Ký VãngPhần 1 · trang 1–4

1Trang sách 1TOAN ÁNH Tý Văng PHONG TỤC TIỂU THUYẾT

2Trang sách 2TOAN-ÁNH KÝ-VÁNG TIỂU - THUYẾT PHONG-TỤC Tựa của TRIỀU ĐẨU Tỉnh giấc mộng ngâm câu ký vãng Trải mấy thu ngày tháng như thoa Cao-Bá-Nhạ Nhà Xuất - Bản * Sóng-Lúa » 373,12, đường Phạm - ngũ - Lão - SAIGON

3Trang sách 3Tựa TRONG cuộc tiến hóa gần đầy của xđ-hội Việt.

Nam nhằm giai đoạn liếp xúc với văn minh Tây-phương theo ý tôi có hai khoảng thời gian có thể ghi làm mốc chuyền hướng : Đó là những năm 1930 và 1940.

Từ năm 1930, chúng ta đang ở giai đoạn giao thời cũ chuyễn sang mới. Tất cả những lập quán cổ kính, một hệ thống suy nghĩ ngàn xưa cần qua một cuộc thử thách ghê gớm, trước nền văn minh khoa học Tây- phương đang làm bá chủ hoàn cầu. Để rồi tới năm 1940, bắt đầu cuộc đại chiến thế giới thứ hai, xã hội ta bị xáo trộn đến cội rễ. Trong thôn xóm đồng quê, không còn cảnh thơ mộng của những ngày đình đám mở hội tưng bừng giữa một trời xuân trong sáng.

Người cầm bút không khỏi sao xuyến trước những cảnh biến đổi của sự vật thân yêu. Trong cuốn sách KÝ.

VĂNG đây bạn Toan-Ánh đã trở lại vấn đề lịch sử giao thời khoảng năm 1930 mà chúng ta đã từng thắc mắc suy nghĩ vì rất có thể đã là nạn nhân.

Về vấn đề này, cho tới nay đã rất có nhiều nhà văn viết nên truyện ngắn dài. Có bạn bảo nên nhất loạt tồn cổ, có bạn cho rằng phải hoàn toàn theo mới. Bạn Toan-Ánh thì theo đạo trung-dung chủ trương theo mới cái gì đáng theo và giữ cổ cái gi đáng ghi là dân tộc tính. Đó thực ra cũng phù hợp với ý nghĩ của hai chữ tiến bộ, bước đi lên. Chúng ta chận trước tiến một bước

4Trang sách 4thì đồng thời nhất định phải đặt cả trọng lượng của thân ta vào chân sau. Chân trước là hình ảnh của văn minh, chân sau là hình ảnh của tập quán. Có ai lại có thể đi bằng một chân bao giờ.

Có điều là như trên tôi đã nói, giao thời vốn là giai đoạn chuyền hướng quyết liệt thi trong họn chúng ta tất cũng đã như mãy vai chính trong KY-VANG từng là nạn nhàn. Nạn nhân do bỗn phận thiêng liêng. Để rồi anh rứt áo ra đi theo tiếng gọi của tổ-quốc và chị chịu phận cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy. Cả hai người đều đau khổ để quên mối lình riêng và hy sinh hạnh phúc của đôi lứa, Câu truyện như vậy đã đượm mầu đạo lý cổ kính Đông-Phương, đáng để mọi người đọc ; nhất là sách lại được trình bầy bằng một lối hành văn giản dị, dễ hiểu, không cầu kỳ, rất đại chúng. Và kết thúc bằng những vần thơ đẹp :

Yêu nhau chi cho lòng thêm bận Gieo cho nhau mối hận không cùng ?

Biết nhau là chuốc não nùng Yêu nhau là đề cho lòng đắng cay. công cuộc muốn đạt phải gồm những Xưa nay mọi thuận tiện của cả ba yếu tố cổ điển : thiên thời, địa lợi và nhân hòa. KÝ-VÃNG của Toan-Ánh về thiên thời, đã được hoàn thành giữa lúc thiên hạ đang mắc bệnh cúm.

Về địa lợi thì lại xuất bản tại một giải đất sau cuộc lịch sử phân chia. Còn về nhân hòa thi để rao bán bạn đã phải quảng cáo như mọi hàng hóa trên những báo hàng ngày.

Vậy thì KÝ-VÃNG giờ đây tung ra như những tiếng gọi cấp bách của đạo lý chẳng phải là điều chúng ta mong mỏi và là sự kiện chúng ta cầu cho đắc thắng ru !

Saigon, ngày 8 tháng 7 năm 1957 TRIỀU - ĐẦU