LÀM ĐAN ANHPhần 7 · trang 59–68

59Trang sách 59LÀM ĐAN ANH

61Trang sách 61NG lý Cang năm say ngoại nấm mươi tuồi. Xưa kía nhà ông cũng vào bực khả giả trong làng. Nhờ mấy năm được mùa luôn, nhà ông cô tiền dư thóc đề. Ong sửa sang nhà của, ông tậu thêm ruộng, ông mua thêm trâu, ông đào ao thả cá. Ong mua xã rồi ộng móa nhiêu ở trong làng. Mỗi kỳ xuân tế, thu tệ, vào làng ra đám ông được thẳng Mới bưng đến nhà ông hàng rổ phần. Nhưng ông vẫn chưa đủ thỏa, ông còn mong hơn bữa : ông muốn có đôi chút công danh. Ông bắt vợ đi xem bỏí thì thấy thánh bạn là nhà ộng được ngôi mộ ông

62Trang sách 62TRONG LÕY TRE XANH tam đại phát và ứng nhất vào ông. Thể nào ông cũng có đôi chút công danh với làng nước. Mãy lần trong làng khuyết những chân chưởng-bạ, thự ký hộ lại, bà con khuyên ổng nên đệ đơn mà xia gánh vác lấy những phần việc đy, ông ra lam - đều từ chối: Ý ông nghị rằng đã việc vua việc làng thì phải đảm đang những công việc xứng đáng, còa những việc tẹp. nhẹp như chưởng-bạ, trương tuần, thư ký thì biết làm đến bao giờ cho được cái cửn ptầm bá bộ hoặc văn giai. • Rồi đền khi làng khuyết chân lý truởng.

Lúc này mới là cơ bội cho ông xuất đầu lộ diện. Ông đệ đơn xin ứng éủ lý trưởng, nhưng làng ống là một làngr to, lam ly trưởng cũng danh giá lắm, cho nên ngoài ổng ra cũng còn vài ba người kháo đệ đơn xin. Cũng có người muốn làm lý trưởng thật, nhưng cũng có người bọ thấy ông bở bọ đệ đơn đề tảo của ông vài chục tiêu.

Đơn của ồng được quan huyện nhận,

63Trang sách 63LÂM ĐÂN ANHUA! nhưng quan huyện cũng lại chấp đơn của những người khác đề cùng xét.

Muốn mưu chút dạnh vọng, ông được dịp tiêu tiền. Ông làm tiệc mời các thân hào kỳ lý. Ông mua lễ biếu quan huyện, ộng lo tiến biếu ông thông, ông lhừa.

Qog ra vào bàn giấy, quan ,buyện trôn, ọng thậm thọt dến nhà cáb ộng thông ông thừa cũng lăm.

Rồi thây ông lên tỉnh. Ông vào hầu quan tuàn. Ông kêu cả quan thương. Ông lại gãi đần, gãi tai năn cì các ông nho, • các ông lại ở trong dinh. Người ta cón hất gập ông đợi ngõ nhà các ông thừa.

Nhưng việc vẫn chữa xơng. Giấy má còn phải tự sang tòa. Vào quản Sủ hoặc quan phó thì ông không dám, nhưng ông dấm dúi nói truyện với người chạy giấy, để người này nói bộ tói ông phán trông nơm về việc bàu cử. Ông đến nhà ông phán đôi bạ bận.

Vợ ống ở nhà quê cứ việc bán thóc dần đề cho ông có tiền đi lại mọi nơi rà

64Trang sách 64TRONG LŨY TRE XANH thù tiếp các bác lính lệ, linh cơ mang giấy quan về đòi.

Rồi quản có lệnh sức về cho bàu cử.

Ông lại làm tiệc. Cổ bàn linh đinh có đủ Biò, nem, ninh, mọc, và đồ nước thì thửa lận Hà-nội những bánh cốm, bánh xu-sê, bánh chạnh gừng. Ông mời bết những có phiếu bàu. Và ông đến chơi từng đo nhà những ông kỳ mục, cả những người mà xưa nay ông không ua gì mãy. Ong càng di lại với các ông. này bao nhiều thì tiấy vợ ông càng phải bán thóc kho đi chừng ấy. Có lễ tại thính thoảng ong gia thường góp lồ iốm hộ cả mọi người và ông hay dưa tiên tiêu tạm chó người la Mãy cót thóc ông đề danh trong mấy đi năm đều cạn mãi chi còn đủ thóc ăn rà. thóc giống:

Người ta lại thấy vợ ông giạm bán lợn, bán bò rôi lại bán cả trâu.

