Gia ÐìnhPart 96

mật thiết bị chi phối bởi cuộc sống chung trong gia đình, của xã hội. Ăn lấy no chỉ

riêng mình, nhưng bữa ăn là bữa ăn chung, không có sự phân chia khẩu phần riêng biệt như phương Tây, làm lụng thì người nào việc nấy, nhưng việc của mỗi người đều liên quan với nhau để hoà hợp cho công việc chung của gia đình, của xã hội, và tuy làm việc riêng của mình nhưng ai cũng lo đến việc của người khác.

Thành ngữ Việt Nam có câu "Lo việc triều đình" để chỉ những người lo đến những việc không phải của mình, nhưng không ai không thể không "lo việc triều đình" được, vì việc của người này hỏng thường ảnh hưởng rất nhiều tới người khác từ việc trong gia đình đến việc làng xã, cộng đồng.

Cả đến sự chơi bời, cái tinh thần tập thể đem lại sự thích thú cho những trò tiêu khiển. Ai có thể cô đơn mà tiêu khiển ột mình với bất cứ một thứ gì. Nếu ta bảo rằng một cụ già đứng ngắm say sưa hòn núi non bộ là cụ đang một mình tận hưởng cái thú chơi non bộ, là sai, vì tuy đứng một mình nhưng trên hòn núi non bộ nó vẫn có nhưng cảnh nhắc lại cho cụ cái đời sống tập thể cụ đã qua. Và cụ ngắm hòn non bộ của mình để nghĩ đến những hòn non bộcủa người khác.

Người dân Việt, trong cuộc sống thường có nhiều sự chịu đựng vất vả, chính cái tinh thần tập thể nó xoa dịu những sự vất vả nhọc nhằn ấy và nó đã đem lại niềm vui cho mỗi người trong sự cơ cực gian lao chung.

Người ta ăn để mà sống, sống để mà làm việc, làm việc không phải cho riêng mình hưởng mà cho cả gia đình và xã hội nữa.

Nếp sống cá nhân luôn luôn dính liền với nếp sống gia đình và xã hội, và có thể nói được rằng mỗi cá nhân là một "nguyên tử" để cùng xây dựng nên một "tế bào" là gia đình và gia đình là nền tảng của xã hội.

*

* *