DÚN ĐUPhần 5 · trang 47–58

47Trang sách 47DÚN ĐU

49Trang sách 49Dún mình như thể dún du Càng dún càng dẻo, càng du càng mềm (Ca Dao) Trời xuâa chong và đẹp. Cánh đồng xuân mơn mởn mạ con gái của mùa chiêm Những luồng mây nhẹ vơ vân trên cao như muốn phảnlại mầu xanh tươi mầu ruộng.

Giữa những đám ruộng xanh, một vài Khoảng đất trồng mầu, và không xa những khoảng đất ấy là một ngôi chùa, hoặc một cảnh đền linh tú. Trên néc chùa phấp phới ngọn phướn sặc sở cùng dăm lá cà thấp nhởn nhơ, biểu hiệu của đình đám mùa xuân.

Mùa xuân là mùa của hội bè, và vùng Bắc Ninh lại là vùng nhiên hội hơn các

50Trang sách 50tỉnh, Trong các ngày bội, những cuộc vui ca hát, kể-hạnh, đánh vật, đánh cờ, bao giờ cũng sẵn sàng có một cây đu trên một thửa ruộng đã dỡ màu rồi, để cho các tài tử giai nhân nơi thôn ổ khoe tài đầy.

Cây đu trồng ngay từ trong năm. Sau ngày lễ tất niên vào khoảng 25, 26 tháng . chạp là các cụ trong làng bao giờ rũng nghĩ đến cây đu của hội. Thế là bon tuần tráng được lệnh của làng để đi đăn tre trồng đu. Trong khi ấy thì các cô thôn nữ hoặc còn đang đi trâu ở ven sườn đồi, hoặc còn làm cỏ ở dưới ruộng, hoặc còn đang dỡ mầu, bán Tết ở cạnh làng, thấy các bác tuần vác tre đi qua các cô thi nhau nói trêu a Các bác đi ăn cướp tre của người ta về làm gì thế ? Các bác định đóng cọc chôn chân ai mà kiếm được GaBOdA những cây tre mập thế?"

Đáp lại lời nói đùa của các cô, các ba tuần cũng nói bông trở lại;, nhưng Sầu cùng thì bao giờ các bác cũng hới tha, - Thế chị em quên rằng "Hế giếng lưng ta kéo hội à? Chúng tới đi lấy trẻ về đẻ eidn даш ві Iві dai ов8

51Trang sách 51trồng cột đu đây.

- Thế à! thế thì các bác nhớ trồng cho chắc đề chị em chúng tôi đu cho khoẻ nhé 1 Tết ra, khắp các làng đều lần lượi đua nhau mở bội, và hội nào cũng như hội nào dù hội đình bay bội đên, hay hội chùa cũng vậy, bao giờ cũng có một cây đu : tự hội làng Chắp đến hội làng Ó, từ hội làng Đông-Cao đến bội làng Đại-Tráng.

Cây đu trồng bằng lám cột tre, đứng sùng sững trên một thửa ruộng cách đám hội vài mươi thước, cải ngáng đu vặn bằng rơm, giữ lấy hai côt trống roãng ra hai phía.

Đỉnh ngọn du phấp phởi hai lá cờ đuôi nheo ngũ sắc, bàn đu lơ lửng thông xuống nhẹ nhàng.

Cây đu làng Ó ở cách chùa làng không xa. Dưới chán đu bao giờ cũng có dăm bầy người chờ đợi chuyên lượt nhau lên rướn. Các trai cùng lũ trẻ con đu trước.

Trong lúc chờ đợi, các cậu đứng dưới nhìn chán người đu ở trên lại cùng nhau nói đến các cô thiếu nữ trong làng.

- Quải sao năm nay chưa thấy chị em

52Trang sách 52cô Đông cô Bích nhà ông lý ra đánh đu nhi ?

- Hai con bẻ ấy, con gái mà đu cao lạ.

Có Đông và cô Bách đền là con gái ông lý Bá trong làng. Các cô vừa xinh đẹp đu khéo. Năm trước các gọn gàng lại vừa có đã làm cho các cậu trai làng phải khuất dưới cái tài dún đn cao bồng.

