Tục đa thê xưaPhần 133

Với sợ thờ phụng tổ tiên, người xưa quan niệm cần có con trai để nối dõi tông đường, giữ việc hương khói. Vợ chồng lấy nhau, việc cầu mong chờ đợi của cả hai người là sinh được con trai để mai sau giữ việc phụng thờ tổ tiên.

Chính vì sự cầu mong ấy, nên nhiều người đàn ông sau một thời gian lấy vợ, vợ

không sinh con trai là tính ngay đến việc lấy thêm vợ bé. Luật xưa cho phép người đàn ông “năm thê bảy thiếp” và phong tục bắt buộc người đàn ông nếu không có con trai phải lấy vợ lẽ nàng hầu, để kiếm giọt máu nối dõi tông đường phụng thờ tiên tổ. Cũng là con, nhưng con gái sau này xuất giá không kể, phải cần có con trai.

Các bà vợ không may mắn trong đường tử tức sinh con một bề hoặc hiếm hoi, bao giờ cũng biết phận mình, chồng muốn lấy vợ lẽ con thêm, các bà không hề ngăn cản.

Nhiều bà đã tự nguyện hy sinh quyền lợi của mình để cưới cho chồng cô vợ bé, và nếu với cô vợ bé này, người chồng cũng không có con trai, sau một thời gian, các bà lại cưới cho chồng cô vợ ba, cô vợ tư,....

Ở đây, phải thấy rằng người phụ nữ Việt Nam có sự nhẫn nhịn cao. Đối với trường hợp không có con trai để giữ việc hương hỏa phụng thờ mai sau, ta cứ tạm cho đó là một lý do chính đáng để vườn được thêm hoa, nhưng trong nhiều trường hợp khác, dù có con cả đàn cả lũ, đủ gái đủ trai, người đàn ông vẫn cứ lấy vợ hai, vợ ba rồi có khi vợ tư, vợ năm nữa, mà các bà nội trợ vẫn cứ nhịn như không thấy quyền lợi của mình bị chia sẻ vậy. Cũng có khi đã từng xảy ra những chuyện ghen tuông, nhưng rút cục người đàn bà vẫn chịu cảnh “chồng chung”.

Qua các điều trên ta thấy rằng tục đa thê ở Việt Nam bắt nguồn từ quan niện phong kiến cần có người con trai giữ huyết thống để lo việc khói hương mai sau. Chínhr a, chỉ những người không có con trai với bà vợ cả mới phải cưới vợ lẽ, nhưng dần dà về

sau, việc lấy thêm vợ lẽ, nàng hầu đã thành tục lệ, ai muốn lấy cũng được, không kể gì đến điều đã có hay chưa có con trai nữa. Ông chồng lấy vợ lẽ là lấy, ông không nghĩ

gì đến quyền lợi của người vợ bị xâm phạm. Ông viện ra hàng trăm nghìn lý lẽ như

những câu tục ngữ ca dao đã chứng minh:

"Cả sông đông chợ,

Lắm vợ nhiều con.

hoặc:

"Năm con năm nhớ

Mười vợ mười thương”

Có ai bảo ông tham lam, ông sẽ tự bào chữa:

"Sông bao nhiêu nước cũng vừa,

Trai bao nhiêu vợ cũng chưa bằng lòng!”

hoặc:

"Làm trai lấy năm lấy bảy.

Gái chính chuyên chỉ có một chồng!”

Việc lấy nhiều vợ, luật pháp Việt Nam hiện nay không cho phép. Tệ nạn “đa thê”

đã bị lên án và gạt bỏ trong đời sống gia đình.

Thực ra lấy chồng làm lẽ không phải là sung sướng gì. Ai chẳng muốn chồng một vợ một, giàu nghèo có nhau, và ai chẳng muốn lấy riêng một chồng. Chồng chung thực ra không phải là điều mong ước:

"Ngán thay cái kiếp lấy chồng chung,

Kẻ đắp chăn bông, kẻ lạnh lùng”.

Phận lẽ mọn đã lắm điều chua xót! Ca dao có câu:

"Lấy chồng làm lẽ khổ thay,

Đi cấy, đi cầy chị chẳng kể công;

Tối tối chị giữ lấy chồng,

Chị cho manh chiếu nằm không nhà ngoài;

Sáng ra chị gọi: bớ hai.

Trở dậy nấu cám, thái khoai, băm bèo.”

Cái cảnh làm lẽ thua thiệt đủ trăm điều, làm thân đàn bà con gái không ai muốn. Đã có người thốt ra miệng:

"Chết trẻ còn hơn lấy lẽ”

Không ai muốn lấy lẽ, nhưng hoàn cảnh xưa buộc phải như vậy, nên người phụ nữ

phải cam chịu.

Ngoài chế độ “đa thê”, xã hội phong kiến còn cho phép kẻ quyền thế có nàng hầu.

Gọi là “nàng hầu” nhưng đây chỉ là hình thức của chế độ nô lệ thời xưa còn tồn tại.

Nguyên thời xưa, các nhà quan lại, các gia đình quý tộc có quyền có những nô tỳ.

Đây là những người bại trận bị bắt và những người phạm tội.

Vợ con của những phản thần cũng như vợ con của những tội nhân cũng bị phân chia cho các quan làm nô tỳ. Và những kẻ giầu có cũng có thể xuất tiền mua con các nhà nghèo làm nô tỳ.

Chế độ nô tỳ dần dần mất trải qua các thời đại, sau này không còn nữa, nhưng tàn tích vẫn còn dưới hình thức nàng hầu.

Nàng hầu là một thứ vợ lẽ, nhưng lúc lấy chồng không qua tục lệ cưới xin. Đây là các cô gái nhà nghèo, được các ông nhà giàu, tuy đã năm ba vợ, vẫn mua các cô về để

hầu hạ đấm bóp, và để thoả mãn các ông.

Nàng hầu lại khác vợ lẽ ở chỗ sinh con, đứa con đó coi là con người vợ cả và không được gọi chính mẹ đẻ là mẹ, chỉ được gọi bằng cô, tiếng mẹ phải dành cho vợ

cả, còn người vợ lẽ lúc sinh con, đứa con đó là con mình, được gọi mình là mẹ, và chỉ

phải gọi vợ cả là “mẹ già”.

Những người giàu có quan lại xưa có thể có đến năm bảy nàng hầu, và các nàng hầu phải chịu cảnh làm lụng đầu tắt mặt tối, rất ít khi được đêm đêm bên cạnh chồng già.

Pháp luật ngày nay không dung túng việc “mua nàng hầu”, đó là tệ đoan của chế độ

cũ.