An ComPart 7

Cơm nấu như vậy, chất mỡ ở miếng ba chỉ tiết ra làm cho cơm béo và thơm, còn miếng thịt, khi nồi cơm bắt đầu ghế, gạo hút hết nước, miếng thịt như được "quay"

trong một chiếc chảo. Những thịt này ăn ngon hơn thịt quay, vì nhờ chiếc bát úp bao nhiêu hơi đậm đà đáng lẽ bốc lên khi quay ở chảo, ở đây đã đọng lại nguyên trong miếng thịt.

Cơm quay, các bà nội trợ, sau khi ghế thường để già than hồng để có cháy, cháy cơm quay ăn rất ngon. Xưa ở các nhà cô đầu thường thổi cơm quay để các quan viên dùng.

Cũng có khi thay vì miếng thịt lợn ba chỉ, người ta dùng một phần hoặc cả con gà, gọi là "cơm quay gà", nhưng thật ra nấu cơm quay bằng gà cũng phải có một miếng mỡ lợn, nếu không miếng thịt gà sẽ cháy.

Cơm nước dùng - Cơm nấu bằng nước luộc gà, vịt hoặc lợn thay cho nước lã.

Cơm ống nứa - Đây là nấu cơm trong ống nứa. Những người đi rừng không tiện mang theo nồi niêu, chỉ mang gạo đi theo, đến bữa chặt những ống nứa trong đó có sẵn nước, bỏ gạo vào rồi đem đốt cháy ống nứa ở bên ngoài.

Cơm ống nứa ăn rất đậm đà vì trong có chất muối của nứa ngấm vào.

Cơm ống nứa còn được gọi là cơm lam

Ngày nay có nồi cơm điện, việc nấu nướng giản tiện hơn.

Ăn Cơm

Cơm nấu chín, rồi đem ăn, nhưng ăn cơm cũng có nhiều cách.

Cơm trong nồi xới ra bát (chén) hoặc điã rồi ăn lẫn với thức ăn, đó là lối ăn thông thường, nhưng nhiều khi cơm lại không ăn như vậy. Có khi người ta ăn cơm nắm, cơm rang hoặc cơm hấp. Trẻ con, còn nhỏ không ăn như người lớn, chúng ăn cơm búng hoặc cơm nhót.

Cơm nắm - Cơm trong nồi đáng lẽ xới ra ăn ngay, nhưng có người bận công việc đi làm phải mang cơm theo, hoặc có người cơm nấu từ tối hôm trước để sáng hôm sau dậy ăn sớm, họ đem cơm nắm lại. Người ta dùng một chiếc khăn dấp nước rồi vắt cho kiệt nước đi, đổ cơm vào khăn mà nắm thành những nắm tròn hoặc những nắm dài.

Phải nắm cơm lúc nóng, cơm để nguội sẽ rời rạc không nắm được. Lúc nắm, người ta dùng sức mạnh của tay lăn nắm cơm trong vải để nắm cơm được mịn.

Cơm nắm lúc ăn cắt hoặc bẻ ra từng miếng.

Cơm rang hoặc chiên - Cơm nấu bữa trước ăn không hết để lại tới bữa sau, đem ra ăn thường khô cứng hoặc quá nguội, ăn mất ngon; nên người ta hoặc hấp lại hoặc đem rang cho nóng để ăn.

Rang cơm người ta bỏ vào chảo ít hành mỡ, đợi cho nóng, đổ cơm vào rồi đảo cơm lên. Khi cơm bắt đầu nóng, người ta tra mắm muối, cho vừa rồi đảo một lúc nữa là bắc ra ăn được. Cơm rang dễ ăn vì đậm đà hơn cơm nguội. Cũng có khi người ta đập vào chảo một vài quả trứng, thái vào chảo cơm một vài chiếc lạp xưởng, hoặc xá xíu hay thịt tươi thái nhỏ. Người ta còn thái nhỏ dưa cải bỏ vào cơm rang. Cơm rang như vậy lúc ăn không cần tới đồ ăn.

Chính ra người ta phải rang cơm vì cơm nguội khó ăn, nhưng ngày nay, trong những bữa tiệc tại các nhà hàng thường có cơm rang. Đây là cơm nóng đem rang.

