ĐÁNH CÁPhần 11 · trang 113–122

113Trang sách 113ĐÁNH CÁ

115Trang sách 115Làng Ngư-Xá ở ven sông Nguyệt Đức.

Sông ăn vào làng có một con ngòi, chảy từ một giẫy núi xa xa lại. Nước ngòi lọc qua mấy lần đá núi, trồng chong xuốt và mát rợi.

Có lễ cái ngòi này có một tên riêng ở địa-dư nhưng chắc hắn cái tên văn chương khó nhớ, nên dân quanh vùng đỏ, cử gọi nó là ngòi làng Ngư, bởi nó chây đến làng Ngư (người la vẫn gọi tắt làng Ngư- xá nhữ vậy), thì thông ra sông Nguyệt-Đức.

Cái ngòi không sâu mấy. Về mùa rét người ta vẫn lội qua, và trẻ con chăn trân vẫn cho trâu sang ăn cỏ ở bén kia đề. Nhưng về mùa nước, cái ngòi ấy cũng đáng đề cho dân làng Ngư-Xá và những

116Trang sách 116làng ven cạnh ngài ngại vì đề: nước ở núi chảy xuống mạnh, nước sông Nguyệt- Đức tràn vào nhiều. Hai nguồn nước gặp nhau tạo nên những cái soáy xâu hoắm. và đỏ lòm; và được gió giúp sức, tuy những con ngỏi không to, mà cũng cỏ làn sóng bạc đầu.

Nhưng năm nào cũng vậy, nước vào rồi nước lại ra. Hai bên bờ dê, được thấm nước sau mỗi vụ, cỏ lại lươi hơn, và trâu bò các làng làn cận lại kéo đến ăn đông hơa. Còn ở giòng ngòi, thi những đàn cá theo nước sông tràn vào, không kịp ra theo nước xuống, đành ở lại ngòi mà thành mối lợi cho dân. . Làng này vẫn có lệ cho đấu trưng việc đánh cá ở ngỏi, và hàng năm, sau trung tuần tháng bầy là ở đinh có hẹp bội đồng đề cho trưng thầu việc đánh cá xuốt năm.

Ở ven sông, dân làng này, ngoài nghề nông, cớ rất nhiền người sinh nhai về nghè đánh cá. Người ta không phân biệt được ở đấy, hai nghề ấy, nghề nào là nghề chinh. Nếu vụ xuân dân làng làm lễ bạ-điền, lai mùa thu, sau khi nước ra

117Trang sách 117người ta có hội Tróc ngư. Hội Trỏc ngư có trước cuộc đấu thầu việc đảnh cả mấy ngày. thôn Trong làng có ba thôn, cả ba ngi ông tài giỏi. Mỗi vu đều có những thần đánh cá, cả dân ba thôn đều cỏ quyền được dự thầu, nhưng người nào thầu được thì chi được quyền đánh cá sau khi hội Tróc ngư đã bết.

Quanh năm, dâo chài kiếm ăn ở sông.

Có người đi rất xa, nhưng đến vụ nước ra thi dù làm ăn ở đâu, họ cũng giòng thuyền về làng để dự cuộc vui đánh cá chung ở xuốt giải ngòi và ngã ba sông.

Liễn và Ứng là người làng Ngư-Xá.

Vốn cha mẹ là dân chài, nên ở làng anh * em Liễn không có mội thước dất hay ruộng. Của cha mẹ để lại một sào cho hai anh em là một con thuyền, một bò lưới và cái lài bơi lội đề đánh cả kiếm ăn.

Bây giờ vu nước đã xuống, anh em Liên đang làm ở gàn Phả-Lại. Nhờ trời được năm dễ làm ăn, nên Liễn và Ứng năm nay đều coý muốn về lùng sơm sởm đề

118Trang sách 118sửa soạn dự bội ‹ tróc ngư».

Liễn bảo Ứng: Chú hai a, sắp sửa nay mai chúng la phải về dề đánh cá chứ !

- Vâng, thi cũng phải về chứ, anh bảo làm thể nào. Nhất niên, nhất lệ, minh không về thì làng nước người la cười chết.

Và lại anh đã bẹn với ông bá rằng anh về.

