Tín Ngưỡng Việt Nam — Quyển HạPhần 8

Kiêng không cho vợ chồng người lạ ân ái với nhau ở nhà mình.

Kiêng mặc áo thừa và nằm giường thừa của người chết.

Kiêng không cho người làng khác chết đi qua địa phận làng mình, nhất là qua trước cửa đình sợ động và sợ sinh dớp (huông).

Tín ngưỡng Việt Nam

cha mẹ kiêng không đưa con gái về nhà chồng.

Một năm, kiêng gả chồng cho hai con gái liền, e đứa nọ

tranh hết lộc của đứa kia.

Vợ chồng kiêng rửa chung một khăn mặt.

Vợ chồng kiêng đưa tăm cho nhau sợ ghét nhau.

Kiêng người khác không phải là vợ chồng chải lược của mình.

các cháu kiêng đọc tên ông bà, cha mẹ.

người trẻ tuổi kiêng tôi vôi e sớm bạc đầu.

con trẻ, kiêng khen chúng tốt đẹp mập mạp, e quở quang chúng sinh bệnh.

Kiêng đội nón trong nhà, e lùn.

Trẻ đi học, kiêng ăn cơm cháy, sợ tối dạ.

Trẻ đi học, kiêng ăn chân gà, sợ viết run tay.

Đi buôn bán, kiêng ăn cơm khê sợ không may.

Đi đánh bạc, kiêng ăn cơm khê sợ bị thua.

Ra đi, kiêng ăn cơm khê sợ khẩu thiệt.

Học trò đi thi, kiêng ăn tôm vì con tôm hình chữ liệt sợ

bị đánh hỏng.

Làm văn kiêng giọng sầu thảm sợ bị sái và vận vào mình.

Buôn bán kiêng nói con khỉ, con trừu, con hùm, con beo sợ ế hàng.

Đi câu cá kiêng nói đến mèo sợ không được cá.

Bán hàng kiêng khách mà cả (trả giá) một lời sợ ế hàng.

Khách đã mà cả (trả giá) dù không muốn mua trả rẻ cũng phải trả giá vài tiếng.

Làm nhà kiêng làm chẵn gian, phải 3, 5, hoặc 7 gian.

Làm cửa ngõ, kiêng đối ngõ với nhà khác sợ đấu khẩu.

Làm nhà kiêng dựng cột lộn ngược đầu cây e lụn bại.

Gian giữa nhà kiêng góc ao, đao đình đâm thẳng vào và kiêng cả đầu nóc nhà ai xuyên thẳng vào. Gặp trường hợp này phải treo trước cửa nhà một tấm gương hoặc một hình bát quái.

Mê tín dị đoan

chữa nhà, kiêng thu hẹp lại hơn trước sợ sái.

Trước cửa nhà, kiêng người khác làm nhà chắn hướng sợ

bất lợi.

Kiêng ở nhà thót hậu, bất lợi.

Giường chiếu trong nhà, kiêng dựng ngược sợ sái.

Kiêng ngồi giữa bậc cửa nhà quay lưng vào sợ thất kính.

ngồi trước bàn thờ kiêng quay lưng trở vào, e vô lễ.

Uống rượu kiêng úp chén và dốc ngược chai, e say.

Đánh bạc kiêng ăn đầu vịt, kiêng người vịn vai, chống nẹ, e thua.

Đánh bạc kiêng ăn mía sợ chóng tan.

Đánh bài kiêng chia bài trước khi đủ tay sợ bài không thành.

Đi hát cầm chầu kiêng đánh giở mặt trống và kiêng chạm chiếu rượu, e khẩu thiệt.

con hùm kiêng tên gọi là ông Ba Mươi.

con rắn kiêng tên gọi là ông Lốt.

con voi kiêng tên gọi là ông Vâm.

Kiêng tiểu tiện dưới các gốc cây to, sợ chạm vía ma quỷ.

Đi chùa kiêng ăn thịt chó.

Kiêng hái hoa quả ban đêm, sợ hoa quả bị thui rụng.

May quần cho các trẻ nhỏ, kiêng dùng vải con chắp, và may rộng rãi để trẻ chóng lớn.

Trên đây chỉ là một số những điều kiêng kỵ. có những điều kiêng kỵ riêng về việc sinh đẻ, hôn nhân, kiến ốc, ma chay, những điều này tôi đã có dịp nhiều ít nói tới trong tập

“con người Việt nam”.

