* TửuPart 86

Thú tiêu khiển đứng sau thi là tửu, tửu là rượu. Xưa, thơ thường đi với rượu, và đã là thi sĩ ắt phải là tửu đồ.

"Trăm năm thơ túi rượu hồ,

Nghìn năm thi sĩ tửu đồ là ai?".

Tản Đà

Những người buồn bực vì cảnh nhà, bất đắc chí vì công danh thường lấy rượu để

giải khuây; các cụ tuổi cao để qua ngày tháng cũng lấy chén rượu làm vui. Nếu có người ngâm thơ rồi uống rượu, cũng lại có người:

"khi chén rượu, khi cuộc cờ,

Khi xem hoa nở, khi chờ trăng lên!".

Nguyễn Du

Người phong lưu phải biết uống rượu. và con người lịch sự thì phải tửu tam bôi, nghĩa là rượu ba chén.

Bạn bè gặp nhau, mượn chén rượu để trợ hứng, cùng nhau bàn luận văn chương, ngâm thơ đọc phú. Và cũng trong cuộc rượu bạn bè thường cùng nhau giải bày tâm sự

hoặc bàn luận chuyện đời:

"Cũng có lúc rượu ngon cùng nhắp,

Chén quỳnh tương ôm ấp bầu xuân!".

Nguyễn Khuyến

Ta có câu "Nam vô tửu như kỳ vô phong" nghĩa là làm trai không uống rượu cũng như cờ không có gió, vì chén rượu nhiều khi là động lực thúc đẩy con người trong sự

nghiệp; lại cũng nói rằng Tửu năng dẫn huyết, nghĩa là rượu làm cho huyết mạch lưu thông. Ngày nay khác xưa, nghiện rượu đang là mối đe dọa con người.

Những người sành rượu khi uống thường kén rượu ngon già độ, sủi nhiều tăm khi rót ra. Rượu chế bằng gạo, nhưng để thết khách, và những tay hào hoa thường kén các thứ rượu quý, chế không riêng bằng gạo mà còn bằng các thứ hoa hoặc trái cây nữa: Mai quế lộ, hoàng hoa tửu, bồ đào mỹ tửu, v.v....

Ngày xưa, các cô bán rượu thường gánh những gánh đầy những bong bóng rượu vào các làng bán, và các tay hay rượu thường say rượu của các cô bán, và có khi say cả nhan sắc các cô nữa:

"Em là con gái đồng trinh,

Em đi bán rượu qua dinh ông nghè.

Ông Nghè sai lính ra ve

Trăm lậy ông Nghè, tôi đã có con.

Có con thì mặc có con,

Thắt lưng cho tròn mà lấy chồng quan."

Uống rượu là một thú, nhưng uống rượu để giải khuây để trợ hứng, cái thú càng quý, còn nếu uống rượu để say sưa nát rượu quả là một điều không nên.

Có người say rượu nhưng say vì trong người choáng váng lại cảm thấy cái say như

dễ chịu, khi tỉnh rượu lại muốn say:

"Còn trời còn nước còn non

Còn cô bán rượu anh còn say sưa."

Say rượu không nát, uống không hại ai, và mỗi ngày vài ba chén để ngâm vịnh thơ

phú, để trợ lực thêm phấn khởi, để quên sầu, rượu vẫn giữ nguyên cái thú của rượu, nghĩa là rượu còn đứng vào hàng tiêu khiển. Có cũng được, không cũng được, con người không nghiện ngập. Đó là quan niệm của người xưa cũng đáng trân trọng.

Nếu vì rượu say sưa, ngôn ngữ hồ đồ, hành động mất lương tri, rượu đã từ địa hạt tiêu khiển bước sang hàng đầu "Tứ đổ tường", rượu không còn là một cái thú, mà rượu còn là một cái hại, cần tránh.

Đời xưa, đời nay, bao giờ cũng có người uống rượu và ở nước nào cũng vậy, rượu vẫn được người ta sử dụng với phương cách khác nhau.

Đàn ông uống rượu đã đành, đàn bà cũng uống rượu, đó là một điều còn hiếm tại Việt Nam.

Tiếp xúc với Tây Phương, ngày nay ngoài những thứ rượu cổ truyền của ta, một số

người Việt cũng bắt chước người Tây Phương dùng nhiều rượu nhập cảng, để khai vị

cũng như để uống trong bữa ăn. Một số phụ nữ cũng đua đòi uống rượu, và say sưa

không kém gì đàn ông.

Đàn ông uống rượu đến say sưa đã đáng chê, đến đàn bà cũng say sưa thì thật là quá bậy vậy!

Cầm, kỳ, thi, tửu là tứ thú phong lưu của người Việt sưa, có tính cách phóng khoáng nhàn hạ. Ngoài những thú tiêu khiển đó, ta còn có những lối tiêu khiển lý thú khác như chơi bể cạn với hòn non bộ, chơi cây cảnh, nuôi chim hót, cá cảnh, v.v...