*Công việc lúc tinh sươngPart 52

Xưa, ở nhà quê, người ta dậy thật sớm, từ lúc gà gáy, mọi người trong nhà đã lục tục bắt đầu trỗi dậy, và người nào đi lo ngay việc nấy. Công việc thay đổi tùy từng gia đình, và cũng có công việc thay đổi tuỳ từng mùa.

Trước hết hãy nói tới gia đình nông dân thuở xưa.

Người đàn ông có công việc ngoài đồng: Cày, bừa, làm cỏ ngoài ruộng; sau khi từ

trên giường bước chân xuống đất là lo ngay đến những đồ dùng để mang đi đồng: cày, cuốc, dao phát bờ, và con trâu, con bò nếu ngày hôm đó phải cày vỡ ruộng.

Trong lúc đó, bà nội trợ hoặc cô con gái vội vàng xuống bếp lo bữa ăn sáng cho những người đi đồng. Công việc là phải thổi nồi cơm, dọn mâm cơm. Lẽ tất nhiên nếu không có thức ăn sẵn thì phải nấu cả thức ăn, nhưng ở nhà quê bao giờ cũng sẵn chĩnh mắm, vại dưa, vại cà, hũ trám, nồi tép kho, v. v... là những thức ăn thông thường của mọi gia đình.

Mâm cơm dọn ra, cả nhà xúm vào cùng ăn từ sáng sớm, hoặc những người phải đi làm đồng ăn trước, còn những người lo công việc ở nhà ăn sau.

Bữa cơm xong, những người đi làm ra đi với công cụ, với con trâu, con bò từ lúc gà vừa gáy sáng, trời mới rạng đông, những người ở nhà lại còn lo trăm nghìn công việc khác.

Việc đầu tiên là cùng nhau ăn cho xong bữa cơm, rồi còn thu dọn mâm bàn, rửa bát, rửa đũa. Nhiều gia đình có những ông bà già, chưa dậy sớm, không cùng ăn cơm với thì các cô con gái, các cô nàng dâu lại phải dọn riêng để phần một mâm cơm cho các cụ dù mâm cơm thanh đạm cũng phải gọn ghẽ sạch sẽ.

Cất dọn mâm chén, rửa ráy bát đuã xong để lo ngay tới bữa cám lợn (cám heo).

Những gia đình canh nông, thường trong nhà nuôi thêm đàn gà, đàn lợn để lấy lợi tức chi dùng vào những giỗ tết, sửa chữa cửa nhà, đóng sưu thuế, bởi vậy các cô gái, các nàng dâu không thể không lưu tâm tới nồi cám lợn được.

Thực ra thì nồi cám lợn từ tối hôm trước đã vẫn vần ở trong bếp. Giờ đây chỉ việc múc đổ ra chậu, ra lon cho lợn ăn. Công việc không khó khăn gì, nhưng lúc cho lợn ăn cũng phải đổ từ từ để chúng ăn, kẻo đổ quá đầy chúng sốc mõm lại tranh nhau ăn, cám sẽ rớt ra ngoài.

Trong lúc cho lợn ăn, thì một ấm nước đã được đặt trên bếp, để lát nữa các cụ già dậy có nước pha trà.

Tưởng cũng nên nhắc qua là cùng với bữa cơm sớm, một ấm nước vối, một ấm nước chè tươi, hoặc một ấm nước lá đùm đụp đã được nấu sẵn để người đi làm đồng có nước dùng và có nước để mỗi bọn mang theo một ấm sành đầy.

Cùng với công việc cho lợn ăn, lại còn công việc cho gà vịt ăn nữa. Nếu nhà có đôi ba người thì chia nhau người việc nọ, kẻ việc kia, còn nhà nào ít người thì tất cả mọi công việc đều dồn vào tay bà nội trợ hoặc cô con gái lớn hay nàng dâu trưởng.

Công việc nhiều tất bật, nhưng các bà các cô bao giờ cũng làm cho xong, cho trọn, và không bao giờ các bà các cô phàn nàn.

Bận công kia việc nọ như vậy nhưng các cô cũng không quên nghĩ đến lũ trẻ nhỏ, chúng chưa làm gì được, mới biết ăn và quấy, hoặc lớn hơn một chút mới biết cắp sách đi học.

Phải cho chúng dậy, lo cho chúng ăn; đối với những đứa trẻ nhỏ quá lại phải bón cơm búng cơm nhót cho chúng; đối với những đứa đi học lại phải nhìn qua sách vở, quần áo chúng.

Những gia đình nông dân công việc như vậy, những gia đình buôn thúng bán bưng hoặc thợ thuyền vùng quê cũng không khác bao nhiêu.

Những người buôn thúng bán bưng cũng như những thợ thuyền ở đồng quê không nhiều, mỗi làng dăm ba người, đầu làng một lò thợ rèn, cuối thôn một hàng thợ may, gần chợ một tiệm thợ bạc, v, v....

Trong những gia đình này, với nếp sống đồng quê, mọi người cũng đều dậy từ lúc tinh mơ, ngoại trừ các cụ già và trẻ em, trời nóng cũng như trời rét.

Các bà các cô buôn thúng bán bưng, thường phần nhiều việc buôn bán này do phụ

nữ, nhìn lại gánh hàng đã thu xếp tối hôm trước, rồi đích thân đi thổi cơm, lo buổi sáng cho cả nhà. Xong đâu đấy mới vội vã đi chợ. Có người cũng phải lo cả công việc lợn, gà cho xong. Đi chợ các bà các cô mang theo nắm cơm với tí mắm, tí cà để ăn bữa trưa, như vậy đỡ phải ăn quà. Các bà các cô tằn tiện lắm, ngay đến miếng trầu ăn cũng chỉ ăn những chũm cau, còn cau ngon để dành phần chồng, cha mẹ chồng.

"Bán hàng ăn những chũm cau

Chồng con có biết cơ màu này không?"

Các bà các cô đi chợ, còn công việc ở nhà thì sao? Xin thưa hoặc bố mẹ già, hoặc chồng con, hoặc đàn em nhỏ, lo được đến đâu thì lo; nếu không, chiều về các bà các cô sẽ lo nốt.

Trong những gia đình thợ thuyền cũng không có gì khác bao nhiêu. Từ sớm tnh mơ, mọi người thức dậy. Ông thợ rèn, thợ bạc đi lo cái bễ của mình, đàn bà, trẻ con

trong nhà lo việc cơm nước, cũng như mọi công việc khác trong gia đình.

Nếp sống đồng quê được điều hoà bởi công việc, chính công việc đẻ ra công việc, công việc trong nhà phụ vào công việc đồng áng, việc buôn bán, việc làm ăn. Tất cả

mọi công việc của mọi người tạo nên sự sinh hoạt chung của gia đình và xã hội Việt Nam.