Với hoài bão trình bày một tài liệu có thể giúp ích cho bất cứ ai muốn tìm hiểu vềPhần 2

PHONG TỤC LÀ GÌ?

Theo Đào Duy Anh thì phong tục là "thói quen trên xã hội". Đào Văn Tập trong Tự điển Việt Nam Phổ Thông, định nghĩa phong tục là "thói tục chung của nhiều người từ lâu đời".

Qua hai định nghĩa trên ta thấy rằng phong tục tức là những điều mà mọi người vẫn theo từ trước tới nay và đã trở nên thói quen trong xã hội.

Mỗi nước có phong tục riêng, và trong mỗi nước, mỗi địa phương, ngoài những phong tục chung của toàn quốc, cũng có những phong tục riêng, và ngay cả đến một địa phương, nhiều khi mỗi nhóm người lại có phong tục riêng.

Kỳ thủy, một thói quen, một tục lệ chỉ do một người hoặc một nhóm bắt đầu, rồi thói quen, tục lệ đó được mọi người nhìn nhận thấy là hay, bắt chước mà trở thành thói quen và tục lệ chung. Có thói quen ở thời đại này là hay, nhưng sang thời đại sau đã không còn ý nghĩa nữa; bởi vậy, phong tục thường luôn luôn thay đổi với sự diễn tiến của sinh hoạt con người.

Cũng có những phong tục đã thành hình vì những lý do phong thổ, khí hậu, chính trị, kinh tế hoặc xã hội.

Có những tục lệ bắt đầu ngay ở một địa phương, nhưng cũng có nhiều tục lệ di chuyển từ nơi khác tới.

Dù bắt đầu ở một địa phương hay di chuyển từ nơi khác tới, thì những thói quen cũng như những tục lệ không phải ngày một, ngày hai mà thành ngay. Muốn được mọi người theo chung, bất cứ thói quen và tục lệ nào, cũng phải trải qua một thời gian có khi lâu có khi chóng để con người tập nhiễm, thói quen và tục lệ đó mới đi vào phong tục được.

Xét các thói quen và tục lệ, có điều hay và cũng có điều dở, nhưng dù hay dù dở, những thói quen, tục lệ này cũng đã hợp với hoàn cảnh, với con người một nơi nào, nên mới được mọi người theo. Cũng có những tục lệ người ta biết là dở, "duy chỉ bởi tai mắt đã quen, lòng người đã tin dùng thì dẫu có người biết là dở cũng không sao đổi ngay đi được".

Nước Việt nam ta từ ngày lập quốc tới nay, trải 4.000 năm có lẻ, chúng ta đã có biết bao tục hay, tục dở, và những tục này cùng với sự hưng vong của đất nước đã nhiều phen thay đổi. Những tục lệ từ đời Hồng Bàng, tới ngày nay đâu có còn nguyên vẹn. Cùng với sự thâu nhập tinh hoa văn hoá của ngoại quốc, dưới các thời lệ thuộc, tổ

tiên chúng ta đã nhận sự truyền bá cả những tục lệ của các nước này, tuy nhiên "ta có một cái nghị lực riêng và các tính chất riêng để độc lập" , nên những điều thâu nhập của người ngoài đều đã được "Việt Nam hoá" để hợp với cuộc sống và hoàn cảnh của người Việt nam.

Những tục lệ riêng của ta, cũng như những tục lệ ta đã thâu nhập được qua những cuộc chung đụng với người nước ngoài luôn luôn biến đổi để dần dần những điều gì, trước đây thích hợp với tổ tiên ta, nhưng sau trở nên lỗi thời, bị đào thải từ từ, và chỉ

còn lại những điều gì không phản lại sự tiến hoá của dân tộc. Đấy chỉ là một lẽ tự

nhiên. Bất cứ phong tục nước nào mà chẳng vậy, chẳng chịu sự "gạn đục khơi trong"

để bỏ bớt đi những tệ đoan mà gìn giữ lấy phần tinh túy.

Phong tục luôn luôn biến đổi, nhưng chưa bao giờ như ngày nay ở Việt nam, phong tục biến đổi một cách thật là mau chóng. Bao nhiêu tục lệ cũ của ta bị mất đi, hay có dở có, trong khi bên ngoài tràn thêm vào nhiều tục mới xét ra thực chẳng hay ho gì.

Những tục mới "nhập cảng" này cũng đang chịu sự "sàng sảy" để những phần tốt đẹp được "Việt Nam hoá", còn những phần xấu xa sẽ bị đào thải.

Hiện nay, vì cuộc sống ồ ạt ở đô thị , vì tồn tại chiến tranh, có nhiều người không biết hết phong tục của nước mình, mặc dầu những phong tục này còn đang tồn tại. Lại có nhiều ngườii ngoại quốc khi tới Việt Nam, muốn tìm hiểu về phong tục, về nếp sống Việt Nam, họ đã bỡ ngỡ khi gặp những người Việt Nam không am tường rành rẽ

về phong tục đất nước mình.

Với hoài bão trình bày một tài liệu có thể giúp ích cho bất cứ ai muốn tìm hiểu về

phong tục Việt Nam, chúng tôi soạn tập sách này. Và cũng nhân dịp này, văn hoá dân

tộc đang được quan tâm, khôi phục, như vậy, đối với ai muốn phát huy và biểu dương văn hóa nước nhà, tập sách này chắc hẳn cũng sẽ được dự một phần đóng góp.

Để tiện cho bạn đọc tìm hiểu, tra cứu, chúng tôi cố xếp những phong tục Việt Nam qua năm phần chính:

- Đời sống bản thân

- Đời sống gia đình.

- Đời sống tình cảm.

- Đời sống xã hội.

- Đời sống thiêng liêng.

Với năm phần chính trên, sách sẽ gồm nhiều chương mà tôi sẽ cố gắng biên chép từ

nguồn gốc đến sự thay đổi của mỗi thói quen tục lệ cho đến trạng thái hiện tại.

Lẽ tất nhiên có thể còn nhiều điều sơ sót hoặc sai lầm, chúng tôi rất trông cậy ở bạn đọc để bổ khuyết, để sửa đổi, bổ sung