THI CỖ VÀ THƯỞNG TIÊNPhần 4 · trang 37–46

37Trang sách 37THI CỖ VÀ THƯỞNG TIÊN

38Trang sách 38AV HÃIT D

39Trang sách 39Vời mùa hông, mùa cốm, nắng hè đã chuyền sang thu. Mà thu tới đám tới. Nếu ba tháng xuân là những hội chùa của tin nữ thiện nam, thì tháng tám là hội rước sách ở các đình đến. Tháng tám hội cha, tháng, ba hội mẹ là thế.

Làng Thị Cầu cũng như nhiều làng khác ở Bắc-Ninh, vào đám nhâm dịp Trung-thu.

Trong những ngày hội, có rước, có tế, có tuông; những cái mà người ta mong đợi xem, là việc thi cô của hạng thập bát trong làng.

Trong làng chia làm bốn giáp: Giáp Đông, giáp Bắc, giáp Giữa và giáp Già.

Con trai các giáp từ 18 đến 20 tuổi được cử đi rước thần và được phép thi cô buôi tối bôm giã đám.

40Trang sách 40Thi cỗ là của con trai, nhưng làso cổ là công việc của các thiểu nữ khéo tay trong làng:

Hiền năm ấy phải lo làm cổ cho anh là Sáu ở giáp Đông. Hàng năm nàng đã được xem những cuộc chấm cỗ rất kỹ lưỡng của hội đồng ở đình làng. Những mâm cỗ dự thi phải tinh kbiết sạch sẽ. Có nhiều món ngon chưa đủ, cần phải có nhiều món lạ. Điền quan bệ nhất lả những món ăn tuy lạ, nhưng phải nấu bằng thỗ sản trong vùng. Hội đồng cũng chú ý đến cách bầy cỗ nữa. Hiền còn nhớ năm trước, cả làng đều đề ý đến con kỳ lân kết bằng tôm bưởi của Mỹ, con ông đám nhất giáp Đông, làm cho anh là Binh. Cô của Binh mà được nhất cũng chi hhờ" có con kỳ lân ấy, nó đứng sừng sững giữa những bát thức ăn bầy thành một ngọn giả sơn mà những bậc lên xuống đều bằng những phong bánh it bột chong suốt, trắng tinh. Mỹ khéo tay "Thật. Ai lại làm một con kỳ lân Mỹ cbỉ lấy mững múi bưởi lộn ngược tôm ra ngoài chắp lại. Những múi bưởi đào bồng nhạt bên những múi bưởi trắng chong

41Trang sách 41xanh, kết nên bộ lông của con kỳ lân hùng dũng. Hai con mắt của con kỳ lần mới khéo: nó chỉ là hai hạt sen già mà sao nó óng ánh dưới những ngọn nến như hai hạt ngọc huyên.

Hiều năm nay định làm một ban cỗ lịch-sự hơn bàn cô của Mỹ sửa chỗ Bỉnh năm trước. Xem các mặt đi chợ mãy phiên nay, Hiền không sợ ai đoạt được giải nhất của anh minh nữa. Cô Lý xóm Chu, cô Hoài xóm Ngoài, tuy có kbéo nhưng hai cô ấy thì làm gi có sáng kiến mà Hiền lo.

Còn những cô Tâm, cô Thúy, cô Đinh thị Hiền đã biết họ định làm cái gì rôi, nà những mâm cỗ dự định của bọ thì Hiền thấy còn kém của Hiền xa, Hiền chỉ hơi ngại cỗ của Mỹ thôi. Mỹ luy lấy chồng ngay từ bồi năm ngoái, san, kbi mậm cồ của anh nàng mang giải làng, về cho giáp Đông, nhưng năm nay nàng lại sửa cỗ cho Bằng là em chồng. Nhung Hiền cũng chẳng sợ mấy, Mỹ có bao nhiệu lài năng chắc đã thi thố ra lừ năm ngoái, năm may còn bớt ra được cái gì mới mẽ hơn xua.

Và lại, có chồng rồi còn ai muốn nganh

42Trang sách 42đua với các cô mới nhờn.

Ba phiên chợ liên, Hiền tim mua một O R con gà sống lớo. Nàng sẽ uốn con gà thành ông " Lã-vọng » ngồi câu cá bên bờ sông.

Giòng sông của nàng sẽ là một mẻ thạch đỗ ra một cái khuôn tự tay nàng đan lấy.

Hơn nữa, trong mâm cỗ của anh nàng sẽ có mấy dĩa bánh đúc tro trông chong suốt thấy bình con phượng ở lòng những chiếc đĩa « thanh-trúc ». Lồi nấu bánh đác tro, năng học được ở làng Vân lỉnh Bắc-Giang, quê người mẹ nàng.

Ừ thử xem con gái giáp Đông có tiếng là khéo léo, nhất là con gái ông. Bá, mà lại chịu thua ai à.

