ĐÔ VẬTPhần 9 · trang 89–102

89Trang sách 89ĐÔ VẬT

91Trang sách 91Ông trưởng Tuệ năm nay bốn mươi nhăm tuổi. Hai con là cả Sửu và hai Dần thì hai mươi ba và hai mươi hai tuổi.

Cả ba bố con ông đền là những tay đô vật có danh tiếng ở làng Vị-Thanh, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh-Yện.

Ở Vĩnh-Yên có hai phe vật vẫn găng nhau. Các đô vật làng Vị-Thanh và các đô vật làng Lầm. Họ không bao giờ nhường nhau. Họ chia nhau đi khắp các hội xuân trong tỉnh để giữ giải. Nếu phường Lâm ăn giải nhất ở làng Tích- Sơn, thì bọn Vị-Thanh phải cố gắng đề giật lãy giải ở Hán-Nữ, và trái lại nếu ở Hội-Hợp bọn Vị-Thanh đã xưng bùng bi giải ở Thô-tang phải về tay các lực-

92Trang sách 92sĩ làng Lằm.

Tỉnh Vĩnh - Yên là tỉnh phong phú ở trung du, nên ngày xuân với cảnh tưng bừng của vạn vật, trong các làng đều có hội. Hội ở Vĩnh-Yên thì trò vui chính bao giờ cũng là những cuộc thi vật, và hinh như thiếu vật thì không thành hội, cũng như ở Bắc-Ninh đã có hội là phải có cây đu và có những cuộc bát của trai gái thanh lịch.

Xuân năm nay cũng như mọi xuân trước ông cả Tuệ giắt hai con cùng vài ba đô vật trong làng đi giữ giải các bội. Từ ngày mông ba tháng giêng ông đã ăn giải nhất ở làng Tích Sơn. Thêm một giải nhất, sự vẻ vang của ông trưởng cũng chẳng tăng hơa, vì với những kỷ lục trước ông cũng đã lừng danh trong ngót ba trăm xã tỉnh nhà. Tiếng tăm ở riêng trong tỉnh ông chưa cho là đủ, nên năm nay trong hai ngày mồng năm và mồng sáu tháng giêng, theơ lời khuyên của bà con trong làng, ông cả cùng hai con về vật ở Mai- Động tục là làng Hoàng-Mai tỉnh Hà-Đông.

Chẳng biết ở nơi xa xôi này, nghệ thuật

93Trang sách 93của ông trước tài ba của thiên hạ hơn kém ra sao, chỉ biết khi ở tầu Hanoi lên, ông khoe với dân làng ba vuông nhiễu điều đỏ chói, nói là đã được giải ở Hoàng Mai. Ngay buối chiều hôm đó khách khứa đến bỏi thăm về chuyện đi vật, đều thưởng thức chén chè Liên-Tâm thơm phức. Ông bảo đấy là chè giải của hội.

Ông phê binh các đô vật vùng xuôi : « Họ có khỏe nhưng các miếng còn kém anh em làng minh lắm ; đối với anh nào tôi cũng dùng đến miếng kê là được tất. Cũng có anh nó ranh, nó biết răng cử xông vào là bị miếng kê, nó giữ gin thì lôi • lại đệm. Rút cục tôi chẳng thua keo nào. Lúc anh dâu ở làng Đan-Phượng ,về có hai cứ năn nì hỏi mãi nhà và nói để định lên học hết môn vật của Vị-Thanh mình• Các tay đô vật trong làng nghe ông nói truyện cũng lấy làm hả dạ lắm. Môn vật làng họ đáng được người ta phục là tôn- sư cũng phải. Vi đó chỉ là thưởng công cho sự luyện tập chuyên chủ của họ thôi. Quanh năm, được lúc nào rảnh là họ chỉ bảo nhau, nào ngáng, nào đội, nào năm bò khi

94Trang sách 94lỡ miếng.

Bố con ông Trưởng ở Hanoi về, chưa kịp nghỉ ngơi, thì hôm san mùng bầy tháng giêng, ở làng Dịch-Đồng huyện Yên-Lạc lại hỗ n có một hội vật. Tức vì hôm mồng tháng giêng vừa rồi, ở làng Bàn-Giảng phủ Vĩnh-Tường có đô vật làng ông đã mất giải nhất cho đô vật làng Lầm, lại phải nhường cả giải nhì cho lực sĩ làng Hoàng- Xá, nên tuy mỏi mệt vi cuộc đi xa về, ba bố con ông cũng nhất định . giất vài đô vật trong làng đến Dịch Đồng phả giải, và đề khánh thành ba vuông nhiễu điều mới !