NhữNg PhươNg ThuậT

phương thuật tức là phép theo đó giúp người ta sẽ tránh được những điều muốn tránh và cầu ước được những điều mong mỏi. chính ra những phương thuật chỉ là những điều 129

Tín ngưỡng Việt Nam

người ta tin một cách mù quáng, không hiểu tại sao lại phải tin như vậy. có ai hỏi sẽ được trả lời là được các cụ truyền lại, các thầy pháp, thầy Tự bảo, và cũng không biết từ đời nào, theo sách nào.

Tin theo những phương thuật, cũng như tin theo những điều kiêng kỵ, người ta cứ tin, mặc dầu thấy là vô lý.

Dưới đây là một số các phương thuật thông thường nhất.

tHuật tránH Sét.

Ta có câu trời đánh còn tránh miếng ăn, những người sợ

sét và sinh vào giờ lôi đả mà tục tin sẽ chết về nghiệp sét đánh, mỗi khi cơn mưa có sấm sét, thường lấy một thứ gì ra ăn. những người này ở nhà quê, luôn luôn có trữ sẵn bỏng rang trong bọc, thấy trời mưa đem ra ăn để tránh sét. người ta cho rằng ông Thiên Lôi vâng lệnh trời đi đánh những người có số lôi đả, thấy người đó đang ăn, phải chờ cho người đó ăn xong mới được đánh, chờ mãi quá giờ phải quay về trời đợi bận khác sẽ trở lại.

Tránh sét còn một thuật thứ hai nữa là khi trời mưa to, động thấy chớp nhoáng thì gọi bà bập bập. Ông Thiên Lôi sợ bỏ

đi chỗ khác. Tục tin rằng ông Thiên Lôi sợ gà.

Cứu gấu ăn mặt trời, mặt trăng.

Mỗi khi có nhật thực, nguyệt thực, tục cho rằng mặt trời hoặc mặt trăng bị gấu ăn và đó là điềm gở phải làm sao để gấu nhả mồi ra. người ta đánh trống, gõ mẹt, đập mâm đồng để đuổi gấu đi.

giữ nhà khỏi đổ trong cơn giông tố.

Khi bão to nhà lung lay mạnh sợ đổ thì lấy đôi đũa cả mà chống vào hai chân cột cái, nhà sẽ không đổ được.

CHữa BệnH.

Trẻ con hóc xương, lấy đũa cả gõ vào đầu ông Táo thì khỏi.

Bị nấc, nam uống bảy hụm, nữ uống chín hụm nước lạnh thì khỏi.

Mê tín dị đoan

Mắt có bụi, vạch mắt ra đọc câu chú: Cái gẩy ở trên trời, rơi xuống đất, mất cái gẩy, rồi thổi phù một cái tự nhiên sẽ khỏi.

Hoặc thè lưỡi ra đưa ngang đưa dọc mấy cái sẽ khỏi.

chân tay bị đè nặng tê, lấy dây buộc vào ngón cái và nói: tể tề tê, bắt lấy thằng tề, trói cổ cho tao, sẽ khỏi.

Trẻ con rụng răng, rụng hàm trên quẳng xuống gậm giường, rụng hàm dưới quẳng lên mái nhà, đọc câu chú: Chuột chuột chí chí răng mày vừa dài vừa nhọn, răng tao vừa ngắn vừa cùn, mày cho tao bảy ngày thì ra, bảy ngày thì mọc, răng sẽ

chóng mọc.

người tự nhiên bị bong gân tay hoặc gân chân, mượn người đàn bà chửa con so giẫm chân vào thì khỏi.

Mắt mọc chắp (lẹo), lấy gấu quần đàn bà di vào thì khỏi.

Khi có bệnh thời khí, đeo mấy củ tỏi vào mình sẽ không bị nhiễm bệnh.

Mắc bệnh quáng gà, có người khác họ không bảo trước, vào lúc gà lên chuồng buổi chiều, lấy một chiếc lá khoai sọ

bọc nước ném vào thì khỏi.

Trẻ con bị sài mòn, bê đi luồn dưới áo quan một đám tang ông già bà lão, rồi khi ngôi mộ của ông già bà lão này đã đắp rồi, mang đứa trẻ lê quanh mộ sẽ hết bệnh sài mòn.

tHuật tHôi SinH.

người đàn bà chửa tới tháng không sinh, chửa lên tháng nghĩa là quá thời gian thường phải sinh, vùng quê gọi là chửa trâu. Muốn sinh ngay, người chồng phải làm theo những điều tục đã dạy.

người chồng phải lấy một cái nồi đất đập vỡ toang ra hoặc cởi dây lưng ra rồi trèo lên ngồi nóc nhà.

nếu đứa trẻ sinh ra chẳng may không khóc được thì gõ mảnh sành rầm lên, tự nhiên nó sẽ tỉnh ra và khóc.

