Hội đền tướng quân Đoàn Thượng ở Bần Yên NhânPhần 11

Lòng người dân Việt quyết thề noi theo.

Trải qua suy thịnh đã nhiều,

Dân Nam lắm thứ đã treo gương vàng.

Bao lần chống cự Bắc phương,

Xứng dòng Phù Đổng Thiên Vương nước nhà!

[1] Làng Phù Đổng sau tách khỏi huyện Võ Giàng, thuộc huyện Tiên Du ( Bắc Ninh) Hà Bắc.

[2] Gươm

Hội đền tướng quân Đoàn Thượng ở Bần Yên Nhân Ai đã có dịp đi từ Hà Nội tới Ninh Giang (Hải Hưng) ắt biết thị trấn Bần Yên Nhân.

Bần Yên Nhân là một thị trấn sầm uất và có đền thờ tướng quân Đoàn Thượng, còn được tôn là Đông Hải Đại Vương[1], một trung thần và là một dũng tướng đời vua Lý Huệ Tôn.

Tướng quân Đoàn Thượng người làng Hồng Thị, huyện Đường Hào, tỉnh Hải Dương (Hải Hưng) là một người rất khỏe có sức địch muôn người, được vua Lý Huệ Tôn giao cho trọng trách trấn giữ đất Hồng Châu, một khu vực ven sông Hồng Hà.

Sau khi vua Lý Huệ Tôn đi ở chùa, Lý Chiêu Hoàng làm vua được ít lâu rồi nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh tức là vua Trần Thái Tôn. Đoàn Thượng không phục nhà Trần, vua Trần cho người chiêu dụ, nhưng tướng quân nhất quyết không chịu theo Trần. Tướng quân chỉ biết có nhà Lý, không biết tới nhà Trần, mặc dầu vua Trần hứa phong vương và gả

công chúa.

Trước ý chí cương quyết của tướng quân, Trần Thủ Độ cho quân đến đánh nhưng không thắng, phải tìm kế giảng hòa rồi ngầm sai quân đánh dồn hai mặt để phá quân của Ngài.

Bị đánh bất thần, lại bị lưỡng đầu thụ địch, quân của Ngài bị thua, và chính Ngài bị một tướng nhà Trần chém một nhát vào cổ gần đứt đầu tại địa hạt thôn Đông Đạo xã Yên Phú tỉnh Hưng Yên (Hải Hưng) bây giờ.

Bị chém, Ngài liền cởi dây lưng buộc cổ cho khỏi rơi đầu rồi hầm hầm tế

ngựa đánh giết quân Trần, ngựa Ngài đi tới đâu, quân Trần sợ hãi phải tránh tới đó.

Khi ngựa Ngài chạy tới làng Yên Nhân, Bần Yên Nhân ngày nay, Ngài gặp một ông cụ già mũ áo chững chạc, đứng bên đường chào Ngài và nói rằng:

''Tướng quân trung dũng lắm. Thượng đế đã kén tướng quân làm thần xứ

này. Có một cái gò ở bên cạnh làng kia, chính là nơi hương hỏa của tướng quân, xin tướng quân để tâm cho.''

Nghe cụ già nói, Đoàn tướng quân vâng lời, cho ngựa đi thẳng tới chỗ gò đó, xuống ngựa, nằm gối đầu lên mác một lúc thì chết. Liền ngay đó, mối đùn đất lên thành ngôi mộ của Ngài.

Nơi đó là làng Yên Phú. Dân làng này lập miếu thờ Ngài có tô tượng tạc bia, nhưng về sau nước lụt, đền miếu bị cuốn đổ Tượng của Ngài trôi về

xã Yên Nhân, xã này lập đền bên bờ sông Hồng Giang để thờ Ngài.

Ngài hay hiển linh giúp đỡ dân chúng, dân chúng rất ghi ơn Ngài.

Triều Nguyễn, Ngài được phong là BẢO QUỐC HÀ DÂN NHẤT

ĐẲNG THẦN.

Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm, có đôi câu đối treo ở đền Ngài.

Thanh miếu tuế thời hương, lăng cốc bất khai canh hoàn cục.

Hồng châu kim cổ lộ, cương thường sức khởi vãng lai nhân; Đôi câu đối này Nhật Nham Trịnh Như Tấu trong Hưng Yên địa chí đã dịch:

Khói hương thanh miếu ngạt ngào, trời trăng gió nêu cao nền tiết nghĩa Đường sá Hồng châu đi lại, khách gần xa trông rõ cột cương thường.

Nhất niên nhất lệ, hàng năm ngày 11 tháng 4 âm lịch, tại đền thờ ngài có mở hội. Dân chúng Bần Yên Nhân nô nức đi xem hội và làng Yên Phú năm nào cũng cử một nhóm người thay mặt dân xã tới yết lễ trong dịp này.

Hội có tế lễ rước xách theo tục lệ cổ truyền. Có đánh cờ bỏi và cũng như

ở các đền miếu khác, có các ông Đồng bà Bóng tới lên đồng hầu bóng.

Khách trẩy hội, lễ thần rồi xin thẻ.

Dân chúng các nơi kéo nhau tới hội này đông lắm, nhất là dân chúng vùng Hưng Yên.

[1] Hưng Nhượng Vương, con trai Hưng Đạo Vương cũng được tôn là Đông Hải Đại Vương