày qua (hoặc ít hoặc nhiều, chối-cãi sao được) thì muỗn tìm hiểu những gì còn chi-phối đời sống hiện-tại của chúng ta, trong khi ra đương co chân chạy theo đà tiển-triền vũ-bão của văn-minh co khi, thiết-lưởng có ngành lại nheo một duôi mắt vào cuộc sống hôm qua, chưa ắt đã là hoàn-toàn . vong-bản !

Vì thế, chúng tôi coi cuốn sách của bạn Toan-Anh là một công- trình cần phải có, để ghi lại những cái gì đã mất cùng những cài gì sắp mất, cho ta có thề nhận chân và với vát lại một vài giá-trị cũ, những giá-trị tuy không đứng vững nữa trên hiện tại, nhưng cũng giúp ta hiều được đôi phần gõc rẽ của cái hiện tại ấy, ngõ hàu chỉ cho ta hướng đi dễ xây-dựng một tương lai phù-hợp với bản- chất của Trăm năm tính cuộc vuông tròn Phải dò cho đến ngọn nguồn ngách sông.

Lang Nhân

6Trang sách 6Tác-giả cần-chí Phong-tục Việt-Nam, không bao giờ như thời kỳ gần đây, đã chịu rất nhiều biến đổi, cùng với những sự đổi thay của thời-cuộc.

Có nhiều thuần phong mỹ lục không cần nữa, có nhiều tục quá phiền phức rườm-rà đã được dản-đị-bóa, nhưng cũng vẫn còn nhiều tục, mọi tàng lớp đều muốn cố duy trì trước mọi sự thay đổi của đất nước, lễ tất nhiên đấy không phải là những tục dở.

Nói tới phong-tục của ta với những điều mất đáng liếc, với những sự thay đổi lạo nên vi hoàn cảnh, những người có óc bảo-thủ không khỏi phàn nàn vì sự biến-chuyễn quá phũ-phàng đột ngột của nếp sống xã-hội, và theo đó là sự biến thể của những thói tục nước non nhà !

Có điều đáng buồn là những lễ-nghi phong-lục lốt đẹp của ta trong khi dần dần thay đỏi, thì đột-nhiên, trong cuộc sống hàng ngày chúng ta thấy nảy ra nhiều tục-lệ mới, xét cho kỳ chẳng hay đẹp gi, nếu không muốn nói là đồi-bại.

Người ngoại quốc, mỗi khi muốn nghiên-cứu sự sinh-hoạt tiến-triền xã-hội của một nước nào, thường cắn cứ vào những phong-tục tập-quán của dân nước ấy, bao giờ phong tục tập-quán cũng là phản ảnh trung- thực tinh-thần của dân tộc một nước.

Nước Việt-Nam từ xưa tới nay vẫn có những phong-tục lễ-nghi này đã tạo nên con người Việt có những đặc tính riêng đảng quý nỏ khiến cho ta có thề tự-hào với thế giới !

7Trang sách 7Từ trước tới nay đã có nhiều người Việt-Nam cũng như ngoại-quốc nghiên-cứu về phong-tục ta và đã viết thành sách, nhưng rất tiếc có sách thì viết bằng ngoại-ngữ khiến người minh không tìm hiều được, hoặc cũng có sách viết bằng Việt-ngữ lại quá sơ-sài hay chỉ chuyên về một khía cạnh nào, chưa nói được hết mọi điều hay đở cần thiết.

Giờ đây, những sách đó vì lâu ngày không được tái-bản, có ai muốn tìm hiều kỹ càng về phong-lục ta thực rất mất công, mà cũng không được thỏa-mãn.

Hôm nay, theo bước những người trước, tôi cố viết lập Phong-Tục Việt-Nam tôi hằng mong-ước từ mấy chục năm nay, ngay từ khi mới bước chân vào làng văn nước nhà với những tập sách nói sơ qua về ít nhiều tục hay thú đẹp của non sông.

Mang cái hoài-bão muốn biều-dương lất cả những cái hay lạ của phong-lục, tôi không quản làm có được hay không, cố gắng lu trên giáy trắng mực đen những điều đã có, dang có hoặc không còn có nữa, tôi có thề biết được.

Viết về phong tục nước nhà, tôi cố ghi cả những sự thay đới của mỗi phong-tục. Lẽ tất nhiên có nhiều thiếu-rót và đỏi khi có thề có cả những sự sai-lầm, những điền thiếu-xót cũng như những sự sai-lầm này, lôi chờ mong sự chỉ giáo ở các bạn để bổ-khuyết sau.

Tôi sẽ lần lượt trình bày Phong-tục Việt-Nam từ cá-nhân qua gia- đình đến xã-hội, và những tài liệu trình bày tôi chia ra như sau :

- Con Người - Tín Ngưỡng - Giao Tế Xã-Hội - Tập-quán.