Năm nay, làng vừa mở hội nên các cò chưa đến thăm cây đu. Và lại các có đã nhớn hơn năm trước thì các cô lại rụt- rè hơn.

Ở xóm chùa có một bọn thiếu nữ đi về phía cây đu. Các cậu trai ngóng nhin trờ đợi. Một cậu ở trên đu, thấy các cô tới càng khoe lài đu mạnh. Cần đu lên vun vút, vượt bên nọ sang bên kia. Mấy vặt ao the của cậu trai đập vào cần du soàn soại. Đu càng lên cao càng đu mạnh, cậu trai vẫn cố dún.

Các cô tới là bọn cô Bích và cô Đông cùng các bạn. Các cô đến dứng sang một bên rồi lặng yên nhìn cần đu lên. Thỉnh thoảng các cô lại bấm nhau thì thầm nói nhỏ.

Chàng trai trên cây đu nghe chừng đã mệt. Đu hạ dần dần. Một chàng trai khác.

53Trang sách 53đã bắt lấy đu. Cần đu oặt đi cặt lại vi sức mạnh bị giữ lại. Người trên đn bước xuống, người bắt đu bước lên.

Cây đu theo đà dún cao dần. Ngồn lên ngồn xuống, theo một dịp chân tay đều đều, đu lên đã mạnh. Sau một lúc lâu, một người chờ ở dưới nói :

- Thôi anh Bắc, đu ít chử cho chúng tôi mỗi người lên một lát.

Bọn thôn nữ, từ nãy vẫn đứng nhin, có người nói :

- Nhờ bác bắt hô đu cho anh Bắc xuống để chúng em lên đu một lần.

Đáp lời nói ấy, một cậu trai với cái giọng lẫn ghen tị và chế diễu :

Thôi bắt đn cho chị Đông, lại chi có anh Hiền xóm ngoài.

Cô Đông chẳng phải tay vừa :

- Ừ anh Hiền, anh thử bắt hộ đu hộ tôi xem có ai dám nói gi không mào !

Bắc ở trên đu khoác hai tay vào hai thân tre của cần đu đứng thẳng không dún nữa.

Đu từ từ thấp dần. Hiền ra năm lấy đu.

Bắc ở trên bước xuống. Hiền mời:

- Mời chị Đông ra dún đi cho chúng

54Trang sách 54tôi xem.

Không ngần ngại, Đông bước lên đu và bảo em là Bích :

Bích ơi mày lên đây với tao, cùng rướn cho lên cao .

Theo lời chị, Bích cũng bước lên đu.

Hai chị em cùng rướn. Theo đà châm của hai cô, cân đu lên vun vút, cao, cao mãi.

Hai tà áo nâu non phấp phới với bốn chiếc giai yếm lụa mỡ gà. Hai chiếc váy sồi cùng phập phồng theo gió. Chiếc đu kẽo. kẹt cần đu lên gần ngang với ngọn đo.

Hai lá cờ đuôi nheo trên ngọn đu như muốn phất phởi thi với đôi là áo và đôi giải yếm của đôi cô. Đu vẫn lên. Hai cô vẫn níu chặt lấy cần du, có nọ nhồm lên cô kia nhồm lại. Cần đu lúc ngang qua lúc ngang lại, vun vút mà lên... Cần đu đã vặn tueo đà rướn mà hai cô còn cho là thấp quá ! Các cô dún mạnh hơn.

Ở dưới trai và gái ngây mắt nhin hai cô giống hai nàng tiên nữ lộn múa ở không trung. Thật là đúng với bai câu phá đề và thừa đề trong bài thơ & đánh du », của nữ thi sĩ họ Hồ.

55Trang sách 55Tám cột khen ai khéo khéo trồng.

Người thời lên đánh kẻ nhờm trồng Đu vẫn lên, tuy hai cô ngừng rườn. Hai cô ôm chặt lấy cần đu, mặc cho ổu đưa phía này sang phía khác. Mặt hai có đỏ lên vì mệt. Hai tà áo vẫn bay đều với đôi giải yếm như đàn bướm vờn hoa.

