HOA VỚI HOAPart 14

Chung quanh Hà Nội, có mấy làng trồng hoa, nhưng người Hà Nội, khi nói đến làng hoa thì liên tưởng ngay tới trại hàng hoa, tới làng Ngọc Hà, ở đằng sau vườn Bách Thảo.

Danh từ trại Hàng Hoa chỉ làng Ngọc Hà rất đúng. Mỗi nhà ở đây có một vườn hoa, và có khi những vườn hoa liên tiếp nhau. Những vườn hoa ở đằng trước nhà, những vườn hoa ở đằng sau nhà, những vườn hoa ở bên cạnh nhà. Vườn hoa nhà này, liền khu với vườn hoa nhà khác. Có những luống hoa song song bên nhau, có những luống hoa nằm tréo góc với nhau. Đủ muôn thức hoa, thay đổi theo thời tiết của bốn mùa. Những bông cúc long trào vàng tươi bên những bông cúc vạn thọ vàng sẫm lúc xuân gần tới. Những bông thược dược đủ

các màu vàng đỏ tím xanh nhởn nhơ hứng sương sớm lúc xuân sang.

Những bông hồng nhung đỏ sẫm, mọng tươi như cặp môi của một thiếu nữ, e lệ ẩn hiện trong đám lá với mưa xuân. Những cụm sói bông trắng lá xanh, kín đáo tỏa hương thơm ngát dưới nắng sớm lúc đầu hè. Những bông sen trắng đỏ, vươn mình khỏi mặt nước, trong những ao bên những vườn hoa, như muốn thi gan cùng nắng hạ. Khi thu tới những bông hoàng lan thơm ngát, những đóa hoa men như móng rồng thơm dịu dịu, những bông cúc kim tiền nho nhỏ thơm hăng hắc trang điểm cho vườn hoa thêm màu sắc. Và mùa đông đến, những cành bích đào, những cành mai trắng, mai vàng đua nhau thi nở, làm rừng hoa thêm rực rỡ trước ngọn đông phong. Lại những cụm quất lá xanh quả đỏ nghiêm trang bên muôn hoa khoe sắc phô hương.

Không kể đến thời tiết, có những loại hoa quanh năm đua nở, hết lớp nọ đến lớp kia: những bông huệ trắng như những nàng trinh nữ, những đóa lay-ơn xanh trắng đỏ vàng yểu điệu như một vũ khúc, những đóa mẫu đơn ấm cúng đậm đà như ngọn lửa chiều đông.

Thật là đủ muôn hoa, muôn màu sắc với muôn hương thắm dịu!

Những bông hoa muôn sắc hương ấy từ các vườn hoa được các bàn tay dịu dàng của các thiếu nữ làng Ngọc Hà hàng ngày đưa vào thủ

đô xứ Bắc, bày bán trên các chợ, và được các khách chuộng hoa lựa chọn. Sống về nghề trồng hoa, dân làng Ngọc Hà, nhất là các thiếu nữ quanh năm bận rộn với vườn hoa. Các cô trông nom hoa từ khi gieo hạt cho đến lúc đâm bông. Các lớp hoa này cắt bán, lớp hoa khác nẩy chồi, luôn luôn các cô phải lưu ý tới hoa.

Đứng giữa rừng hoa, các cô là những đóa hoa tươi linh hoạt nhất.

Sống ở một làng sát ngay thủ đô Hà Nội, các cô vẫn giữ được nếp dịu dàng mềm mại của đồng quê, nhưng các cô lại có cả cái trang nhã mặn mà của thành thị.

Không phải chân lấm tay bùn như các bạn gái đồng quê khác, các cô có nước da mịn màng, có khuôn mặt tươi thắm. Mắt các cô trong như nước hồ thu, các cô mỉm nụ cười kín đáo như hoa ngâu e lệ trên cành. Cử chỉ các cô êm ái như những lúc lựa hái hoa, lời nói các cô dịu dàng quyến rũ như những bông hoa thắm.

