Thắt lưngPart 42

Qưần được giữ vào thân thể con người bởi thắt lưng hoặc dải rút.

Dải rút là chiếc dây nhỏ luồn qua cạp quần, dùng thắt vào người để giữ quần khỏi tụt. Dải rút thường bằng sợi tết thành hoặc bằng một miếng vải khâu giữ mép lại.

Ngày nay, người ta còn dùng dây thun (cao su) để giữ quần thay dải rút, nhất là dung cho các trẻ em. Xưa, quần trẻ em không có dải rút, phải dùng vải đeo: hai chiếc dải đính vào hai mép quần luồn qua trước ngực đưa lên sau gáy thắt lại.

Dải thường chỉ dùng cho quần trong, còn quần ngoài thì phải dùng đến thắt lưng.

Đối với chiếc quần may theo lối Âu phục, ở cạp quần có đính vào những “con bọ”, người ta đã thắt lưng da, một miếng da hẹp bề ngang, luồn qua “các con bọ” để giữ lấy quần, siết vào người nhờ chiếc khoá thường ở trước bụng. Khoá bằng kim loại có khi là hai chiếc móc ở hai đầu thắt lưng móc lại với nhau.

Gọi là thắt lưng da, nhưng nhiều khi không phải làm bằng da, mà là một miếng vải dầy, một miếng cao su hoặc chất hoá học khác có thể co giãn theo cỡ to lớn của từng người.

Nhiều quần Âu phục may kiểu mới, được tự siết chặt bằng những con bọ có cúc hoặc có khoá, khi mặc không dùng đến thắt lưng, nhất là lối quần áo của thanh niên ăn chơi.

Ngày xưa các cụ mặc nam phục cũng dùng thắt lưng da từ khi tiếp xúc với người Pháp, nhưng đấy chỉ là chiếc thắt lưng to bản, gấp ba bốn chiếc thắt lưng da ngày nay, dùng để giữ chiếc quần Việt Nam của các cụ, và chỉ riêng các cụ ông dùng tới thôi.

Thắt lưng da ngày nay không phải chỉ riêng có đàn ông dùng, mà các bà các cô ăn bận Âu phục cũng đôi khi dùng tới, làm thứ trang sức hơn là để giữ cho quần siết vào người.

Quần dài ta, xưa cũng như nay, có dải rút để thắt vào người, nhưng xưa còn có loại quần may cạp lớn không có dải rút phải dùng thắt lưng, riêng cho đàn ông.

Với chiếc quần này, các cụ cũng dùng thắt lưng da như trên đã nói, nhưng thực ra ít cụ ưa dùng, các cụ dùng chiếc thắt lưng vải cổ truyền.

Thắt lưng vải, như trên đã nói, là một chiếc thắt lưng bằng vải. Thắt lưng vải dùng cả hoặc nửa khổ vải của ta xưa, mỗi khổ vải từ 0th35 đến 0th40, và dài vào khoảng hai thước.

Thắt lưng đàn ông giản dị lắm, chỉ một miếng vải như vậy, có viền hai đầu để khỏi tuột sợi, không diêm dúa và cũng không cầu kỳ gì. Thường là thắt lưng trắng hoặc nâu. Các bậc phong lưu dùng thắt lưng lụa hoặc thắt lưng nhiễu thường nhuộm màu điều. Thắt lưng nhiễu điều là loại thắt lưng sang trọng thời xưa.

Thắt chiếc thắt lưng vải này, người ta quấn chiếc thắt lưng qua người, ở chỗ bụng trên háng và thắt chặt ở đằng trước. Thường để cho đẹp và để dễ cởi, thắt lưng đưọc thắt múi.

Các chàng trai quê, có chiếc thắt lưng đẹp, nhiều khi làm như vô ý quên mặc áo dài. Cứ kể một chàng trai mười tám, đôi mươi, áo cánh trắng, quần ống sớ, đầu đội khăn lượt, chân đi đôi giầy Gia Định mà thắt chiếc thắt lưng điều trong cũng nổi.

