Lệ KhaoPartie 170

Có tiệc vui mừng, sau khi đã kén ngày, đương sự phải có cơi trầu trình với các nhà chức trách trong làng, thường là các vị Tiên chỉ hoặc Lý trưởng. Lý trưởng có trách nhiệm về hành chánh trong làng, còn Tiên chỉ đứng đầu về phương diện tế tự.

Được sự đồng ý của Tiên chỉ và Lý trưởng về ngày khao, người ăn khao phải sửa lễ cáo với đức Thành Hoàng bản xã để xin ngài chứng giám.

Lẽ tất nhiên, sau đó có lễ cáo Thổ Công và cáo gia tiên ở nhà.

Như trên đã nói, người ăn khao làm cỗ bàn linh đình mời họ hàng bạn bè và làng nước.

Mời họ hàng bè bạn thì muốn mời lúc nào và mời cách nào cũng được, duy việc 6 Đào văn Tập – Tự Điển Việt Nam phổ thông.

mời làng nước có tục lệ riêng.

Muốn mời ban kỳ mục, ban tư văn và quan viên trong làng, đương sự phải có cơi trầu đến hội đồng kỳ mục hoặc trưởng ban tư văn để xin phép mời các người trong ba.

Khi ông chánh hội đồng kỳ mục và ông trưởng ban tư văn đồng ý, chính các ông ấy sẽ phụ trách việc mời và cho biết giờ họ sẽ tới. Gia chủ phải tiếp đón trịnh trọng, và cỗ

bàn phải đặc biệt, và sau bữa cỗ lại phải có phần biếu .

Ngoài những bữa tiệc mời, gia chủ phải sửa lễ ra đình cúng thần, thường là trâu, bò, rượu, lợn, xôi và trầu cau; cũng có khi là dê, gà thay cho trâu, bò, lợn tùy theo lệ làng và cũng tùy theo người ăn khao. Những lễ vật sau khi cúng thần rồi, một phần làm phần biếu hương lý kỳ mục quan viên, một phần làm cỗ.

Có nhiều nơi, tục khao rất nặng, phải có bánh giầy, bánh chưng, cùng một vài thứ

bánh khách như bánh tràng gừng, bánh ú, bánh gan gà, v.v... dùng làm đồ lễ cúng thần và dùng làm đồ biếu.

Có khi gia chủ lại phải dành riêng một mâm cỗ đặc biệt cho hương lý kỳ mục, rồi lại phải có bàn đèn thuốc sái để họ hút ban đêm và lại phải mời ca nhi tới cho họ nghe hát mua vui.

Các gia chủ bao giờ cũng sẵn sàng để thoả mãn những điều yêu cầu của kỳ mục để

tiệc khao càng thêm linh đình và để chứng tỏ sự rộng rãi của mình. Nếu các kỳ mục quan viên muốn mua vui bằng tổ tôm tài bài thâu đêm suốt sáng, gia chủ phải cắt người túc trực hầu hạ và phải lo bữa tiệc đêm cho họ.

Lễ ăn khao kéo dài có khi tới bốn năm hôm, gia chủ không nề hà tốn kém.

Cũng có người kém sung túc, may mắn được chút danh vọng, ơn trời cho tuổi thọ, cũng cố khao lệ làng, nhưng sự ăn uống vui chơi thường giảm tới tối thiểu.

Tiệc khao xong lại nộp theo lệ làng một số tiền ấn định tại hương ước để sung vào quỹ làng. Đây là tiền vọng. Có nhiều làng, không có lệ nộp tiền vọng mà chỉ cần một mâm xôi gà lễ thần để các hương lý kỳ mục thừa lộc thánh, chia nhau lấy phần.

Nếu có người nào may mắn được danh vọng, nhưng túng thiếu quá không ăn khao, danh vọng cũng không được ai nhắc đến, coi như không có. Ta có câu vô vọng bất thành, nghĩa là chưa đủ lệ làng, làng không công nhận sự nên danh giá của đương nhân.

Sự công nhận của làng xã đối với đương nhân thể hiện qua sự xưng hô: ông Cửu, ông Bát, ông Hàn v.v... nếu được ân thưởng mà chưa khao, người ta vẫn xưng hô theo thường lệ là bố cu, mẹ đĩ. Và tại chốn đình trung, nếu chưa đủ lệ làng, chưa được dự

vào hàng chiếu dành cho người có danh vọng đã đủ lệ khao vọng rồi.