Tín ngưỡng Việt Nam

trấn Kẻ trộm.

Tối sợ có kẻ trộm vào nhà thì dựng ngược một cái chổi ở

cửa ra vào, đọc câu thần chú:

Chém đầu thằng trích, ních đầu thằng cược, treo ngược cành đa, chém cha thằng ăn trộm.

Hoặc câu:

Chém đầu thằng trích, ních đầu thằng cược, ăn cốm tháng ba ăn gà tháng bảy, chém nảy đầu đi.

Làm như vậy, có kẻ trộm tới cũng rợn không dám vào trong nhà.

Xuất HànH trấn áC.

Ai đi đêm tối, sợ gặp phải cọp, rắn, hoặc những điều sợ

hãi khác thì lấy ngón tay trái bấm vào cung bản mệnh, tuổi gì bấm vào cung ấy, và lúc mới bước chân ra đọc câu thần chú: tứ tung ngũ hoành,

ngô kim xuất hành,

vũ vương vệ đạo

Si vưu vệ đạo

Hổ hương bất đắc động

Xà hủy bất đắc kinh

ngô phụng thái thượng lão quân mệnh Cấp cấp như luật lệnh.

Lược dịch:

Bốn dọc nằm ngang,

nay ta ra đi,

vũ vương giữ đường

Si vưu tránh binh

Hổ không được động

rắn chẳng được kinh,

ta vâng lệnh thái thượng lão quân Phải mau mau nghe lệnh.

Đọc chú bấm cung bản mệnh như vậy sẽ không sợ hãi gì nữa.

Mê tín dị đoan

trấn áC mộng.

Ta tin rằng có những giấc mộng rất nghiệm, nên có nhiều cơn ác mộng cần phải trấn trước để khỏi có ứng nghiệm. Muốn trấn mộng thì nêu đêm nằm mê thấy sự gì độc ác sợ hãi, lúc sáng tỉnh dậy đừng nói gì lẳng lặng đi uống một ngụm nước rồi ngảnh mặt về phía Đông mà nhổ, như vậy dù ác mộng cũng hóa mộng lành.

trừ tà giải ĐộC.

Để trừ ma quỷ, nhân dịp Tết ta trồng cây nêu co treo khánh sành, và ngọn nêu có cây phướn nhà phật. Ta lại vẽ cung tên bằng vôi bột, treo cành đa lá dứa cho ma quỷ tránh.

Khi có người chết, có tục dán bùa yếm bùa.

Muốn ma quỷ không dám tới nhà quấy phá, trước cửa nhà có treo một tấm gương hoặc một tấm hình bát quái.

cũng có nơi dựng một cột đá ngoài cửa ngõ với năm chữ

khắc: Khương Thái công tại thử, ma quỷ sợ Khương Thái công không dám tới.

Muốn giữ cho tài lộc trong nhà thịnh vượng, xây ngoài của một con chó đá.

giụC Cây ra quả.

có nhiều cây trồng đã lâu mà chưa có quả, chờ đến ngày đoan ngọ, một người trèo lên cây, một người cầm vồ khảo ở

dưới gốc cây ba cái, hỏi đã chịu ra quả chưa, người trên cây nói chịu. người dưới đất lại hỏi ra bao nhiêu quả, người trên cây lại trả lời là sẽ ra mấy thúng quả. Sang năm sau cây sẽ có quả rất sai để đủ được mấy thúng như người trên cây đã nói.

nuôi SúC vật.

Lục súc là một nguồn lợi của dân quê nên người ta rất chú trọng tới. Hơn nữa có những con vật như mèo, chó, trâu, bò, ngựa hầu như là bạn của con người, nên càng được con người săn sóc.

Tín ngưỡng Việt Nam

Khi mới mua được con mèo hoặc con chó con về để nuôi, bắt nó vái lạy các con chó hoặc mèo lớn và dặn những con này: Từ rày không được cắn em nhé. như vậy những con chó lớn, mèo lớn sẽ không cắn mèo con hoặc chó con. Khi mới nuôi con mèo con, không những nó phải vái con mèo lớn, mà còn phải vái cả những con chó ở trong nhà.

Lợn chê cám, lấy mảnh giấy viết mấy chữ Khương Thái công tại thử đem dán lên chuồng lợn, lợn sẽ hết chê cám, lại ăn uống như thường.