Làng Dịch-Đồng năm nào mở hội cũng vui vi hội có giải đánh gậy trung bình liên lại có cả vật. Ấy là khòng kể đến lục sát sinh ở gò tha ma lợn trong làng (1).

Rước sách đã song. Trước cửa đền cuộc thi trung binh tiên cũng vừa bết. Cuộc vật bắt đầu. Các đô vật thiên bạ cởi trần (1) Tôi sẽ nói đến tục này ở tập: " Khảo về phong tục lạ ở Bắc.Kỳ "

95Trang sách 95trùng trục, chỉ đóng mỗi người một chiếc khố, ngồi thành hai bùng trước cửa đền. người nào cũng bắp thịt nở nang, trông như những pho lượng đồng rắn chắc. Ba bố con ông trưởng, ba người ba chiếc khố mhiễu điều đỏ loét nỗi lên giữa những chiếc khố xanh, trắng, hồng, tia, ngồi cùng bọn đô vất Vị-Thanh ở hàng bên trái.

Vật có nhiều giải, những giải thờ, người ta gọi là giải hàng. Giải hàng để cho ai muốn khảo sức nhau thì vật. Người được, sau khi lễ thần, lĩnh một số tiền nhỏ gọi là của làng phát cho. Mỗi ngày vật có rất nhiều giải hàng. Những cuộc vậi giài rày mở đầu cho những cuộc vật của những tay giữ giải chính. Vì nó là giải thờ, nên có khi hai bên cùng ngã : họ cùng là một bọn rủ nhau vào làm vài miếng cho lử xử trông vào. Họ vật không bằng bái gay go nhưng mà đẹp. Kể cũng vui vui. Lúc lên.

đài, trước khi vật, đáng lễ họ lửa miếng nhau thì họ múa mang cho thật dẻo, thật mềm.

Khi vật giải chinh thì không thế. Ai nấy đều phải gắng sức đề đánh đồ bèn

96Trang sách 96địch. Lệ vật, muốn được thì một là phải đội bồng bên địch, hai là phải vật cho người ta ngã ngửa xuống. Phải ngã ngửa mới được, ngã sấp không kế; bởi thế nên nhiều người vi lỡ miếng đành phải năm bò sát đất để liệu cơ đánh lừa địch thủ, mặc địch thủ muốn bốc thế nào cũng chẳng giậy.

Đền bàng Dịch-Đồng trang hoàng rất, đẹp, cờ ngũ hành bay phấp phới trước gió xuân. Trời điểm vài giây mưa bụi, khiến ngày hội càng có một vẻ cổ kính.

Trống đánh cứ mỗi hồi ba tiếng, tiếng trống của hội vật.

Hai bên tả hữu trước cửa đinh có hai chiếc trống lớn. Hai vị đàn anh trong dân được cử ra cầm trống. Cứ người nọ đánh ba tiếng rứt, thì người kia lại đánh ba tiếng theo. Thẳng với bai đầu hồi đền, mỗi bên năm lá cô đuôi nheo. Khoảng gữa hai hàng cờ ấy là sân vật. Ngay ở sân vật, trước cửa đền, có giải chiếc chiếu để các đô vật lễ thần trước và sau mỗi cuộc. Trông bọn họ lên gối xuống gối cũng hay hay. Minh trân trùng trục, chỉ mặc

97Trang sách 97mỗi chiếc khố mà cũng lễ lễ, bái bải rắt đứng đắn. Có điều họ chỉ trống lên gối có một tay trái chứ chẳng lễ bằng cả hai tay như ta vẫn lễ.

Ở giữa sân vật có ba người tuần. Hai người cầm mỗi người một lá cờ đuôi nheo nhỏ để phất hiệu vật, người thứ ba cầm chiếc trống lưng để đánh lúc đang vật.

Tiếng trống ấy vừa khuyến khích vừa thúc dục các lực-sĩ.

Người ta đã vật nhiều giải hàng. Hai anh em cả Sửu và hai Dần cũng vừa cùng nhau vật một keo rất đẹp. Họ đang loay hoay lễ thần ở chiếc chiếu.

Keo vật ẩy xong, ông trưởng bảo hai con vào nói với các cụ trong làng xin vật các giải chính. Có ba giải chính. Giải nhất hiện có người giữ rồi, còn hai giải đưới chưa có ai nhận giữ cả.

Cả Sửu xin giữ giải nhì, hai Dần xin giữ giải ba. Lệ làng định là, giải nhất trong sáu ngoài năm, giải nhì trong bốn ngoài ba và giải ba trong ba ngoài hai.

