* mấy lối chơi cờ bình dânPartie 84

Cờ tướng là môn giải trí thú vị, vừa là môn đấu trí ghê ghớm, dân ta rất ưa. Tuy vậy muốn chơi cờ tướng phải có bàn cờ và quân cờ. Trong nhiều trường hợp các anh em lao động bình dân cũng như nông phu thôn dã không thuận tiện chơi được lối cờ này, họ chơi những lối cờ bình dân để đấu trí trong khi rỗi rãi.

Dưới đây là mấy lối cờ bình dân thường được mọi người ưa chơi.

Cờ chiếu tướng - Cờ được chhia làm hai bên, mỗi bên có một tướng và chín quân bày trên một bàn cờ theo hình vẽ (hình 1).

Quân cờ có thể cắt bằng giấy, bẻ bằng que hay dùng bất cứ thứ gì cũng được, miễn làm sao phân biệt được quân hai bên khác nhau, và tướng của mỗi bên cũng khác các quân kia.

Về chơi cờ thì đi nước một, theo các đường gạch trong bàn cờ, muốn đi ngang, đi dọc, đi chéo góc, đi tiến hay đi lùi đều được cả. Mỗi lần chỉ đi được một nước, đi tướng hay đi quân, đi từ chỗ các đường gạch gặp nhau này tới chỗ các đường gạch gặp nhau ở gần nhất. Mỗi chỗ các đường gạch gặp nhau là một nước.

Bên nọ có thể ăn quân của bên kia. Chỉ có tướng của bên nọ mới ăn được quân của bên kia. Muốn ăn quân, tướng phải ở trước mặt một quân của mình (hình 2). Bên nào bị ăn hết quân thì thua.

Cờ này tên gọi là cờ chiếu tướng nên ngoài lối chơi ăn quân, bên nọ còn dùng cách chiếu tướng bên kia. Tướng nọ muốn chiếu tướng bên kia, phải có trước mặt một quân của mình (hình 3), Tướng bị chiếu không còn lối thoát thì thua.

Cờ ngũ hành - Cờ cũng chia làm hai bên, mỗi bên bốn quân bày trên một bàn cờ.

Bàn cờ hai hình chữ nhật gặp nhau ở giữa (hình 4).

Quân cũng như quân cờ chiếu tướng, muốn dùng bằng gì cũng được.

Cờ có thể đi từ một đến năm bực tính theo ngũ hành là Kim, Mộc, Thủy, Hoả và Thổ. Quân đi phải ngừng khi nào đến một bực đã có quân khác rồi, dù đó là quân của mình hay của bên kia (hình 5).

Hai bên có thể ăn quân của nhau. Bên nào bị ăn hết quân là bên ấy thua. Muốn ăn quân, bên nọ phải đi từ Kim đến Thổ, và quân bên kia phải ở đúng ngay bực Thổ mới được ăn. (hình 6).

Bên nọ có thể dồn quân để bây bên kia không có lối đi Bên nào mắc vào nước dồn

thì thua (hình 7).

Cờ chân chó - Cờ cũng chia làm hai bên, mỗi bên chỉ có hai quân bày trên bàn cờ

theo hình vẽ (hình 8).

Quân cờ cũng giống như quân cờ chiếu tướng và ngũ hành.

Cờ chân chó không có lối ăn quân.

Nước cờ có thể đi ngang, đi dọc, hoặc theo đường chéo góc. Mỗi nước đi một bực, cấm không được qua sông.

Hai bên phải tìm cách dồn nhau vào lối bí hết nước đi. Bên nào hết nước đi thì thua (hình 9).

Những lối cờ bình dân còn nhiều, nhưng tựu trong bàn cờ thường giống bàn cờ

chiếu tướng: Cờ gánh, cờ cọp. Lối chơi cờ nào cũng giản dị và lý thú như mấy lối cờ

trên. Anh em bình dân muốn chơi lúc nào và chơi ở đâu cũng được. Hai bác nông phu nghỉ trưa, hai công nhân đợi giờ vào sở, hai em bé chăn trâu chờ trâu ăn đều có thể vẽ

một bàn cờ xuống đất, nhặt mấy hòn sành, hòn sỏi làm quân cờ để cùng nhau giải trí.

Thật là thú vị.

Từ ngày giao tiếp với Âu Mỹ, có một số người học đòi nếp sống của người Tây Phương, chơi những lối cờ của người Tây Phương, nhưng may thay đây chỉ là một thiểu số. Cờ của Tây Phương, tôi không nói là dở; nhưng hay hơn cờ tướng của Đông Phương, điều đó chắc không rồi! Có thể bắt chước các lối chơi của họ nhưng phải giữ

làm sao để trong khi bắt chước như vậy không đến nỗi rời bỏ cội rễ của mình. Ngày nay môm cờ Vua đang phát triển.