Y phục, có khi các cô ăn vận nửa tỉnh nửa quê, có khi các cô lồng mình trong những bộ áo quần lộng lẫy của đất nghìn năm văn vật, tùy theo từng trường hợp, cũng như tùy theo từng hoàn cảnh.

Bao giờ các cô cũng lịch sự, lúc chào mời bán hoa, lúc trao hoa cho khách hàng, cũng như những lúc chuyện trò cùng bạn bè quen thuộc.

Phải chăng muôn hoa đã ảnh hưởng tới các cô, truyền cho các cô sự mềm mại êm đềm, khiến cho các cô thêm vẻ khả ái trong ngôn ngữ và cử chỉ.

Ai đã tới Ngọc Hà thăm các vườn hoa, ai đã gặp các cô ở chợ hàng hoa bên bờ hồ Hoàn Kiếm, ai đã nhận hoa của các cô đưa tới tận nhà, đố ai quên được sự niềm nở, dáng ân cần vồn vã của các cô. Khách

yêu hoa thưởng thức hương thơm cánh thắm của muôn hoa, nhưng cũng không quên những lời nhẹ nhàng điểm theo nụ cười duyên dáng của các cô hàng hoa.

Cô hàng hoa kiều diễm, cô hàng hoa xinh đẹp, nhưng cô hàng hoa lại rất cần cù chịu khó như tất cả mọi người đàn bà Việt Nam.

Mặc dầu sống ở sát ngay thủ đô Hà Nội, cái quan niệm giáo dục của người dân quê Việt Nam đối với phụ nữ cũng không vượt khỏi mấy câu tứ đức tam tòng. Dạy con gái các bà mẹ quê rất chú trọng đến công dung ngôn hạnh, các bà không muốn các con quá tiêm nhiễm cái mới, tuy rằng có nhiều điều hay, nhưng cũng không khỏi có nhiều điều dở. Các bà muốn các con gái phải chịu khó cần cù để

mai sau trở nên người vợ đảm người mẹ hiền. Dáng điệu cử chỉ và ngôn ngữ phải khoan thai dịu dàng cho hợp với nền nếp phương Đông; còn đức hạnh phải thuận hòa, biết người trên kẻ dưới, biết ai là cố hữu thân bằng, biết nghĩ đến người hơn nghĩ đến mình.

Chịu ảnh huởng nền gia giáo Á Đông, cô hàng hoa biết thương người, dịu dàng với mọi người cũng như dịu dàng với những bông hoa mảnh dẻ!

Hàng ngày, cô dậy sớm, ra vườn hoa, hái hoa. Sau đó cô vẩy nước chải chuốt lại những bông hoa hái từ trước và đã được phơi sương suốt ban đêm. Có trồng hoa mới biết tính chất của hoa. Có loại hoa, sáng ngày mới hái để giữ lấy màu tươi lúc đem bán, cũng có những bông hoa cần phải hái từ chiều hôm trước để giữ lấy vẻ hàm tiếu của hoa. Để hoa ở nguyên trên cành một đêm nữa, hoa sẽ nở to và sẽ

không được khách mua hoa mến chuộng. Có những bông hoa cần sấp thêm nuớc để tươi thắm hơn, có những bông hoa đượm nhiều nước sẽ trông như nát cánh, nên cần lau bớt nước đi. Người trồng hoa cũng như người buôn hoa đều biết rõ sự đòi hỏi của từng hoa. Có như vậy mới trang điểm cho hoa thêm sắc nước để quyến rũ khách mua hoa.

Hoa đã hái được cô hàng hoa xếp thành từng loại, có khi bó thành từng bó. Loại hoa nào bán cho người chơi hoa để trang hàng, loại hoa nào bán cho người đi lễ. Những hoa dùng vào việc lễ bái, cô giữ cho thật thanh khiết. Có khi cô bó sẵn từng chục hoa như hoa sói, hoa lan.

