Bữa ăn và cách ănPart 27

Ta có câu:

"Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm"

Câu này ý muốn nói, khi ăn uống bát đũa sạch sẽ, người ta ăn thấy ngon miệng hơn. Bát đũa sạch sẽ tăng sự ngon miệng một phần, cách trình bày các món ăn cũng tăng sự ngon miệng thêm lên.

Bởi vậy, tới bữa ăn, người ta dọn mâm bát đàng hoàng, không ai ăn bốc ăn bải, hoặc ăn dấm ăn dúi, trừ những trường hợp vội vàng, phải ăn cho xong để làm một việc gì.

Về bữa sáng, người ở tỉnh thường dọn lên những chiếc khay cho người lớn ăn với bát đũa, còn trẻ con có khi gặp sao ăn vậy, mua ngay ở hàng quà mà ăn.

Còn ở nhà quê, bữa sáng đối với những người đi làm đồng, họ ăn vội vàng, thức ăn có khi dọn ra chiếc mẹt, trên chiếc mẹt có đĩa mắm, đĩa dưa, bát nước mắm đôi khi thêm khúc cá. Mấy người phải đi làm đồng ngồi quanh mẹt cơm, ăn cho xong để còn lo công việc. Người ở nhà ăn sau. Ngày nay có mâm cơm đàng hoàng.

Những gia đình có nhiều người ở nhà, hoặc những gia đình thợ thuyền, cũng như

những gia đình có người buôn bán ở các chợ, bữa sáng thường ăn muộn hơn những người đi làm đồng một chút ít.

Họ dọn mâm bát, bày thức ăn vào mâm, rồi mọi người ngồi chung quanh mâm cùng ăn. Mâm cơm đặt trên chiếc chiếu trải ngay xuống đất hoặc trên phản. Thường nhà quê dọn ăn ngay ở nhà bếp.

Giữa mâm cơm là chén nước mắm để cả nhà cùng chấm thức ăn. Bữa cơm thường chỉ rau dưa, nước rau luộc dùng làm canh, hoặc đôi khi có bát canh tôm, canh cá. Ít khi trong bữa cơm nhà quê có bát canh thịt hoặc đĩa thịt.

Bữa trưa và bữa chiều, ở tỉnh thì thức ăn hoặc dọn thẳng lên bàn hoặc dọn vào một chiếc mâm, mâm cơm bưng đặt lên bàn. Chén bát, thìa đũa để thành chồng trên bàn ăn hoặc mâm cơm. Lúc ăn, mỗi người dùng một chiếc bát nhỏ, trong nam gọi là "chén".

Cơm xới vào bát. Lúc ăn, tay trái bưng bát cơm, tay phải cầm đũa. Đũa dùng để gắp thức ăn và để và cơm vào mồm. Trẻ con chưa biết dùng đũa thì dùng thìa, ngày nay dùng cùi-dìa. Lúc chan canh, có một vài chiếc thìa chung ở mâm cơm, ai chan thì dùng. Canh múc ở nồi lên thì dùng môi (muỗng canh).

Ở nhà quê, hai bữa này cũng như bữa sáng, mâm cơm được đặt trên một chiếc chiếu, chiếu trải ngay xuống đất ở nhà bếp, ở nhà ngang, và gặp những buổi chiều trời mát mẻ ở ngay ngoài sân. Nhà giàu có mới dọn cơm trên phản.

Khi có khách khứa hoặc giỗ tết, cơm mới dọn ở nhà trên hoặc nhà khách.

Cũng có nhà, người ông hoặc người cha, chủ gia đình được vợ con - và các cháu kính trọng thường dọn riêng một xuất cơm lên nhà trên.

Trong bữa ăn, thường con gái và con dâu phải ngồi đầu nồi để xới cơm. Ở thành thị

khi bữa ăn, những nhà giầu có, thường có người giúp việc lo cơm cho mọi người.