Bàn thờ tổ tiênPartie 35

Mỗi bàn thờ trang trí một lối khác, không bàn thờ nào giống hẳn bàn thờ

nào, tuy về đại cương trông các bàn thờ có vẻ giống nhau vì mỗi bàn thờ

đều có bình hương, bài vị và những tự khí thông thường như ống hương, đèn nến v.v...

Bàn thờ tổ tiên

Bàn thờ chính trong mỗi gia đình Việt nam phải là bàn thờ tổ tiên tuy nhiên trong việc thờ cúng tổ tiên ta phải phân biệt nhà thờ họ và nhà thờ

của từng gia đình.

Bàn thờ Họ

Bao nhiêu con cháu dòng dõi một họ, lập chung một nhà thờ vị Thủy tổ, gọi là từ đường của họ, nhà thờ họ nguyễn gọi là Nguyễn tộc từ đường, nhà thờ họ Lê gọi là Lê tộc từ đường v.v...

Tại nhà thờ họ có bàn thờ để thờ riêng ông Thủy tổ của dòng họ, và mỗi khi có tế tự thì lấy các tổ tôn biệt chi biệt phái mà phối hưởng.

Tại bàn thờ có bài vị của Thủy tổ họ, trên bài vị thường ghi rõ đó là vị Thủy tổ của họ nào, thí dụ như Đỗ môn lịch đại tổ tôn thân thần chủ, nghĩa là Thần chủ tổ tiên họ Đỗ. Bài vị xưa kia ghi bằng Hán tự. Thần chủ này không bao giờ thay đổi nên gọi là “bách thế bất diêu chi chủ”. Ngày nay, có nhiều người dùng chữ quốc ngữ để đề bài vị.

Có nhiều họ không có nhà thờ thì thay vì bàn thờ thường xây một đài lộ

thiên, dựng bia đá, ghi tên thụy hiệu các tổ tiên. Mỗi khi có giỗ tổ hoặc có tế

tự của một chi họ nào thì cả họ hoặc riêng chi họ đó, ra nơi đàn lộ thiên mà cúng tế. Nơi đàn lộ thiên này chỉ dùng để cúng tế, hoặc tổ chức những trò vui như hát chèo, múa rối trong ngày giỗ tổ toàn họ, hoặc một chi họ nào.

Cúng tế xong, khi ăn uống thì con cháu dắt nhau về nhà trưởng tộc hoặc trưởng chi phái tùy theo từng trường hợp.

Những họ to và giàu có, các trò vui thường tổ chức trong đêm hôm tiên thường, và các đàn anh trong họ thường được đề cử cầm chầu trong cuộc hát chèo cũng như khi có mời ả đào tới hát thờ.

Có nhiều họ làm nhà thờ riêng với bàn thờ Thủy tổ để cho chi trưởng nam đời đời giữ hương hỏa, và chỉ khi nào ngành trưởng chẳng may gặp trường hợp tuyệt tự không có con trai nối dõi, việc thờ cúng mới truyền sang chi thứ.

Cũng có họ, ngoài bàn thờ Thủy tổ chung của cả họ, con cháu vẫn luân lưu nhau thờ tổ ở nhà riêng của mình, nhưng phần nhiều đây chỉ là trường hợp những người phải đi tha hương, không thuận tiện để có thể dự ngày giỗ

tổ hàng năm và tới lễ tổ trong ngày Tết được.