Thắt lưng của trẻ em, đây tôi nói tới con trai, thường thắt lưng nửa khổ, và ngắn hơn thắt lưng người lớn . Thắt lưng trẻ em được nhuộm màu cho sách, ít khi các em thắt lưng trắng. màu thường dùng là màu hoa lý, màu nâu, màu gụ, màu đỏ, v.v......

Thắt lưng đàn bà cũng không khác gì thắt lưng đàn ông mấy, có các bà các cô thường tệ dua ở hai đầu thắt lưng và thường kén chọn thắt lưng sồi, the hoặc thắt lưng lụa, nhất là ở nhà quê, vì khi mặc áo năm thân hoặc tứ thân thắt vạt, chiếc thắt lưng để

lộ ra ngoài, có khi lại thắt đè lên hai vạt đằng trước, nhất là về mùa đông để giữ lấy hơi ấm.

Phụ nữ tỉnh thành xưa cũng như nay không chú ý tới thắt lưng, quần có thể may dải rút hoặc có khuy cài, vì lối y phục mặc áo dài cài khuy, nếu có thắt thắt lưng, thắt lưng cũng bị che kín đi.

Các bà các cô thường dùng màu đen hoặc màu Tam Giang, và thắt lưng cũng hơi dài hơn thắt lưng của đàn ông, để khi thắt múi hơi lớn rồi thắt lưng còn thòng xuống, vung vẩy theo bước đi.

Cùng với chiếc thắt lưng thường dùng, các bà các cô còn dùng thêm chiếc thắt lưng bao, đây là cái bao dài để các bà caóc cô đựng túi tiền.

Thắt lưng bao có chiều dài như một chiếc thắt lưng, khâu hai mép lại với nhau, nhưng lúc khâu bao cũng để lệch độ một khổ vải để miệng bao có hình chênh chếch, đút túi tiền vào được dễ dàng.

Thắt lưng bao cũng được nhuộm các màu, các bà các cô thường ưa màu hoa lý và màu đỏ già gần chuyển sang màu nâu. Thắt lưng bao cũng thắt quanh người và cũng giống như thắt lưng thường. Chiếc thắt lưng bao còn được mang tên là ruột tượng.

Ngoài hai chiếc thắt lưng và thắt lưng bao, các bà các cô trong lúc ăn chơi còn mang thêm đôi giải yểm.

Đôi dải yếm chính là hai chiếc dải của chiếc yếm, thường bằng lụa, bằng nhiễu, bằng the hoặc bằng đũi hay bằng sồi. Cũng có người dùng dải vải, nhưng dùng thứ vải mỏng.

Dải yếm nhỏ bản hơn thắt lưng, và cũng ngắn hơn một chút.

Đôi dải yểm nguyên là một chiếc dài được cắt làm đôi đều nhau. Mỗi chiếc dải yếm đính vào một bên chiếc yếm, thắt vắt ra sau lưng rồi quấn trở lại đằng trước như trên đã trình bày khi nói về chiếc yếm.

Ở đây đôi dải yếm cũng có tác dụng để giữ thêm chặt chiếc quần, nhưng chính ra đôi dải yếm nhằm mục đích làm đẹp nhiều hơn. Dải yếm thường màu mỡ gà, hoặc nhuộm các màu tươi đẹp như màu hoa hiên, màu hoa lý, màu đào ngọt. Các cô gái mười tám đôi mươi, mặc yếm trắng thắt dải yếm hoa đào trông thật đẹp.

Với đôi dải yếm, ta có thể nói người phụ nữ đồng quê Việt Nam đã dùng đến ba

chiếc thắt lưng cùng một lúc khi họ ăn mặc đầy đủ, trong lúc đi chơi, đi hội, hoặc đi giao thiệp; Thắt lưng chính, thắt lưng bao và đôi giải yếm; ấy là chưa kể quần hoặc váy của phụ nữ bao giờ cũng có dải rút, không giống như quần đàn ông, nhiều khi may cạp rộng không có dải rút.