Trong cơm rang này, có đủ thịt, trứng, lạp xưởng... 1 "

Cơm hấp - Muốn cho cơm nguội ăn được ngon, nếu không ra người ta phải đem hấp. Cơm hấp sẽ dẻo trở lại.

Nhiều khi, nấu cơm mới, các bà nội trợ, sau khi ghế, tiếc rẻ chỗ cơm cũ còn lại bữa trước, bỏ lên trên cơm mới để hấp.

Ghế cơm nguội - Cũng có các bà nội trợ, khi nấu nồi cơm mới, lúc ghế cơm, đổ

luôn chỗ cơm nguội bữa trước vào ghế lẫn với cơm mới, gọi là ghế cơm nguội. Cơm có ghế cơm nguội, ăn kém ngon hơn cơm nấu nguyên gạo mới.

Cơm búng - Các trẻ sơ sinh còn ẵm ngửa, sữa mẹ ăn không đủ, người mẹ phải cho con ăn thêm cơm, nhưng đứa bé ăn làm sao được! Người mẹ phải bỏ cơm vào mồm với chút muối nhai cho nát lẫn với nước miếng rồi bón dần cho đứa trẻ từng ít một.

Như vậy gọi là cho trẻ ăn cơm búng. Ngày nay mặc dầu có sữa bò để các bà mẹ sử

dụng nuôi con nhỏ, nhưng tại các vùng quê, người ta vẫn còn mớm cơm búng cho con.

Cơm nhót - "Cơm nhót" cũng là cơm cho trẻ nhỏ ăn, nhưng ở đây đứa trẻ đã hơi lớn. Người mẹ đưa miếng cơm vào mồm nhai lẫn với một chút đồ ăn nhai nhon nhót sơ qua rồi bỏ ra đút vào mồm đứa trẻ. Ở đây người mẹ chỉ làm công việc nhai cơm hộ

con, vì đứa trẻ chưa có răng để tự nhai cơm lấy.

Cơm nếp

Gạo tẻ dùng để nấu cơm tẻ, thức ăn thường ngày của người Việt Nam.

Gạo nếp dùng để nấu cơm nếp, chi dùng trong những trường hợp không thường xuyên. Cơm nếp nấu toàn gạo, hoặc nấu lẫn với đậu xanh, đậu đen, lạc, củ từ, sắn, khoai lang...

Cơm nếp nấu nguyên gạo ăn thường ngán, và nhất là nấu lại nát thì càng ngán hơn.

Ta đã có câu "Chán như cơm nếp nát". Chính để cho dễ ăn nên người ta mới nấu lẫn với một thứ ngũ cốc hoặc nông sản khác.

Xôi

Xôi cũng làm bằng gạo nếp, nhưng cách nấu không giống như cơm nếp. Xôi phải nấu cách thủy. Người ta gọi nấu xôi là đồ xôi. Muốn đồ xôi, người ta dùng chõ, một thứ nồi mà đáy có những lỗ thông hơi. Gạo nếp sau khi vo, đãi được đổ vào chõ. Chõ gạo này đặt lên một chiếc nồi, gọi là nồi đáy. Nồi đáy có đựng nước. Chỗ miệng nồi đáy ôm lấy trôn chõ được gắn kín. Nồi đáy đặt trên bếp và đun lửa. Khi nước sôi nóng, hơi nước ở dưới nồi đáy bốc lên chõ xôi làm chín gạo nếp đựng trong chõ thành xôi.

Người ta đồ xôi trắng, nghĩa là xôi nấu toàn gạo nếp, hoặc xôi đậu, xôi lạc, xôi gấc... Xôi ăn dẻo và ngon hơn cơm nếp. Xôi trắng ăn cũng ngon hơn cơm nếp trắng.

Xôi thường dùng trong việc cúng bái, và thường được đóng thành oản.

Oản - Đây là xôi lèn vào những chiếc khuôn cho chặt rồi đổ ra. Người ta cắt những khoanh lá mít để dán vào đít oản. Mé trên oản để trống hoặc có khi người ta dán vào những miếng giấy trổ hoa, nhất là giấy tráng kim.