Lợn bỏ chuồng đi không về, lấy chiếc đũa cả cắm đằng sau lưng ông Táo, hoặc úp cái chậu cho lợn ăn xuống đất và lấy một cành khế cắm vào cửa chuồng lợn, tự nhiên lợn sẽ về, trừ trường hợp lợn đã bị người khác bắt giết thịt mất.

Gà mới mua về, trước khi thả ra nuôi, chặt đuôi chôn trước cửa bếp, gà sẽ không đi mất.

trừ áC Điểu.

có cú kêu bên cạnh nhà, lấy chiếc đũa cả cắm sau lưng ông Táo, hoặc lấy nắm gạo muối, hoặc lấy hòn đất trong bếp mà ném thì tự nhiên nó đi.

cú bị coi là một giống chim mang điều gở lại nên cú đậu ở nơi nào cũng bị xua đuổi. Ta có câu cú kêu ra ma nên không ai ưa cú.

trừ HOàng trùng.

Khi có hoàng trùng tức là loài châu chấu, ăn hại mùa màng, thì cúng tiễn cho nó đi, rồi cắm một lá cờ giấy ở đầu địa giới, hoàng trùng sẽ không dám trở lại nữa.

trừ tHuốC ĐộC.

Trong một món ăn nghi là có thuốc độc, dùng đũa bằng gỗ kim giao khuấy vào, chất độc sẽ trở nên vô hiệu nghiệm.

Mê tín dị đoan

trừ Sâu Bọ.

Trong nhà có nhiều kiến, muốn trừ bớt đi, ngày mồng một Tết bắt ít kiến bỏ vào bếp, quanh năm sẽ ít kiến.

nhà nhiều rệp muốn trừ lấy lá cây thị rải xuống dưới chiếu rệp sẽ đi hết.

còn cách thứ hai để trừ rệp là bắt một hai con bỏ vào trong áo quan người chết, tự nhiên rệp kéo nhau đi không còn nữa.

Muốn cho các cây cối không bị sâu hay rầy cắn thì đêm hôm ba mươi Tết, cầm bó đuốc soi vào các cây, cây sẽ khỏi.

CHữa BệnH tịt.

Bệnh tịt tức là bệnh nổi mề đay. Tục ta cho là có giống ma tịt đốt nên bị nổi tịt lên như vậy.

Muốn chữa bệnh tịt, phải cúng ma tịt. Đồ lễ cúng dùng cứt trâu và lá lốt. Lá lốt têm thành những miếng như miếng trầu.

Mang đồ lễ này đặt vào một chỗ cây cỏ rậm rạp có nhiều muỗi, đốt hương cúng. Khi cúng phải khấn như sau: lạy ông tịt, bà tịt, ăn cỗ cứt trâu, ăn trầu lá lốt, đừng đốt con tôi.

cúng khấn như vậy, bệnh tịt sẽ khỏi.

CHữa BệnH Cúm.

Mắc bệnh cúm phải sửa lễ cúng ông Thần cúm. Đồ lễ gồm bánh đúc, mắm tôm ngoài trầu ngoài trầu cau vàng rượu. Vàng cúng mua thứ vàng xanh đỏ. Lúc cúng phải khấn: tôi lạy ông Cúm bà Cò.

ông ở xứ nghệ ông bò tới đây.

Khôn thiêng có mâm cỗ này,

ông sơi cho sạch ông rầy tha tôi.

cúng xong, người mắc bệnh thừa lộc đồ lễ, ăn bánh đúc chấm mắm tôm, bệnh sẽ khỏi.

Tín ngưỡng Việt Nam

Qua các phương thuật trên, ta thấy nhiều điều thật là vô lý và cũng thật ngộ nghĩnh, nhưng tin thì vẫn có người tin.

ngày nay, có nhiều phương thuật đã không còn tồn tại nữa, tỷ như việc gỡ gấu ăn mặt trời và mặt trăng, hoặc như

việc cúng ma Tịt, thần cúm! nhiều phương thuật khác rồi ra cũng sẽ mất, nhưng đồng thời người ta cũng lại đã nhập cảng thêm nhiều phương thụt mới của Tây phương, thí dụ như việc xem người đàn bà chửa con trai hay con gái bằng cách lấy chiếc nhẫn cưới của người này buộc vào một sợi tóc cũng của người này, rồi bảo người đàn bà nằm ngửa, cầm sợi tóc treo lủng lẳng chiếc nhẫn trên rốn người ấy. nếu chiếc nhẫn xoay tròn người đó có chửa con gái, trái lại nếu chiếc nhẫn lắc lư đưa đi đưa lại, người đó có chửa con trai.