Những gói hoa cúng thường gồm nhiều thứ hoa, phần nhiều có hương thơm, cô lựa mỗi thứ một vài bông, gói thành những gói rất xinh xắn. Còn các bó hoa, không bao giờ cô quên bó thêm mấy nhánh lá để tăng vẻ xanh tươi.

Hoa đã sửa soạn xếp thứ nào riêng thứ ấy thành từng loại, màu sắc ăn nhịp với nhau, được bán ngay tại nhà cho các phường buôn đến cất, hoặc mang bán tại các chợ Hà Nội, nhất là chợ hàng Hoa bên bờ

hồ Hoàn Kiếm. Tại các chợ có khi chính cô ngồi bán hoa, có khi cô chỉ

mang hoa tới trao cho người khác, rồi chính cô phải đi đưa hoa cúng cho từng nhà mua hoa tháng.

Có những gia đình đông chị em, các cô chia nhau, người đi chợ, người ở nhà. Người đi chợ bán hoa, còn các cô ở nhà cũng chỉ săn sóc đến hoa. Các cô giúp đỡ cha mẹ trong việc trồng tỉa: nào bắt sâu, nào ương hạt, nào ủ giống, nào tưới cây, mỗi công việc một tỉ mỉ. Các cô làm việc với một sự kiên nhẫn đáng khen. Với thời tiết đổi thay khi mưa khi nắng, khi rét, khi nóng, các cô phải lo che chở cho hoa tươi thắm cùng thời tiết.

Quanh năm các cô săn sóc tới hoa, nhưng đã săn sóc tới hoa, các cô tất nhiên phải săn sóc tới chính riêng các cô. Các cô chẳng những là bông hoa đẹp hay sao? Mà lại là những bông hoa biết cử động, biết suy nghĩ, có tâm hồn, biết chuộng cái đẹp.

Vậy thì các cô phải săn sóc tới các cô, nhất là hàng ngày ra vào Hà Nội các cô đã nhìn thấy sự trang điểm tăng vẻ đẹp cho con người. Các thiếu nữ kiều diễm thanh lịch của thủ đô đất Bắc hàng ngày các cô gặp như khuyến khích các cô phải tô điểm cho nhan sắc mình. Bởi vậy ngoài những thì giờ bận rộn vì công việc các cô cũng lo may mặc bằng hàng mới theo kiểu mới, và những khi ra ngoài, nếu không phải là đi chợ, các cô cũng không quên thoa chút phấn, bôi chút son cho má thêm hồng, cho môi thêm thắm, cho nụ cười thêm duyên dáng, cho cặp mắt thêm sáng trong. Các cô đã đẹp tự vẻ người, nay các cô lại đẹp thêm vì trang điểm. Soi gương, ngắm bóng các cô nhận thấy mình lớn phổng lên với những đường cân đối của thân hình rất nhịp nhàng qua những cử chỉ dịu dàng khoan thai.

Các cô bâng khuâng nghĩ đến những chàng tư mã áo xanh đã cùng nhau gặp gỡ ở làng hoặc ở thủ đô Hà Nội. Các cô so sánh những chàng trai Hà Nội với trai làng. Lẽ tất nhiên lòng các cô ngả về chốn đô thị hơn. Người đô thị khéo ăn, khéo nói lại khéo chiều! Người đô thị trông gọn gàng thanh lịch hơn!.

Có nhiều cô, trong lúc cùng làm hoa, trong lúc gặp gỡ những trai làng đã tỏ nhiều thiện cảm với những chàng trai này, và đôi khi có cả

chuyện gắn bó cùng nhau nữa, nhưng rồi các cô gặp những chàng trai thành thị, các cô xa dần những người bạn cũ, để một ngày kia lên xe hoa về Hà Nội.

Trước cảnh tình ấy các chàng trai làng ắt phải buồn, các chàng trai oán thói đời đen bạc, trách con người ham cái mã xa hoa, theo đuổi cái bề ngoài, bỏ mối tình chân thật đậm đà.