Ông bá là bố cô Thi, vợ chữa cưới của Liễn. Hai người quen biết nhau trong ngày hội năm trước. Hôm ấy Liễn và Ứng đương chăng lưới ở ngã ba sông để cho bọn khác sán cá đến. Trong lúc hai anh em dang chắm chú đến chiếc lưới thì có tiếng hải :

" Năm nay hai anh em nhà này giăng lưới ở đây à? Lão được làng cử đem thuyên con đi xua cá về đây »

Ngửng lên thi Liễn thấy ông bá Kinh cùng con gái là Thi đang ở một chiếc thuyền nan. Hai lay Thi câm hai thanh gỗ gỗ vào nhau cho cá chạy, còn ông bá thì rẻo tay chèo thuyền.

Tục đánh cá làng Ngư-Xá rất vui và rất bay. Ngày hỏi cử àng đều xuống ngòi đuời cá chung bất kỳ giả trẻ, trai gái và cũng chẳng phân biệt là thôn Thượng, thôn Hạ

119Trang sách 119hay thôn Trung.

Xuống ngòi đánh cả mỗi người giữ một phần việc, người chăng lưới, người úp nơm. người xua cá về phía lưới chăng. Các cô gái làng với những nụ cười hón bở, chở thuyền nan đi khắp mọi chỗ để mang cả về bến trước cửa đình. Các cô vừa chèo vừa khuyến khích các cận trai; các câu trai thi hủa nhau mà úp cá, mà lội, mà bơi. Tiếng cười, tiếng reo, tiếng gọi các có mang thuyên lai lãy cá làm vang động cá ngã ba sòng. Một cảnh tượng nhộn-nhịp, ôn ào của một tinh-thần bòa thuận giữa dân làng.

Vừa nghĩ đến cuộc vui của ngày hội, Liễn, vừa nghĩ đến ngày gặp gỡ năm xưa.

Ông bá Kính vẫn mến anh em Liễn vì bọn họ chăm chỉ cần cù, nên gặp bọ là ông vui vẻ hỏi.

Hôm ấy Liễn đáp lại ông bá bằng một tiếng « vâng» rồi đề ý nhin Thi. Nàng trắng đẹp và trẻ măng. Thấy Liễn nhin, đới má Thi ửng hồng thèn then. Rôi thuyền ông bá đi xa, Liễn vẫn nhìn theo.

Cuộc gặp gỡ chỉ có thế và chỉ thoáng qua

120Trang sách 120trong không đầy một phút, nhưng nó đã làm rộn ràng trải tim của đôi bên. Từ phát ấy, tuy đứng cạnh lưới với em nhưng đôi mắt Liễn cứ đăm đăm mơ mông trong quãng không. Về phần Thi, chắc bắn nàng cũng nghĩ ngoi đến anh chàng lực lưỡng giỏi trai ấy đã chú ý nhin minh không ngới mắt.

Rồi tin đi, mỗi lại; rồi đôi bên nhận giãu cau của nhau.

Và Liễn, từ ngày ấy, tuy sống những ngày thăng lênh dênh trên sông Nguyệt-Đức, nhưng lòng chàng thì để ở làng Ngư-Xá với người vợ chưa cưới nhiều hơn.

- Anh ạ, năm ngoái, lúc chia cá, em đề ý thấy ông bả chọn cho phần anh những con tươi và lớn.

Liễn rật minh sau câu nói của Ứng. Chàng nghĩ đến lúc đánh cá xong, dân làng làm lễ thần rồi xin cá về.

Lệ chia cá thi trừ các cụ trong ban tư văn được hưởng phần hơn, còn dân làng ai cũng bằng ai, môi người môi xuất.

Các có gái đứng xem chủa cá, chỉ chỏ thầm lài. Liễu đề ý đến Thi trong bọn

121Trang sách 121các cô, và chảng thấy nàng nhi nhảnh đáng yêu.

Năm ẩy ông bá được chọn cà dề chia.

Ông có ý dành phần cho Liễn, Liễn quên làm sao được.

Trên giòng sộng Nguyệt-Đức, con thuyên của anh em Liễn căng buồm theo gió, Liễn bâng khuáng lưởng đến ngày hội năm nay, chàng sẽ ném cá vào thuyền của Thi...