THẢ CHIM THIPhần 7 · trang 69–78
Bản chữ chưa hiệu đính. Phần chữ dưới đây do máy nhận dạng từ bản scan, chưa được đối chiếu và chưa áp dụng bảng đính chính của chính tác giả ở cuối sách. Bản scan mới là bản chuẩn.
Trang sách 69THẢ CHIM THI
Trang sách 71Cũng như những người đàn ông khác ở trong làng, ông đồ Kế nuôi chim bò câu đề đi thả hội. Tuy trong nhà ông đã có đến hai ba chục con rồi, nhưng bề có ai mách ở đâu có chim tốt là ông đi mua cho kỳ được.
Một đôi chim thường đáng giá độ ba hảo thì đôi chim người chuộng mến it ra phải trà tới đồng bạc.
Chim bay thi, ngục phải nở, cánh phải to, chân phải nhỏ và cổ phải thon. Những con chim ngắn cồ, chân to chỉ ăn hại thóc, chứ bay cả đời là lạc đàn đề rớt lại sau.
Ông đò đền nhà ông hai Lựu. May quá, nên mấy đôi chim non chưa có ai mua
Trang sách 72ông tha hồ chọn. Ông chúa ghét những con chim khoang cảnh, nhất là những chim trắng. Thả chúng nó lên đàn chim mất cả vẻ tròn và đẹp. Trái lại ông rất tra những con chim có mấy cái lông nâu ở cổ, những con chim ấy bay khỏe và chúng rất khéo biết dẫn đường nhau, cho nó những con chim khác bay theo. Đàn chim bay bồng chưa phải là đàn chim bay, tuy răng chim đã bay thì ắt phải lên tới giáp từng mây; Nhưng chim lên cao mà bay không gọn đàn như vòng nguyệt thì cũng khó lòng ăn giải. Bay được như vậy là. nhờ ở mấy con chim bướng dẫn, chúng nó chặn trước đưa sau, khiến cho những con chim khác muốn bay nhanh bơn hay chậm lại cũng không được. Chúng nó lại khéo tránh những đan chim khác không bao gia nhập với một đàn nào.
Nuôi chim thi, rất công trinh. Thóc phải cho chúng ăn vừa, phải, chim ,béo quả không chắc là chim hay, mà chim gây quá sẽ không đủ sức bay bổng. Một đàn chim thì chỉ có mười con, nhưng cần chọn lọc trong năm bầy chục con mới dủ. "
Trang sách 73Bởi thể cho nên ông đồ Kế tuy đã có đến hai ba chục chim bay đuợc mà ông vẫn còn tim thêm cho được một đàn chim hay hoàn toàn. Ông chọn trong đàn chim của ông hai Lựu được năm con chim non, rất đẹp : ngục nở, cánh to, chân nhỏ, cỗ thon. Hơn nữa lại có hai con chim đốm nâu ở cồ: Mắt đôi chim này rất tĩnh. Chúng sẽ là những con chim rắt đầu rất đắc lục.
Năm con chim, ông hai Lựu lây ông đồ hai đồng rưỡi. Không mặc cả óng đồ đưa tiền trả. Ông mượn ông hai Lạu cái lồng con rồi ông tự sách lấy lũ chim về. Trong lúc uống nước, ông bảo ông Hai ;
- Nhà tôi biện bây giờ có, ba đàn chim bay được, nhưng càng nhiều càng hay.
Tháng trước ở bội Đèo, dàn chim mười con lạc mết năm, chỉ về được năm. Ai lại ngày hôm ấy trời đang nắng mà mưa ngay được. Ấy là chim nhà tôi, giá phải chim nhà khác thì mất bết.
Muốn được lòng người khách mua chim của mình, ông bai lựu đáp: Váng đang nắng pà dỗ mưa ây là điều tôi kỵ trong
Trang sách 74nghè chơi chim. Ông lý Điều năm ngoài chẳng mãt đàn chim ở bội khám là gì!
- Nghe như sửa tháng về seu cũng có đôi ba con về tbi phải. "u - Vàng, trừ khi có người đánh lưới mất, chứ không thì bao giờ nó cũng bay về.
