Hội Vạn Niên với cổ tục: Tung hệPart 6

Làng Vạn Niên thuộc huyện Nam Sách tỉnh Hải Dương (Hải Hưng).

Hàng năm làng mở hội vào cuối tháng Giêng.

Thần tích

Thành hoàng làng này là một tà thần dân chúng gọi là ông THẦN

NHÒM. Lúc sinh thời, ông thần vốn là một tay ăn trộm. Một đêm đi ăn trộm về, buổi ăn trộm rất thành công, ông ta lấy được rất nhiều đồ đạc.

Lúc trở về trời đã gần sáng; ông ta mang đồ đạc đã ăn trộm được đi vừa đến gốc đa bên một lạch nước ở đầu làng thì thấy bóng người đi làm đồng đằng xa tiến tới. Ông ta vội vàng bao nhiêu đồ đạc đều đem giấu xuống dưới lạch nước, rồi trèo lên cây đa, nằm trong lùm lá ngủ một giấc tới buổi chiều. Thức giấc, ông ta nhìn xuống lạch nước, vừa nhằm lúc trên trời có mây đen, không thấy đồ đạc mình đã giấu. Ông ta cố giương mắt nhìn theo tăm dưới nước. Nào ngờ mải nhìn quá, ông ta ngã xuống lạch nước chết đuối. Chết gặp giờ linh, ông ta được dân làng thờ làm Thành hoàng.

Ngày hội

Hội làng mở vào cuối tháng Giêng mỗi năm. Hội có rước xách tế lễ, các quan viên cùng nhau họp ở đình ăn uống như tất cả các hội quê khác.

Nhân dịp hội, dân làng thường nhắc lại sự tích ông thần Nhòm.

Tung hệ

Đặc biệt nhất của ngày hội là tục TUNG HỆ. Tục này được cử hành một cách rất ồn ào và rất vui. Một ông già được dân làng cử làm tướng, còn các hàng con trai từ mười tám tới hai mươi, dân làng cắt làm quân.

Nhân ngày hội, dân làng chọn giờ tốt cho người vào xông đình đốt pháo.

Sau đó dân làng cũng đốt pháo rất nhiều... Giữa những tràng pháo liên tiếp, ông tướng đánh trống đi vào đình rồi lại đi ra, đi ra rồi lại đi vào.

Ông tướng đi trước quân đi theo sau. Quân tướng cứ dắt nhau vào đình rồi lại dắt nhau ra, đi như vậy cho đến khi ngớt tiếng pháo.

Tôi được một người làng Vạn Niên[1] cho biết: Quân tướng kéo vào đình lại kéo ra như vậy cốt để đuổi tà ma trùng quỷ

có thể gây dịch lệ cho dân làng. Tiếng pháo tượng trưng cho tiếng súng tiến quân. Ngoài ra, đây cũng là một cách biểu diễn các uy thế của vị

thần, có quân tướng bảo vệ, khiến các tà thần khác sợ không dám xâm phạm tới Ngài.

Ngoài ra tục này cũng còn có mục đích khuyến khích tinh thần thượng võ của dân làng, để mỗi khi giặc giã, dân làng sẽ can đảm tòng quân diệt địch.

Khi tiếng pháo dứt, ông tướng hợp ba quân tại sân đình, cùng nhau vào lễ thần. Lễ tất thì cuộc tung hệ cũng hết.

Dẫu rằng giữa ông thần Nhòm và tục Tung hệ không có liên hệ gì, nhưng dân làng Vạn Niên vẫn lấy tục tung hệ để lễ ông Thần Nhòm trong ngày hội hàng năm.

[1] Ông Lê Văn Ty, năm 1963 là nhân viên Tổng Nha Thuế vụ Sài Gòn.