Thế nghĩa là ai giữ giải nhất phải vật ngã sáu người mới được, còn người phá

98Trang sách 98giải chỉ cần vật ngã năm người. Nếu người giữ giải đã được năm keo mà còn thua thì cũng là mất. Trong bốn ngoài ba và trong ba ngoài hai cũng nghĩa như vậy.

Ông trưởng không giữ giải nào cả, vì ông muốn phả giải nhất của một đô vật làng Lầm.

Cuộc vật giải chính bắt đầu bằng giải ba. Keo vật đầu tiên Dần vật với một đô vật trong làng. Cùng một phe lất nhiên ho nhường nhau, nên keo ấy Dần được Hai keo sau vật với người các nơi khác nhưng với miếng kê của ông trưởng truyền cho, chàng đã thẳng bết mà lĩnh giải.

Mỗi keo vật tiếng trống lại mau hơn. Người tuần đinh kề hẳn trống vào mang tai đô vật mà thúc. Và hai lá cờ cũng phe phầy luôn vừa để trợ oai cho các đấu thủ, vừa để giàn các khách xem vây vòng quá chặt.

Giải nhì tuy Sửu thua, nhưng một đô vật khác cùng phe được. Chẳng lễ em đã ăn một giải còn một giải mình lại lấy nốt không nhường cho người nào, e tham quá. Vả lại, cả ba giải duy có giải nhất là đáng kề.

99Trang sách 99Thật là gay go, cuộc vật giải nhất. Anh chàng giữ giải đang diễn vỗ dương oai.

Anh ta đã được một keo đầu tiên và vừa được một keo với người làng ông trưởng.

Nhin thấy hẳn, ông trưởng tức lắm. Nhưng ông chỉ mim cười. Ông chửa vào vật, tuy ông ngội đấy, nhưng ông rẫn chăm chăm vào lối bá cổ, ngáng chân, ôm lưng của hắn. Thì ra nghệ thuật của hắn cũng đã cao siêu, nhưng ông nào có ngại. Ông bảo hai Dần vào đo sức với hắn.

Tiềng trống cái vẫn đều đều ba tiếng một. Hai bàng cờ vẫn phấp phởi nhởn- nhơ. Trời đã về chiều và những hạt mưa bụi có vẻ giấy hơn lúc trước. Người xem xúm đóng quanh vòng vật ôn ào. Bác tuần đinh đánh trống lưng khua mau hơn. Hai bác tuần đinh phất cờ thì lựa chó cờ uốn éo. : Đất tuy tớt nhưng cũng bắn lên dưới sửc quần thảo của đôi lực sĩ. Dần cũng sung sức lắm nên cuộc vật càng gay go.

Dần biết là gặp tay địch thủ cừ khôi ngay từ lắc lên đài, chàng bị người kia năm cô tay giệt một cải mạnh. Cuộc đọ sức này 8E002

100Trang sách 100ghê gớm lắm, Dần nghĩ thể nên chàng cản thận biết bao nhiêu. Chàng cùng cần thận, thi bèn địch càng giữ gin nhiều.

Tay năm tay, chân ngáng chân, người này nhoài, người kia sốc, bào ai đã ăn ai. Các bắp thịt nồi lên, những đường gân rõ rệt.

Cuộc vật dang hăng bái, bỗng ông trưởng ở ngoài thốt ra : « Thôi hỏng rồi ». Ngay khi ấy Dần bị người kia dội bồng lên.

Thi ra ơ " ngoài thãy con hơ miếng , ông đã biết !

Keo ấy là keo thứ ba; người giữ giải được. Còn ba keo nữa bằn sẽ lĩnh giải thưởng ; và có lễ làng sẽ đốt tặng hăn bánh pháo toàn hông. Thấy em thua, cả Sửa lăm le vào xin vật, thì ông trưởng gạt đi bảo : « Thôi, mày vật chẳng ngã hắn đâu ! Phải đề thầy ra tay mới nỗi »

Thì ra bầu máu nóng của lão tưởng đã sôi sùng sục. Ông trưởng không thể để cho hắn coi thường đô vật làng Vị-Thanh đâu®?

Hãy bỏ qua chỗ lễ thần xin phá giải để được chứng kiến ngay cuộc vật này. Một

101Trang sách 101bên là một lão tướng muốn báo thù cho phe đảng, một bên là một lực sĩ đang kiêu hãnh vi sự thành công của minh:

Có ai biết được sức bên nào hơn, bên nào kém. Chỉ biết lúc lên đài, ông trưởng đã giẵng được tay bên địch rồi lại buông ra, và sau cái cầm tay thử sức ẩy, bác độ vật kia tái mặt và ra mò bôi nhiều...

Và nếu bấy giờ bảo rằng ông trưởng đã tin lĩnh giải nhất ở bội này có đáng không ?