*Công việc buổi chiềuPhần 55

Sau lúc nghỉ ngơi buổi trưa. mọi người lo tới công việc buổi chiều.

Ở ngoài đồng, công việc nhà nông nhộn nhịp trở lại; các thợ thuyền lại ai việc nấy, người thợ rèn ở bên chiếc bễ, người thợ may bên bàn may.... có thể nói được rằng trong lúc buổi trưa, ngoại trừ lúc ăn cơm, những người này cũng chẳng nghỉ ngơi gì.

Những người thợ vẫn lai rai làm việc một cách uể oải, cho đến lúc hết nắng gắt, tinh thần họ phấn chấn trở lại; công việc tại lò rèn, hiệu may cũng như tại các cửa hàng thợ

thuyền khác, lại hoạt động nhưu buổi sáng.

Và ở ngoài chợ, các bà các cô buôn thúng bán bưng cũng cố bán nốt chỗ hàng để

còn sửa soạn ra về. Có nhiều chợ quê chỉ họp có lúc sáng, trong trường hợp này, các người bán hàng lúc trưa đến là đã lo dọn hàng về, ngoài trừ một vài ngôi hàng cố định bán cả ngày như các hàng tạp hoá, hàng đồ khô lặt vặt.

Ở trong nhà, bà nội trợ, tuy không ngủ, cũng như choàng tỉnh giấc, bà vội vàng lo tới nồi cám lợn: Bèo đã làm rồi, có nhà không dùng bèo thì dùng rau muống già, rau lang, thân cây chuối, v.v... cũng đều đã băm nhỏ buổi sáng, cần phải đem hầm để bữa chiều cho lợn ăn. Nồi cám lợn được bắc lên bếp, nước đổ vào, một ít cám đổ vào, bao nhiêu khoai ngôi, bữa ăn còn thừa đều đổ vào hết, cả nước vo gạo được chắt gạn cũng đổ cả vào. Nếu nhà đun củi, thì chất củi cho đầy bếp, nhóm cho cháy lên, rồi để đấy, để còn phải lo công việc khác. Nếu nhà đun rơm hoặc đun cỏ, một trẻ nhỏ buổi chiều nghỉ học sẽ được phái đun sôi nồi cám lợn, nếu không, chính bà nội trợ hoặc cô gái

phải để mắt vào cho đến khi nồi cám lợn sôi mới đem vần xuống bếp.

Nhìều gia đình không đun nồi cám lợn như vậy. Họ vần nồi cám vào bếp, đổ trấu phủ kín từ dưới lên trên, và cả dưới đáy cũng trải một lượt trấu, châm mồi lửa vào trấu âm ỉ cháy, cháy hết chỗ trấu là nồi cám lợn cũng chín.

Lo xong nồi cám lợn xong, lại nghĩ đến cất quần áo giặt buổi sáng đã khô.

Có nhiều người đi quẩy đôi nước, lấy nước dùng buổi chiều.

Các trẻ em lúc chiều này cũng có việc. Các em phải lùa trâu ra cánh đồng để chúng ăn cỏ. Các em chăn trâu từng bọn rất vui, vừa chăn trâu vừa thả diều, hoặc có khi để

mặc cho đàn trâu gặm cỏ bên bờ đê, các em túm tụm nhau lại chơi một trò chơi gì: Đánh cờ chân chó, nặn đất, chọi gà bằng những cây cỏ gà, đá cầu và vui nhất là khi các em chia làm hai phe đánh "trận giả".

Cũng có em đang chơi, thấy trâu ăn chưa no, liền bỏ cuộc để dắt trâu đi ăn ở những nơi sẵn cỏ non. Em trai cũng như em gái, lúc này thường ngồi trên mình trâu, đầu đội chiếc nón mê, mặc cho trâu gặm cỏ, còn mình hoặc miệng thì thổi sáo, và các em gái thỉnh thoảng cất tiếng hát một câu dân ca:

"Ngày xưa Ninh Thích chăn trâu

Mà rồi mang ấn công hầu, trâu ơi!

Ngày nay mình ghé ta ngồi,

Mai sau ta có một thời hiển vinh!"

Thấy cái cảnh em bé chăn trâu, ngất ngưởng ngồi trên mình trâu, hỏi mấy ai mà không nhớ lại một bài tập đọc trong sách học lúc thuở nhỏ:

"Ai bảo chăn trâu là khổ! Không, chăn trâu sướng lắm chứ! Đầu tôi đội cái nón mê như lọng che, tay tôi cầm nhành tre như roi ngựa, ngất ngưởng ngồi trên mình trâu... "

Chăn trâu là công việc của các em bé, nhưng cũng phải có sẵn cỏ để sáng hôm sau cho trâu ăn. Phải có người đi cắt cỏ.

Thường công việc này là của cô con gái. Dù bận rộn công việc nhà tới đâu, các cô cũng phải tạm ngưng để buổi chiều quang gánh đi cắt cỏ cho trâu.

Các cô phải cắt sao cho đầy gánh cỏ trước khi trời tối! Đôi quang gánh với chiếc liềm, vài ba cô rủ nhau đến bờ đê, chỗ nào cỏ xanh tốt, để cắt cho đầy đôi quang gánh.

Nhiều khi, trời đã về chiều, các cô còn gánh cỏ bên đầy bên vơi, và do đó, chàng trai quê làm đồng đi qua mới hát ghẹo:

"Mặt trời đã xế về Tây,

Hỡi cô cắt cỏ bên đầy bên vơi.

Cô còn cắt nữa hay thôi,

Để tôi cắt với làm đôi chung tình!"

Gánh cỏ phải đầy trước khi trời tối, và phải trở về cùng với thợ đồng.

Trong lúc cô đi cắt cỏ thì bà mẹ hoặc cô chị ở nhà cũng có những công việc phải luôn tay mới kịp.

Bóng chiều bắt đầu ngả, phải lo tới bữa cơm chiều. Lại phải cho lợn cho gà ăn.

Nếu có đôi chút rảnh rỗi, phải muối ngay mớ dưa vừa thái lúc trưa và đã phơi tai tái.

Bữa cơm nấu xong phải dọn sẵn ra để đó. Lúc ấy mặt trời đã chạng vạng. Những người đi làm đồng, các cô đi cắt cỏ, các em đi chăn trâu cũng vừa về.

Mâm cơm dọn sẵn, mọi người quây quần chung quanh mâm cơm lúc này ăn thật là ngon lành, tuy chỉ là bữa cơm độn khoai, độn ngô với bát canh rau, nhưng cơm sốt, canh nóng, tất cả cái ngon là ở đó cũng như ở chỗ cả nhà xum họp vui vẻ sau một ngày mệt nhọc. Cô nàng dâu và cô con gái, ngồi ở đầu nồi luôn tay xới cơm, bao giờ

hai cô cũng ăn xong sau cùng, và lĩnh luôn phần dọn mâm ra rửa bát đũa.

Tôi quên không nói là trước bữa cơm, các bà các cô còn phải nghĩ tới việc tắm rửa cho lũ trẻ con và giục lũ trẻ lớn đi tắm rửa lấy.

Bữa cơm chiều xong, công việc buổi chiều coi như cũng xong với việc rửa mâm bát sau bữa cơm.