Đầu năm nay, ông đồ Kể đã mang chim đi thả ở mấy hội và lần ở hội Đèo ông đã được giải nhì. Phải trông thấy ông lác ở trên xe lửa bước xuống với chiếc lồng không, mới biết là ông xưởng đến chừug nào. Miếng nhiễu điều được giải ông phủ kín lên lồng chim không, hai bao chè và trễ cau, ông đề trong lồng cho thằng cháu mang từ ga về nhà. Gặp các tay chơi trong làng ông nhanh nhằo khoe: c Đảng nhẽ chim tôi ăn giải nhất, nhưng vì nó lên cao quá, ban hội đồng làng Đẻo trông vào trong thau nước, không phân biệt rõ nên đánh xuống giải nhì. Ưc quá! giải nhất ughe như về tay ông bá Cao làng Ghém thi phải». Ông quyết đến hội Vân là chim ông sẽ đứng đầu các đàn chim thiên bạ.
Vi muốn ăn giải nhất làng Vân nên ông
Trang sách 75sàng luyện chỉm ông giữ. Sáng nào ông cũng khua sào đuồi cho chim bay. Ong bục mình nhất là khi dàn chim của ông nhập vào với đàn chim nào khác cùng bay.
Thỉnh thoảng ông lại bắt chim bỏ lồng mang ra đầu làng thả, như thế chim phải bay cao ngay đề tim hướng về cho dễ. Lòng chim sơn đồ úp lên trên mội cái mâm sơn son bốn chân. Muốn thả chim, khe khê nâng lồng thế là chim vụt bay ra rồi bốc bồng. Phải khéo để cho chim "aó lên đều ; nếu không cần thận, còn một đôi con rối lại, có khi chúng sẽ không theo kịp đàn chim đã bay bồng rồi.
Ông đồ Kế rất cần thận trong lúc mở lồng chim và vì thế chim ông lên bao giờ cũng tròn đàn ngay tự lúc thấp.
Đã sắp đến ngày hội Vân. Ông đồ bắt bả đồ đưa tiền sảm đôi lồng mới mang đi hội cho xứng đáng với đàn chim hay. Bà đỏ phàn nàn vì đang khi thóc hạ, sắm đỏi lồng cũng mất bai gánh nếp, con thi ông đỏ cười bảo : • Tốn thi có tốn những lúc nhấm nhấp chén trà được giải đã ngon biết bao
Trang sách 76nhiêu ».
Ngày hội Vân, bai ông cháu ông đò lại mang chim đi thả. Lúc vào đình lễ Thần ông tâm tâm niệm niệm, cầu Ngài phù bộ cho đàn chim ông lên cao và đừng nhập với đàn nào, vi nhập như vậy cả hai đàn sẽ đều bị loại.
Một hồi trống ngũ liên, các dàn chim bắt đầu thi nhau lên. Một đàn chim lên lại một hồi trống báo hiệu cho hội đồng đề ý và cắt số. Các ông trong ban hội đồng định giải ngồi xúm quanh một chiếc bàn, trên có để mệt chiếc mâm hau đựng nước để nhin bóng những đàn chi trong đó.
Thiên hạ năm nay đến dự bội Vân đông quá. Có đếu gần hai trăm đàn chim bay ở lưng trời. Mọi người đứng ở sân đinh nghếch cồ lẫy tay che mắt nhin lên.
Thật là đẹp : đàn nào đàn ấy cứ tròn xoe mà lượn vòng để lên cao. Có đàn lên cao quá, lẫn cả với làn mây trắng.
Đàn chim của ông đồ Kế cũng lên cao, lượn những vòng rất hay và không nhập, với đàn nào, nhưng vẫn kém đàn chim của ông bá Cao làng Ghém, nó bay tròn tit như
Trang sách 77chiếc đĩa thanh-trúc.
Đến đàn chim của bác bai Xuyến làng ông đồ cũng lên đẹp quá, đẹp chẳng kém gi đàn chim của ông bả Cao cả.
Tiếng trống vẫn đỗ bồi. Trời vẫn nóng bức. Các đàn chim vẫn bay và người la vẫn ngửa cô lên trời...
Hội đồng đã định giải xong. Đàn chim số bầy của ông bá Cao nhất, đàn chim số bốn mươi của bác hai Xuyến nhi và đàn số mười lăm của ông đồ Kế thứ ba.
Ông đồ lĩnh giải, hơi hậm-hực và quyết năm sau chim của ông sẽ ăn giải nhất ở hội này.
Nhưng có đến mười năm nay ông đồ Kế không chơi chim nữa và đến mười năm nay tự nhiên cái lệ thả chim thi ở các làng cũng mất hẳn. Có lễ vì sự túng thiếu, nên người ta còn lo ăn hơn là nghĩ đến chơi.