Thừa kế phụng tựPart 44

Xét về phương diện pháp luật không bắt buộc phải lập hương hỏa, nhưng trong phong tục người Việt nam nhất là ở những nhà giàu có đều lấy việc lập hương hỏa là hệ trọng, mục đích là để bảo đảm sự thờ cúng tổ tiên cha mẹ. như vậy vấn đề hương hỏa có thể nói là một vấn đề tối quan trọng trong việc tế tự, sùng kính tổ tiên, ông bà, cha mẹ khi đã mệnh một.

Như trên đã nêu, vấn đề pháp lý và vấn đề phong tục, lễ nghi, luân lý là những vấn đề khác biệt. Dù bao giờ, tính chất và mục đích pháp lý vẫn hướng đến sự bảo vệ chế độ trật tự xã hội. Dù họ có muốn pháp lý bắt nguồn từ

luân lý đến phong tục, hoàn cảnh xã hội, họ cũng không thể chối bỏ tinh thần khách quan của luân lý. Vấn đề phong tục lễ nghi là một vấn đề tinh thần sâu xa. Ý nghĩa cho sự sinh hoạt xã hội, văn hóa xã hội được cấu tạo từ

những quan niệm đến tư tưởng con người, xã hội: còn về pháp lý thì khác, nó có nhiều tính chất hầu như là phương tiện, biện pháp nhằm bảo vệ chế

độ, bảo vệ trật tự xã hội. Vì vậy nên pháp lý, dẫu có cố gắng thiết lập trên tinh thần dân tộc, tinh thần con người, pháp lý cũng chưa thể giữ gìn thích ứng với con người Việt Nam. Con người Việt Nam giàu tình cảm; cuộc đời là sự thể hiện về tâm lực con người. Vì vậy tính cách của lý trí khách quan, bắt buộc của pháp lý đã đi xa hơn cuộc sống của họ nhiều. Chúng ta thường nghe những câu tục ngữ:

Phép vua thua lệ làng.

Lệnh ông không bằng còong bà.

Do đó chúng ta có thể nói rằng pháp lý có tính cách hình thức thiên về

cưỡng bức giáo dục; mà phong tục lễ nghi là sự thể hiện cả cuộc sống nội tâm của con người, của xã hội.

Ở Việt Nam từ đời Hồng Đức (nhà Lê) cho đến đời nhà nguyễn sau này, và đến bây giờ, có thể nói rằng tính cách pháp lý chưa có gì thay đổi mạnh mẽ, đều bắt nguồn từ chế độ nhà Minh, nhà Thanh. Tuy nhiên căn cứ vào bộ

luật ấy, chúng tôi xin đưa ra một vài nhìn nhận về tính cách pháp lý trong vấn đề thừa kế hương hỏa.

Thừa kế phụng tự

Của hương hỏa là phần động sản hay bất động sản trong gia tài dùng để

thờ cúng một người và vợ hay chồng cùng là gia tiên bên nội người ấy.

Những tài sản gì có thể sinh lợi dùng về việc phụng tự đều có thể lấy để

lập hương hỏa, dù người mệnh một thuộc về tôn giáo nào cũng vậy.

Ai mà không có con trai chính hệ thời không buộc phải lập người thừa tự

để thờ cúng mình. nếu chính mình là người thừa tự thì tất phải lập người thừa tự để kế tục mình mà thờ phụng tổ tiên. phàm con nuôi không phải là người trong tôn phái thời không được lập thừa tự cho cha nuôi.

(Theo Hoàng Việt Trung Kỳ hộ luật)