Nghĩ đến lúc mấm cỗ của anh mình được hội đồng định giải chấm lấy nhất, mà Hiền vui vui. Đã đánh rằng đó là cái phần thưởng đíệh đáng cửa nàng, nhưng nàng còn mừng v: Hàng chắc chắn rằng chị em Xuân, Thu phải ở đấy, và chắc hẳn thầy Xuân là ông đờ Duy cũng Râồng vắng mặt được. Ông đô Đuy đã ngấm nàng cho Lực là anh hai chị • Thu. Ông đồ vẫn định cuối ei Xuân, năm hay là lo. cho xong việc ấy đi. Hiền

43Trang sách 43mới mười sáu, nhưng nàng cả sức nên trông như mười tám, mười chín. Từ ngày cha mẹ cho nàng biết cải việc ông đồ muốn xin nàng cho Lực thi cứ gập Lực đâu là nàng thèn thẹn đến chết người.

Mấy phiên nàng đi chợ lo sắm cỗ cho anb, « bu » nàng vẫn nói với theo : « Con gái bu phải liệu đấy. Làm thế nào để cho mâm cỗ của anh mày được hơn mâm cổ của chị em con Xuân nó sắm cho thằng Lực thì làm ».

Cỗ của chị em Xuân, Thu mà đòi bơn được cỗ nàng! Có đời nào nàng lại chịu kém thế bao giờ... Nàng phải cho Lực biết nàng sẽ là một người vợ xứng đáng của Lực.

Tiếng trống rước thần hàng ngày, kéo thời gian chóng đến hôm giã đám. Thấm thoái mới vào đám hôm mồng bây mà đã mười sáu tháng tám rồi.

Tối hôm ấy các ngõ trong làng vắng hẳn tiếng trống quân, và những đám rước đèn của lũ trẻ cũng hết. Mọi người già, trẻ, lớn, bé đều đỗ sô cả vào đinh xem thi cỗ

44Trang sách 44và nghe hát ễ thần.

Đình hôm ấy thật là nhộn nhịp. Đèn nến sáng chưng trên ban thờ và ở hai bên sàn đinh. Những mâm cỗ sắp hàng thành từng giáp ở bên cạnh bàn thờ trông vừa đều vừa đẹp. Bên cạnh những mâm cỗ rất cầu kỳ có những mâm dản dị của những người không thích ganh đua hoặc của những người thiếu chị em làm giúp. Nhưng thảy đều tinh khiết sạch sẽ. Những mầu sắc của hoa, của cỗ nỗi lên nền sáng nhoáng của mâm đồng. Đây mâm cổ sư tử hí cầu, kia mâm cỗ hai người đô vật làm một đôi chim hầm đặt trong bát miến. Năm nay cỗ làm khéo hơn mọi năm. Mâm cỗ được nhiền người để ý đến nhất là mâm cổ ông Lã- Vọng ngồi câu cá dưới gốc cây bằng boa huệ, boa bồng bên một giòng sông là một khuôn thạch chong xinh.

Trước khi chấm cuộc thi cố, các quan, viên và dân làng còn mải nghe bọn con hát ca, thờ thần và bọn thập bát thưởng tiền.

Bọn con hát ngồi ở dưới chiếu trước bệ thờ. Hai bên là các cụ và bọn trai thi

45Trang sách 45cỗ. Mỗi lần bát. bết một đoạn câu, lại một bọn trai mười tám, mang tiền ra thưởng. Tiền lấy ở quỹ làng, nhưng người con trai phải dỗng-dạc gọi bọn con bát ở trước mặt dân :.

- Đào nương kia ơi !

- Dạ !

- Quản giáp kia ơi !

- Dạ !

- Trước xướng thờ đức Thượng-đẳng tối linh, sau tiền dân anh thưởng nhé - Dạ !

Chỉ có một câu ngắn thế mà phẳng ai gà khỏi nhịu, khỏi nhầm. Sau một tiếng lọi, phải chờ câu dạ của bọn ca hát, mới được gọi câu sau, và san khi nói bết câu " tiên dân anh thưởng nhé», cũng phải chờ tiếng dạ, mới được ném liền xuống chiếc mâm thau đưới chiếu. Mà phải nói cho nghiêm chỉnh, cấm không được cười.

Trướo mặt đông người, nhất là trước mặt các có thiếu nữ trong làng, cận trai nào mà khỏi thẹn để nghiêm trang nói được trơn tra. Nhầm hay nhịn là phải lấy tiền túi ra dền làng và nói lại cho đến

46Trang sách 46khi nào đúng mới thôi.

Bãy giờ hội đồng mới định giải cổ thi.

Đêm đã khuya lắm. Ban bội đồng lần lượt đi soát từng mâm cỗ, ngắm từng món ăn, từng bông hoa cài trên bát nấu.

Lúc ấy là lúc các thiếu nữ đã có công sửa soạn mâm cỗ cho anh hoặc em hồi bộp cũng như cha mẹ các cô.

Ban hội đồng đi đã suốt hai bên, dừng trất lâu ở nhiều bàn cô khéo, nhưng xem sét kỹ lưỡng nhất mâm cỗ của Hiền sửa soạn cho Sáu. A cũng phải khen những đĩa bánh đúc trong suốt đến hinh con phượng trong lòng đĩa. Sao Hiền cảm-động thế ! Rồi không biểu nghĩ thế nào, nàng chạy ra sào đình đứng.

Trong lúc nàng đang hồi bộp thì Xuân và Thu giắt nhau đến khoe : « Chị Hiền a, giải nhất lại cỗ của giáp Đông, mâm cỗ của anh Sáu ».

Hiền thấy nóng bừng bên đôi má...