Có những khi chàng cuốc luống hoa trong vườn, có người cũ đi qua, người cũ này hoặc đã lành duyên cùng người khác, hoặc mới hờ

hững với chàng trai để gắn bó cùng nơi khác, chàng trai tự ca lên mấy câu như để trách ai mà cũng như để trút nỗi hận hằng đeo đẳng mãi trong lòng:

Dẫu rằng đá nát vàng phai,

Ba sinh phải giữ lấy lời ba sinh.

Duyên kia có phụ chi tình,

Mà toan sẻ gánh chung tình làm hai?

Bây giờ người đã nghe ai,

Thả chông đường nghĩa rắc gai lối tình?

Nhớ lời hẹn ước đinh ninh,

Xa xôi ai có thấu tình chăng ai?

Cũng có khi, cô gái say mê người thành thị nhiều tiền lắm bạc, bỏ

xa người cũ, nhưng rồi thành thị chỉ là cái bã, cô gái gặp bọn con trai thành thị thiếu chung tình, yêu ngay đấy là lại quên ngay đấy! Cô gái phải quay về làng. Chàng trai được dịp trách móc:

Tham vàng bỏ nghĩa ai ơi

Vàng thời đã hết, nghĩa tôi vãn còn!

Rồi đàn lại nối giây tơ, khúc yêu đương lại dạo qua phím cũ, sau cơn mưa lại đến buổi đẹp trời. Trăm hoa trong vườn như mừng một cuộc tái hồi tốt đẹp. Rồi chỉ thắm xe tơ, đôi bên cùng nhau trọn niềm phu phụ.

Anh lại cuốc luống trồng hoa, chị lại gieo hạt chờ ngày mầm non nẩy lộc, hòe quế đầy vườn. Hoa tươi thắm lại càng tươi thắm, và một ngày kia có lũ trẻ nhỏ bi bô gọi mẹ, theo cha qua mấy luống hoa.

Rồi những ngày hội đền Voi Phục, hội chùa Láng, anh chị cùng dắt lũ con đi xem hội, để gặp các trai gái làng, đang cùng nhau biển chỉ

non thề, nhắc lại cho anh chị thủa thiếu thời, anh chị cũng đã gặp nhau ở nơi đây, cũng đã hẹn hò nhau, cũng đã cùng nhau vào lễ Phật để cầu được hương lửa trọn niềm. Bao nhiêu kỷ niệm cũ như hiện lại, anh chị nắm chặt tay nhau, đưa mắt cùng nhau.

Tuy nhiên vui chơi chỉ ở trong ngày hội, còn vốn con nhà làm ăn, sau ngày hội lại ai lo phận nấy, anh có việc của anh chị có việc của chị, nhưng công việc của đôi người đều vẫn là chăm bón cho hoa.

Trồng hoa tuy vất vả, nhưng có những lúc rất khiến cho người ta ham thú: Ấy là những khi kìm được hoa nở chậm lại hoặc gò hoa nở

mau hơn để được thưởng thức hoa cho hợp với cảnh trời, ấy là những lúc ngắm hoa nở với mùi hương phảng phất dưới ánh mơ hồ huyền ảo của trăng đêm. Chỉ những lúc ấy người trồng hoa mới thấy hoa thật là của mình, và hoa đã phản ảnh một phần nào tâm hồn của người yêu hoa, khác hẳn mọi lúc, người trồng hoa chỉ trồng hoa cho người, chỉ hái hoa đem bán.

Người chơi hoa tự trồng lấy hoa, có lẽ thấy tuyệt thú khi nhánh hoa đó dành riêng cho mình, nhất là khi nhánh hoa đó lại là hoa thủy tiên.

Hàng năm đêm trừ tịch, tại Trấn Ba Đình hồ Hoàn Kiếm Hà Nội, có cuộc thi hoa Thủy Tiên.

