Gia phảPart 38

Nhà thờ nào cũng có cuốn sổ để ghi chép thế thứ trước sau của tổ tiên và mọi người trong nhà. Đó là cuốn gia phả.

Trong gia phả, mỗi vị tổ tiên đều có ghi ngày, tháng, sinh, tử, chức, tước, có khi ghi rõ cả tính tình và sự ưa thích của mỗi vị lúc sinh thời. Vị nào sinh ra những vị nào, ngành trưởng, ngành thứ là những ai đều ghi hết.

Gia phả thường dùng bằng giấy sắc, viết tinh tả, nghĩa là viết một cách rất rành rẽ, để tỏ lòng thành kính với tổ tiên.

Nhà đại gia, có công nghiệp với dân với nước thì trong gia phả có ghi chép cả công trạng của tổ tiên, sinh tại đâu, táng tại đâu, có được nơi nào thờ phượng làm phúc thần, chết trong trường hợp nào. Trong trường hợp này, gia phả được coi như quyển sử ký của gia đình.

Gia phả để tại nhà thờ, cất trong long khám, hoặc để vào một chiếc hộp riêng trên bàn thờ.

Những họ to thường cho sao hoặc in gia phả làm nhiều bản chia cho mỗi chi họ một bản để con cháu được biết sự tích của tổ tiên.

Hoành phi

Vào mỗi nhà thờ ta thường trông thấy những tấm biển gỗ treo cao nằm ngang trên mé trước bàn thờ, chiều ngang ăn suốt gian nhà vào khoảng ba thước, chiều cao độ từ một thước tới thước hai trên có khắc những chữ thật Tín ngưỡng Việt Nam – Quyển thượng

lớn, thường là ba, bốn chữ.

Những biển gỗ này chính là những bức hoành phi. Có bức hoành phi sơn son chữ vàng, có bức sơn đen chữ đỏ hoặc vàng, cũng có bức sơn son chữ

đen hoặc sơn đen chữ khảm sà cừ. Có những bức hoành phi hình cuốn thư.

những nhà nghèo không có hoành phi bằng gỗ thường dùng những tấm cót đóng nẹp, rồi dán lên những tấm giấy đỏ có viết đại tự, treo thay hoành phi gỗ.

Những chữ viết trên hoành phi thường là để tỏ lòng tôn kính của con cháu đối với tổ tiên, hoặc để ghi tụng công đức của tổ tiên.

Dưới đây là những chữ đại tự thường đọc thấy trên các bức hoành phi: Kính Như Tại nghĩa là con cháu kính trọng tổ tiên như tổ tiên lúc nào cũng tại vị trên bàn thờ.

Phúc Mãn Đường nghĩa là gia đình đầy đủ dư phúc đức.

Bách Thế Bất Thiên nghĩa là bao giờ con cháu cũng ăn ở đúng mực không thiên lệch.

v.v...

Có gia đình chỉ treo tại bàn thờ tổ tiên một bức hoành phi, có gia đình sung túc treo tới hai ba bức, viết theo hai ba lối chữ chân thảo triện lệ, mỗi bức một lối chữ và một câu khác nhau.

Trên bức hoành phi, ngoài những chữ đại tự, còn có để niên hiệu năm làm, vào mùa nào tháng nào, hoặc tên tuổi người con cháu nào đã cúng vào nhà thờ bức hoành phi.

Trường hợp hoành phi có ghi tên người cúng thường là hoành phi tại các nhà thờ tổ hay trưởng chi họ.