Lại tỷ như việc tìm biết xem người đàn bà sinh bao nhiêu lần bằng cách buộc một sợi chỉ vào một cán bút chì, rồi bảo người đàn bà ngửa tay trái lên, cầm sợi chỉ treo lủng lẳng trên cổ tay người đàn bà, ngọn bút chì chúc xuống chỉ vào ngấn cổ tay. nếu bút chì đứng yên, người đàn bà cô độc cô quả

không sinh, nếu ngọn bút chì đưa đi đưa lại mấy lần, trong đời, người đàn bà sẽ sinh từng ấy bận.

phong tục đổi thay, phương thuật cũng đổi thay!

người bình dân ở xứ nào, nước nào cũng hay tin vào những điều huyền hoặc, vậy ta cũng chẳng nên trách ta, nếu dân ta đã và đang tin vào những phương thuật.

Ta chỉ mong một ngày kia, khoa học sẽ giúp cho nhân loại tiến bộ nhiều và dân ta sẽ tiến bộ theo.

Mê tín dị đoan

Chiêm ĐoáN

Chiêm là xem trước, còn đoán là đoán những điều xảy ra.

Tục ta tin rằng mọi việc xảy ra thường có những điềm báo trước. căn cứ vào những điềm đó, tức là những điềm được xem trước mà đoán mọi việc sẽ xảy ra là chiêm đoán.

Ta có nhiều cách chiêm đoán. phàm mọi việc họa phúc xảy ra cho đoàn thể, thôn xã và có khi cả quốc gia nữa, hoặc cho cá nhân từng người, như công danh, tiền tài, tính mệnh, nhà cửa, v.v... ta đều có thể có những điềm để tiên đoán trước.

Sự thật những cách chiêm đoán tức là cách hành đạo của những lưu phái môn đồ đạo Lão biến thể tinh thần cao xa của đạo mà ra.

phụ tiên gọi hồn, xin thẻ đã được trình bày ở trên đều là những cách chiêm đoán.(1)

còn nhiều cách chiêm đoán khác được dân ta tin sùng như

xem chân giò, cầu mộng, nghiệm lời sấm ký, v.v...

1. Xin xem quyển thượng.

Tín ngưỡng Việt Nam

xem ChâN giò

Xem chân giò nghĩa là dùng chân con gà giò để đoán việc cát hung. con gà giò là con gà trống nhỏ, mới lớn độ bốn, năm tháng còn tinh khiết, chưa đạp mái lần nào.

Khi nào xem chân giò. - Trong nhà khi có người đau ốm, hoặc làm ăn lủng củng không thịnh đạt, hoặc có người xuất hành đi xa, hoặc con cái đi thi, hoặc muốn cầu khẩn một việc gì, người ta đều xem chân giò để biết sự may rủi sẽ tới: người bệnh có khỏi không, sự làm ăn trong gia đình có may mắn không, người ra đi có tốt lành không, con cái đi thi đậu hay trượt, việc cầu khấn thành hay bại. Tóm lại, người ta xem chân giò cũng như xin một quẻ thẻ, xem một quẻ bói để mong biết trước được những điều sẽ xảy ra, biết phúc mà đón, biết họa mà tránh.

nghi thức sửa soạn xem chân giò. - Muốn xem chân giò, người ta tìm mua một con gà giò, nuôi trong nhà vài ba ngày bằng những thức ăn tinh khiết. Hôm xem chân giò, đem con gà rửa chân cho sạch, khấn khứa trước một bàn thờ, thường là bàn thờ Thổ công trong nhà, rồi đem con gà cắt tiết làm thịt. Khi luộc gà, đôi chân gà không được luộc quá chín, chỉ

luộc vừa chín tới để thịt da khỏi nứt hoặc khỏi sát mới xem được. chiếc chân giò bị luộc chín, gân da nát hết, gọi là phá quản thì bỏ đi. Gà luộc chín rồi đem làm lễ và cúng cả đôi chân giò. Lễ xong thì xem.

Cách thức xem chân giò. - Xem giò phải coi ngón chân nhỏ

chỉ vào đâu là ứng đó. chân gà có ba ngón chính với ngón nhỏ. ngón nhỏ chỉ vào ngón trong thuộc về việc trong nhà, chỉ vào ngón giữa thuộc vào chủ thần, chỉ vào ngón ngoài thuộc người ngoài. Khi ngón nhỏ chỉ vào khe những ngón kia thì không ứng gì cả, gọi là chỉ không.

chỗ giữa bàn chân gà gọi là cung trung. cung trung đầy đặn thì trong nhà khá giả, cung trung lõm là trong nhà gặp lúc đang suy.