Những giò hoa mang tới thi không phải chỉ là những bông hoa gọt tỉa khéo. Cái khéo ở đây đành rằng ở sự trình bày hoa, nhưng cái khéo chính là phải giữ làm sao cho hoa đợi đúng lúc giao thừa mới nở.

Mỗi giò hoa Thủy Tiên gửi tới dự thi đã đem theo cả một công trình của một thiếu nữ với biết bao nhiêu tâm trí trong việc gọt củ, săn sóc cho hoa, tỉa lên những nhánh. Kể từ khi có củ Thủy Tiên, thiếu nữ phải gọt khéo để củ nẩy nhánh, đâm chồi, rồi lên nụ. Thiếu một bàn tay khéo léo, củ thủy tiên sẽ đâm thẳng ra mấy chồi như những bông hoa láng, hay tệ hơn nữa như những củ hành. Những cụm thủy tiên được đặt trong chiếc bình riêng, thửa sẵn chỉ để dùng có dịp này, những chiếc bình pha lê trong muốt với hình vẽ nổi rất đẹp và rất hợp với màu cánh trắng nhị vàng của hoa Thủy Tiên, hoặc những chiếc bình màu sặc sỡ có thể làm nổi bật vẻ đẹp của giò hoa.

Nước đựng trong bình, người gọt phải giữ tinh khiết và thay luôn luôn. Tùy theo thời tiết nước đó phải giữ lạnh nhiều hay tăng cho ấm thêm. Có như vậy, người gọt mói giữ nôi hoa không nở sớm quá hay muộn quá. Các cô gọt hoa bắt phải nở trong đêm giao thừa, hoặc giữa sáng ngày mồng một đầu năm để mang sự tươi đẹp thịnh vượng lại cho gia đình. Đối với những giò hoa dự thi các cô trông các mầm hoa, nhánh hoa, tính kỹ lưỡng hơn, để làm sao cho đúng lúc giao thừa hoa sẽ hàm tiếu. Như thế mới là khéo, và như thế mới hy vọng được giải trong cuộc thi ở Trấn Ba Đình. Gửi hoa tới dự thi, các cô đã tính thêm cả yếu tố mùi trầm hương làm tăng sức nóng của không khí trong đền và ảnh hưởng tới hoa.

Thường thường gặp tiết trời hơi nóng, xưa kia các cô vẫn đặt hoa xuống hầm cho lạnh nhưng ngày nay, có nước đá, các cô chỉ việc pha nước cho lạnh thêm; trái lại nếu trời lạnh quá, các cô sẽ phải để bình hoa trong một bình khác đựng nuớc ấm. Kinh nghiệm đã giúp các cô nhiều nên công việc gọt hoa hàng năm các cô đều làm đạt được ý muốn.

Mỗi năm tại Trấn Ba Đình có hàng mấy chục chậu hoa dự thi, thủy tiên đơn có, thủy tiên kép có. Những bông hoa trong các chậu hoa lả

lướt như múa đón xuân sang theo tiếng pháo giao thừa. Chậu hoa nào cũng đẹp, nhánh hoa nào cũng thơm. Hội đồng chấm thi tha hồ

phân vân trong lúc lựa chọn.

Những chậu hoa này của các cô gái các làng Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Hoàng Mai, và của chính các cô ở Hà Nội nữa. Các thiếu nữ phố hàng Gai và phố hàng Bạc, thường vẫn có hoa dự thi và vẫn thường được giải thưởng luôn.

Nhưng hoa của các cô gái Ngọc Hà cũng không phải thua kém; quanh năm các cô săn sóc cho hoa, các cô lấy việc đem hoa dự thi tại Trấn Ba Đình là một điều quan trọng.

Dù trúng giải hay không trúng giải, cô gái Ngọc Hà vẫn xinh đẹp giữa muôn hoa, và chính các cô vẫn là những bông hoa tươi thắm nhất.