Đu hạ dần. Hiền ra bắt đn, hai cô chậm chạp bước xuống đất. Hai cô khác lên thay rồi các cậu thay các cô. Họ lên, họ rướn không lúc nào đu ngừng. Gái đu với gái, trai rướn với tran.

Có lẽ chơi đu như vậy chưa đủ cho các cậu thỏa, các cậa muốn đu với các cô. Ai cũng ngập ngừng muốn mời một người bạn gái để cùng đũ, song ai cũng e-lệ như ai. Và các cô cũng vậy, muốn cùng lên đu với các cậu phải đợi mời, dàn bà con gái suồng sã mời bạn đàn ông sao tiện.

Về sau Bắc bạo dạn nói :

- Anh Hiền thử đu với chị Đông như năm ngoài xem nào.

Một lời của Bắc nói ra béo bao nhiêu

56Trang sách 56lời khác nói theo.

- Phải, đấy, phải đấy, hai người đu đi cho chúng tôi xem !

Và bên các cô, các cô cũng bấm bảo Đông cứ lên, đừng thẹn.

Hiền và Đông bước lên đu. Hai người chuyên nhau kẻ rún người ngừng. Dịp một, đu lên bồng. Chiếc áo the thâm của Hiền như dan díu với chiếc áo nâu non của Đông, và đôi giải yếm lụa mỡ gà của Đông như quấn chặt lấy người Hiền. Trông đẹp lạ. Đúng như bai câu :

Bốn mảnh quần hồng bay phấp phới, Hai hàng chân ngọc ruổi song song.

Hiền và Đông, đôi người như say đăm.

Hiền nhin. Đông mỉm cười, đề lộ hai hám răng đều như hạt lựu và đen lánh nau hạt na gia. Áo giài của chăng quàng ấy người nàng, giải yếm của nàng quấn , vào người chàng. Mãy tà áo có lúc uốn éo như lá cờ trước gió beo, có lác lướt thẳng như cờ gập giờ mạnh.

Trên đinh ngọn đu, hai lá cờ đuôi nheo vẫn phấp-phói như muốn mừng đôi

57Trang sách 57trẻ đã tận bưởng được cái thú của ngày xuân.

Hiền và Đông theo nhịp đn lên bồng.

Đưa mắt kiều ngạo họ nhin xuống dưới chân đu đề thấy mọi người đang chăm cách thèm muốn. chăm ngắm họ một Đôi mặt cùng đỏ, bốn mắt cùng chong, dôi cặp môi cùng thẳm và luôn luôn họ mìm cười với nhau. Đu càng cao vút.

Họ càng say sưa nhìn nhau. Chân bọ càng rướn, càng lên bồng hơn và dà lên ngang hai lá cờ trên ngọn. Đu cao quá rồi đu vặn. Bấy giờ đôi cặp dò mới ngừng đún. Họ cùng ôm chặt lấy đôi gióng tre của cần đu, cho đu hạ dần.

Lúc đu đã chầm chậm lại thì có người ra bắt đu. Và cặp khác lại giắt nhau lên. Họ đã quen rồi, bọ đã mất cả vẻ then thùng lúc trước.

Rồi buổi hội Ó tan. Cặp nào cặp đy hẹn nhau đến ngày hôm sau đi bội làng Khả-Lễ. Hiền và Đông lại lên đu với nhaa ở Khả-Lễ và những ngày sau, họ giắt nhau đi hết hội Đông-cao đến bội Đại-Tráng, đến hội Thanh-Sơn. Họ cứ lần lượt đưa

58Trang sách 58nhan đi bết các hội mùa xuân, và cây đu bao giờ cũng là nơi hò bẹn của họ.

Họ đu với nhau hết năm này sang năm khác, cho đến khi trước tôn giáo cũng như trước pháp luật, họ đã chính thức thành một đôi vợ chồng. Lúc ấy họ tha hỏ mà ôn chuyện cũ, tha bồ mà ca tụng cây