Mê tín dị đoan

ngoài cách xem ngón nhỏ chỉ vào đâu và cung trung đầy vơi ra sao, người ta còn xem cả gân huyết của chân giò: huyết đỏ hồng hào là tốt, huyết xám đen là xấu.

Trong ba ngón chân trong, ngoài và giữa nói trên của chân gà có tất cả tám đốt chung quanh ăn với tám cung trong bát quái: kiền, khảm, cấn, chấn, tốn, ly, khôn, đoài, mỗi cung chỉ

riêng một việc gia sự, bản mệnh, tài lộc, tử tôn, huynh đệ, bằng hữu, công danh và quan tụng. Khi xem chân giò cần xem huyết đọng ở cung nào để đoán sự xấu tốt ở cung đó.

Thực ra xem chân giò cũng là một ngành của dịch lý phương Đông và chính đây phải kể là ảnh hưởng của nho giáo mới đúng, nhưng sự thực hành thường do các môn đồ đạo Lão, các lưu phái biến thể. những người này mặc nhiên chuyển sang đạo Lão nhiều nghi lễ của nho giáo, cũng như nhiều điều khác của đạo này.

Riêng về cách xem chân giò là do dịch lý của nho giáo, như đã trình bày. Muốn biết tường tận cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng những sách nói về khoa này. Ở đây chỉ có mục đích phác sơ qua để bạn đọc có một đôi ý niệm mà thôi.

xem Đầu gà

ngoài cách xem chân giò dùng chân gà, ta còn cách xem đầu gà để đoán việc cát hung nữa.

Xem đầu gà, cũng xem sắc huyết như xem chân gà, huyết đỏ thì tốt, huyết đen thì xấu. Lúc xem, còn tùy huyết đọng ở

nơi nào mà đoán hay dở.

Thường nếu đầu gà mỏ há mắt nhắm là tốt, mỏ ngâm mắt mở là xấu.

Cầu mộNg

cầu mộng nghĩa là xin với thần thánh báo trước cho biết một điều gì qua giấc mộng.

Tín ngưỡng Việt Nam

Học trò đi thi, nhà buôn đi buôn, những người có việc đi xa thường cầu mộng.

nghi thức cầu mộng. - Muốn cầu mộng, phải ăn chay, tắm rửa sạch sẽ và thành tâm mang vàng hương tới một ngôi đền hoặc một ngôi chùa khấn khứa cầu xin rồi nằm ngủ tại đó.

Trong giấc ngủ mơ thấy gì, theo đó mà suy đoán ra cát hung.

Giấc mộng nhiều khi rất rõ ràng, có khi thần nhân hiển hiện trong giấc mộng báo cho đương sự biết mọi sự dở hay mà tránh hoặc tìm. cũng nhiều khi giấc mộng rất huyền ảo, phải cao đoán mới thấy kinh nghiệm.

có nhiều người tự nhiên không cầu gì cũng thấy mộng đó là quỷ thần tiên báo sự cát hung cho mình.

Mộng là gì?

Theo thuyết duy linh mộng là một dự giác, một bí quyết răn dạy của thần linh(1), nghĩa là điều thần linh báo trước cho ta, do đó có giấc mộng lành và có giấc mộng dữ. Trong bộ

Diễn Mật Sao và bộ Thiện Kiến Luận của phật Giáo cũng có nói tới mộng:

con người trong khi ngủ, hễ tâm bất định thì thấy chiêm bao. Và có bốn thứ chiêm bao:

a) do bốn thể là đất, nước, gió, lửa trong người không điều hòa, tâm thần tán loạn;

b) do những điều mắt thấy tai nghe ban ngày; c) do sự tu tĩnh, hành điều thiện, cảm đến bực trên, hiện ra điềm lành, hoặc trái lại, hành điều ác, cảm đến bực trên, hiện ra điềm dữ;

d) do tư tưởng tốt hay xấu mà hiện ra chiêm bao.

Bốn thứ chiêm bao trên đều do các kho chứa vô hình đựng đủ nghiệp duyên của quá khứ, hiện tại và vị lai, tức là tạng thức.

1. Bà Linh Việt. Đố ai nằm ngủ không mơ.

Mê tín dị đoan

Trong lúc chiêm bao không phải chỉ hiện ra những cảnh đã biết qua trong kiếp sống hiện tại, mà còn có thể có cả những cảnh rất lạ, những cảnh này chứa nơi tạng thức từ kiếp trước, hoặc là những quả sắp đến trong tương lai.