Kỳ bàu cứ thứ nhất xong, nhưng ông không được hoào loàn thăng phiếu, nên đợi - lệnh quản trên lại súc cho bàng dân bàu

65Trang sách 65CAN LÀM ĐẦN ANH lại, Lần bàu cử thứ hai này có vẻ gay go hơn lần bàu cử thử nhất Ông lên quạn nhiền hơn và phe địch của ông cũng lên quan kêu chẳng, kêm. Ông lại phải thì thột từ cắc bác lính cơ lính lẻ, các thào nho, các ông thừa từ buyện đến dinh Ông lai có dhà Hem m biến quan tuân. người chạy giấy tôt sử ; ông lai đứng đợi ở cửa tờa đề theo ống phản về nhà riêng thưa truyền isi Vợ, ông đi mua bo non đề lãy tiền đưa ông đi lại thu xếp mọi rơi. Rồi hà giạm người đơ ruộng. Đậu tiên còn đợ răm sào, rồi một mẫu, rồi hai mẫu, rồi năm mẫu: Mệt chuyến nữa, ông lại phải đi đến lừng nhà bọn thận hào kỳ lý đề xin phiếu.

Cũng may kỳ thứ hai ông lại thăng phiếu. Trước sự đua ganh của hai phe, quan huyện phái Chánh tồng về chủ tọa buồi bàt cử.

Ông được lắng bàu, nhưng còn phải đợi lệnh trên ý xuống nữa, Bắt buộc

66Trang sách 66TRONG LŨY TRẺ XANH ông cẫn phải đì chầu chực khắp. mọi nơi đề chờ tờ nghị định của quan sử.

Ông ượi ở lỉnh mãt vài hôm : buổi thoa hôm nay ông đến nhà . ông thông sựn buổi tãi ông vào hầu nhà ông pháp tòa, odn Sau cùng ông lĩnh được tờ nghị định về Ong đã nghiễm phiên là ông lý và tà đấy người ta gọi ông là ộng lý Gung.

Những việc nào đã xonc bắn vì tớ r nghi định đầu phải là bãng. Ông còn được lến tòá lĩnh bằng tăn nữa. Bà lý lại đrợi prén bản màu nơn cho chồng hành Pê lứn bằng. Lúc phát bằng ông phải nình nọt người chạy giấy đế người năy kiếm giấu vào hằng cho cân, đề tránh khổi hai chữ gồng cùm mà đượch hài chữ vống lọng. Lúc đóng giấu, người chạy giấy cứ mỗi lần hạ giấu lại đopđến mội trong bến chú ấy. Theo lối mệ lin Dáp củai ta, ông chỉ sợ hẳa đóng đến chữ gông hoặc chữ cùm ; đó sẽ là một điềm Bắ, cOna sầo phải nói trước với bãn đệ Tha ing ch m n cà

67Trang sách 67LÂM ĐÂN ANH Được bằng về, ông lại lo đến tiệc khao làng. Ông muốn mồ cả trân lẫn bò, ông muốn giết cả dê lỗn lợn. Ông định, bữa khao cho thật to tát linh đình. Dà có tốn kém thì bữa tiệc có bệ gì. Cái đo còn lọ được nữa" là cái giải. Đến chân lý trưởng ông còn chạy được nữa là bữa khao.

Ông cỡ năn nk mời cho được quan huyện và các ông thông ông thừa đến dự tiệc khao nhà . ông cho long trọng, tuy sự hần hạ các người có điều vất vả. , hộm liền, pháo nộ Giòng giã ba bốn liên thanh. Những bức câu đối đẹp của bà con mừng treo đầy hai giây tường.

Ông lý lãy làm hả hê lăm. Mà bà lý nghe chừng cũng xung xướng vô cùng.

Bà được người ta gọi là bà lý, bà rất vui dạ. Bà le te chạy lên nhà trên mời người này, đi xuống nhà đưới nói truyện, với người khác Ông lý đã có triện đồng trong tay.

Tha bồ mà ông lên mặt đần anh.

Tiệc khao song, hai vợ chồng ông lý

68Trang sách 68TRONG LŨY TRE XANH tinh toán chi tiên mọi khoản, kẻ từ lúc đệ đơn, thấy hết năm cót thóc đãy, mười một mẫu ruộng, bỗn con trâu cày, bai con trâu thịt, gần bai chục con vừa bò vừa lợn vừa dê và hai bát bọ mỗi bát một nghìn. Chưa kề số gà, chim, vịt bị chết bao nhiên vào đãy.

Bà lý bảo ông lý: & Tôi tưởng hết độ vài nghĩa thì xong, cái lý trưởng, thành ra thế này tốn quá. Gần bết nghiệp rồi còn gì nữa.

- Nhưng mình đã được làm đàn anh trong làng. Rồi bà xem, tôi sẽ cõ nói với các quan với các cụ lớn xin lãy chút phẩm hàm:

Nghe chồng nói bà lý nghì đến số phận hơn một chục mẫu ruộng còn lại, không kề hai nghìn bạc nợ.

Bà lầm bằm:

- Làm đàn anh, không thủng xanh cũng thùng nồi.