Kén đất chọn hướngPartie 101

Xưa chúng ta tin về phong thủy, "phong thủy" không những chỉ chi phối việc để

mồ mả mà còn chi phối cả về việc xây cất nhà cửa nữa.

Trong việc xây cất nhà cửa, cần kén một miếng đất, và miếng đất này thường gọi là dương cơ.

"Thứ nhất dương cơ, thứ nhì mồ mả".

Ta vẫn thận trọng trong việc để mồ mả, trong việc xây cất nhà cửa, việc kén đất ta cần cẩn trọng hơn, các cụ thường đặt dương cơ trên mồ mả, và các cụ vẫn nói "Nhất dương thắng thập âm". Nghiã là một ngôi nhà đúng đất, đúng hướng bằng mười ngôi mộ phát. Các cụ thường nhắc lại chuyện những người thất cơ lỡ vận chỉ vì ở một ngôi nhà không "hợp"với mình, cũng như chuyện bao nhiêu người làm ăn phát đạt vì ở một ngôi nhà đúng đất, đúng hướng.

Chọn đất, chọn hướng là cần thiết, nhưng trước khi làm nhà, người ta còn "xem tuổi" để biết tuổi có hợp với việc xây cất và có hợp với hướng đã kén không, nếu không được tuổi làm nhà phải đợi năm khác.

Đất thường chọn nơi cao ráo có thể lợi dụng được cái khí của trời đất, núi sông, nhưng cùng với một dương cơ tốt, hướng nhà phải hợp với lẽ âm dương thuận nghịch, theo triết lý Đông phương.

Lấy vợ đàn bà, làm nhà hướng nam, hướng Nam đối với ngôi nhà là một sự cần thiết dĩ nhiên, cũng như khi lấy vợ tất nhiên phải lấy một người đàn bà. Hướng Nam được coi là tốt vì đón gió Nam mát mẻ, tuy vậy nhiều khi cũng còn tuỳ điạ thế ngôi nhà.

Hướng nhà, dương cơ và tuổi người phải so cho hợp với lý "tam tài"phối hợp của người xưa, tức là sự hoà hợp giữa Đất, Trời, và Người vậy (Thiên - Điạ - Nhân) Vật liệu xây cất.

Đất đã chọn xong, hướng nhà đã định, tuổi đã hợp, việc làm nhà không còn gì trở

ngại nữa. Giờ đây việc đầu tiên là phải sắm sửa vật liệu.

Vật liệu mua sắm tùy theo lối kiến trúc, và cũng tùy theo sự xây cất. Nhà tranh vách đất, nhà tre, nhà gỗ, nhà gỗ lợp ngói, tường gạch mỗi lối nhà đều dùng vật liệu riêng.

Và vật liệu mua sắm cũng tùy thuộc kiểu nhà, kiểu nhà thay đổi tùy điạ phương và tùy địa vị chủ nhân.

Chủ nhân có địa vị khá trong xã hội lại có tài chính dồi dào, lẽ tất nhiên ngôi nhà không giống ngôi nhà của một người tuy cũng có danh vọng nhưng tiền của ít, và do đó khác xa với những ngôi nhà của quần chúng.

Một ngôi nhà xưa, khi cất lên lại cần phải hợp với luật lệ và tránh phạm vào những điều cấm kỵ bị trừng phạt:

"Còn như việc cửa việc nhà,

Gỗ, tre, tranh, lá gọi là có thôi.

Nếu làm nhà ngói phải coi,

Đốc, dao cấm ngặt, góc chòi cũng không,

Chữ môn cho chí chữ công,

Phạm vào phép nước tất không dung hoài."

Mấy câu trên trích trong một bài thời về đời Minh Mệnh, khuyên dân chúng tránh những điều cấm kỵ.

Ở vùng quê vật liệu xây dựng nhà thường là tre là gỗ, cũng có đôi khi dùng tới gạch ngói. Mái nhà lợp tranh, rơm rạ hay lá gồi nhiều hơn là lợp ngói. Tường nhà thường là vách đất, đất vừa trộn với rơm và trét vào những sườn bằng tre hay nứa. Nền nhà là đất nện, đôi khi cũng có lát gạch, loại gạch rẻ tiền.

Những nhà lợp ngói thường nền gạch, có khi lát loại gạch hoa. Trong những năm gần đây, ở vùng quê nhiều nhà làm nền bằng xi măng, tường vách bằng gỗ hoặc bằng đất trét hay đất đắp lên.

Dù nhà gạch hay nhà đất, xưa đều có cột, cột nhà bằng tre hoặc bằng gỗ. Người ta thường dùng tre đực làm cột, và gỗ thường là gỗ xoan ở ngoài Bắc và trong Nam là gỗ

dầu. Nhiều nơi trong Nam thay tre bằng những cây tràm rất bền.

Mái nhà dựng lên trên tường và cột, có rui mè để giữ cho chắc, lại có những xà ngang bắc vào cột bằng những chiếc mộng, có đòn tay nâng đỡ.

Nhà tranh vách đất thường không có móng.

Cột nhà, nhà tranh cũng như nhà ngói được kê trên nhưng tảng đá vuông hoặc tròn để tránh cho chân cột khỏi bị mục hoặc mối. Không có những khối đá, người ta dùng những viên gạch xây chồng lên nhau.

Ngày nay, những vật liệu làm nhà, ngoài những thứ cổ điển xưa còn có tôn, hay fibro-ciment để lợp mái thay ngói, lá, tranh và rơm rạ, có xi măng cốt sắt để làm cột.

Những nhà xây cất theo kiểu mới chỉ dùng xi măng, gạch, không có đòn tay, xà như

xưa.