Ở đây, ta thấy rằng mộng báo trước những việc sắp xảy ra.

Sách nội Kinh của vua Hoàng đế có nói về mộng: Âm thịnh: mộng lội nước - sợ hãi;

Dương thịnh: một lửa cháy;

Âm dương đều thịnh: mộng giết nhau;

Trên thịnh: mộng bay;

Dưới thịnh: mộng ngã;

no: mộng người cho của;

Đói: mộng lấy của người;

Khí can thịnh: mộng giận;

Khí phế thịnh: mộng khóc.

Theo sách Đông Lai Loại Thuyết, hình thể tiếp nhau thành việc, tinh thần gặp nhau thành mộng.

Do đó, giấc mộng tùy thuộc một phần ở con người và một phần ở ngoại cảnh.

Khi trong người bị hư phù: mộng thấy bay lên; Khi trong người trầm nặng: mộng thấy bị chìm xuống; nằm ngủ thắt giây lưng: mộng thấy rắn; nằm ngủ đội khăn: mộng thấy bay;

Trời sắp mưa dầm: mộng thấy nước;

Trời sắp nắng ráo: mộng thấy lửa;

Sắp bị bệnh: mộng thấy ăn;

Sắp có việc lo: mộng thấy lúa hát(1). Mộng một phần do mình. Muốn tránh ác mộng không nên nghĩ đến việc tà dâm, ác nghiệt, đừng tưởng đến những việc làm trái với đạo đức, nằm ngoảnh mặt ra ngoài, quay đầu về hướng Đông cho thoáng khí.

1. Bà Linh Việt - Đố ai nằm ngủ không mơ.

Tín ngưỡng Việt Nam

Vì giấc mơ là điềm báo trước, nên nhiều khi nhờ giấc mơ

người ta có thể tránh được những điều đáng lẽ xảy ra.

người xưa có dạy rằng:

Vua mộng thấy điềm xấu phải sửa đức tu thân, lo việc triều chính canh tân quốc gia theo chính đạo; Quan to mộng thấy điềm xấu phải sửa mình cho cần kiệm liêm chính, phải có lòng quảng đại;

Quan nhỏ, thường dân mộng điềm dữ phải sửa mình tu thân.

“Chiêm mộNg KiNh”

Để giải các giấc mộng, phương Đông có sách ““chiêm Mộng Kinh”” đặt sẵn các bài giải.

thiên văn.

Mặt trời soi vào nhà: thăng quan.

Mặt trăng soi vào bụng: sinh quý tử.

Đi đường gặp mưa: có sự ăn uống.

Mưa to gió lớn: điềm xấu.

Mây đen: giữ gìn.

Địa lý.

Động đất: có sự thuyên chuyển.

Khuân đá vào nhà: điềm phú quý.

Đang ở trong rừng: đại cát.

Trông thấy núi cao; có việc tốt lành.

quỷ thần.

Đánh nhau với quỷ thần: sống lâu.

Thần thánh đến nhà: có phúc lộc.

Bị quỷ thần đánh: bất tường.

nói chuyện với quỷ thần: phú quý.

thân thể.

chải đầu và rửa mặt: hết sự lo lắng.

Mình ra mồ hôi: điềm xấu.

Mê tín dị đoan

Rụng răng: điềm có người thân chết.

Rụng răng không có máu: phát tài.

Vợ chửa: vợ có tư tình.

Vợ chồng cãi nhau: tật bệnh.

Dơ bẩn dây người: tốt.

mừng vui.

Khóc với người: có việc vui mừng.

người chết mắng: đại cát.

Thấy mình chết: đại cát.

Thấy con chết: phát tài.

người chết sống lại: có tin xa về.

Ẩu đả.

Đánh nhau với người: tốt.

người trong nhà đánh nhau: có sự phân ly.

Giết người: phú quý.

tạp mộng.

Uống rượu cao lâu: đại phú quý.

Qua sông: có việc ăn uống.

Thấy lửa cháy: phát tài.

Thấy rết cắn: sống lâu.

cửa mở rộng: đại cát.

nóc nhà có cỏ mọc: xấu.

Rắn cắn: được của.

Bò vàng vào nhà: phú quý.

cây cối tươi tốt: nhà cửa thịnh vượng.

Theo “chiêm Mộng Kinh” thì cách đoán mộng sơ lược là như vậy, nhưng sự đoán mộng cũng còn tùy người tùy mộng, tùy thời gian, tùy hoàn cảnh, mỗi lúc mỗi khác. Việc ứng nghiệm hay không cũng còn tùy người nằm mộng nữa, có khi mộng mị chẳng qua chỉ là tư tưởng kết lại, có khi mộng cũng chính là một điềm báo trước, nhiều khi mộng với thực thường có những liên quan mật thiết.

Tín ngưỡng Việt Nam

mộng Dưới COn mắt PHương tây

Từ trên chỉ nói tới sự cầu mộng và việc mơ mộng qua tin tưởng và lý thuyết phương Đông.

người phương Tây cũng tin ở mộng và cũng nhận là giữa mộng và thực có thể có một sự liên lạc nào với nhau.

Giáo sư Gesner nằm mộng thấy rắn cắn ở đùi, hôm sau có nhọt mọc lên ở giữa nơi rắn cắn và năm ngày sau giáo sư đã bỏ mạng vì chiếc nhọt bắt đầu từ trong giấc mơ đó.

Bác sĩ René Allendy phân loại giấc mơ.

a) những giấc mơ êm đềm hay quái đản do ngoại cảnh chung quanh ảnh hưởng đến giấc ngủ sinh ra chiêm bao như trường hợp ông Descartes bị con rệp cắn mà mơ thấy bị gươm đâm.

Bác sĩ Schatzmann khi ngủ, mép chăn lùa vào bụng, chiêm bao thấy rắn.

b) những giấc mơ do tình trạng sức khỏe gây ra như ốm yếu mệt nhọc, hay ăn no quá cũng làm cho ta chiêm bao khủng khiếp. như đau cổ, chiêm bao thấy bị bóp cổ chặt đầu. Đau tim hay mơ thấy quỷ quái. Đau gan thường thấy núi non. Trường hợp này, nên tìm bác sĩ chữa bệnh vì không có mộng triệu gì cả.

c) Giấc mơ do ký ức. người thợ giặt ủi mơ thấy giặt ủi quần áo là thường. ngày gặp một bạn học cũ khi nhỏ, đêm mơ

thấy ôm cặp sách đi học thấy khung cảnh nhà trường như xưa.

d) Giấc mơ do ý nghĩ, ước muốn bị đè nén lâu ngày. như

thanh niên chiêm bao thấy cùng vị hôn thê đã ở chung một nhà ân ái mặn nồng(1).

cũng như bác sĩ R.Allendy, đã nhận xét các loại b trên về bệnh tật với giấc mộng, nhiều bác sĩ khác cũng chứng 1. Bà Linh Việt - tài liệu đã nhắc ở trên.

Mê tín dị đoan

nhận rằng mộng là nguyên lý của bệnh trạng. Ở điểm này, y học Đông phương (Ấn Độ và Trung Hoa) đã gặp y học Tây phương. những nguyên nhân mộng bệnh được chia làm năm loại thuộc về ngũ tạng: Tim, phổi, thận, gan, tỳ.

mộng bệnh về tim.

người yếu tim hay nằm mê thấy ma quỷ và những hình trạng ghê gớm. Trong những khi yếu mệt, họ thường mê thấy lửa khói, ánh sáng, đám cháy và màu đỏ.

mộng bệnh về phổi.

người đau phổi khi nào béo quá hoặc lúc ăn no không tiêu thường mê thấy đánh nhau, chiến tranh, quân lính và vũ khí.

Khi yếu mệt mê thấy chân trời bao la, đồng bằng, thung lũng, sườn đồi hoặc những buổi đi chơi vất vả.

mộng bệnh về thận.

người yếu thận, khi béo quá hoặc lúc ăn no thường mê thấy cố gắng kéo lê những vật nặng hoặc bị vật gì đè nặng lên người và cố tìm cách vùng thoát khỏi. Khi đau yếu mỏi mệt mê thấy đi ở dưới nước và cố lội đi vào bờ một cách nhọc mệt.

mộng bệnh về gan.

người yếu gan khi béo quá hoặc ăn no thường nằm mê thấy cây to, núi lớn, rừng hoang dại. Lúc đau yếu nằm mê thấy đồng ruộng cỏ cây và hoa.

mộng bệnh về tỳ.

người yếu tỳ khi mệt nhọc hay nằm mê thấy những cuộc vui chơi, lễ bái, âm nhạc. Khi đau yếu nằm mê thấy ăn những bữa cơm rau, đánh nhau bị thua.

giấc mộng của những người khỏe.

Theo phương Tây, năm loại mộng trên là mộng bệnh, nhưng có nhiều người không đau yếu gì, rất cường tráng khỏe mạnh 145