Ký VãngPhần 5 · trang 180–188
Bản chữ chưa hiệu đính. Phần chữ dưới đây do máy nhận dạng từ bản scan, chưa được đối chiếu và chưa áp dụng bảng đính chính của chính tác giả ở cuối sách. Bản scan mới là bản chuẩn.
Trang sách 180Phụ trích mấy bài thơ trong tập " NHỚ MỘT THỜI QUA » của Đạo làm tặng Tuyết TUYỆT VỌNG Tôi biết rằng yêu sẽ dỏ-dang, Nhưng sao tôi vẫn đắm say nàng ?
Từ khi gặp gỡ lòng lưu-luyên, Chẳng khác chỉ hoa với bướm vàng.
Pháo nổ người ta vẫn đợi mong Xe hoa rực rỡ đón đưa lòng, Sao tôi đã biết nay cỏn cứ Mang một lình yêu có khổ không ?
Ước gì, tôi biết ước mong chi ?
Sao xuyến lòng tôi nếu mỗi khi, Hy vọng mong-manh thoang-thoảng hiện Trời ơi ! Buồn quá nói năng gì !
Người ta xinh dẹp tựa bài thơ, Trời chẳng cho tôi phép đợi chờ ;
Sui khiến làm chi ngày gặp gỡ, Tôi mơ ước mãi đến bao giờ ?
Không yêu thì lại bảo không yêu, Yêu lắm càng thêm tuyệt vọng nhiều.
Cay đẳng làm sao tình một hướng, Gửi nhiều, sao nhận chỉ cô liêu !
Thôi thôi tôi chỉ yêu vô vọng.
Còn dám mong gì quá nữa đâu.
Nàng biết càng hay, nàng chẳng biết, Ngàn năm đành chịu nỗi thương đau.
Trang sách 181KÝ VÃNG Em ci, có biết em nhan sắc, Đã bắt cho ai phải nhớ nhiều ?
Có biết vì em đôi mắt đẹp, Tim ai rồn rập dã bao nhiêu ?
Tôi chỉ mong sao với cuộc đời, Luôn luôn em sẽ nhớ rằng tôi Bao giờ cũng nghĩ về em đấy Ấy mộng lòng tôi có thẽ thôi.
Và một mai đây có thế nào Những khi tàn bóng, lúc trăng cao Ví dù em có lỏng thư thái tôi vân ước ao.
Nhớ nghĩ rắng
Trang sách 182KÝ VĂNG RỐI LÒNG Yêu nhau chi cho lòng thêm bận, Gieo cho nhau mối hận khôn cùng ?
Biết nhau là chuốc não-nùng, Yêu nhau là để cho lòng đắng cay.
Mặt giáp mặt nào hay cách trở, .
Lời đối lời ai ngỡ xa xăm.
Gần nhau mà chịu âm-thầm, Ngày tàn canh vắng riêng tâm u-hoài.
Hận kin đáo lòng ơi có biết ?
Tình phút giây dù chết khôn nguôi !
Trời ơi đôi mắt sáng ngời !
Lại đôi môi thắm, nụ cười như hoa!
Nói muốn nói, dễ mà dám nói, Yêu muốn yêu, thêm ngại ngùng sao.
Vì chưng thuyền đã cắm sào, Vì chưng vườn kín đã rào năm xưa.
Thôi lòng hỡi đừng mơ ước nữa !
Mối u tình nên đề trong quên.
Đêm giài dù có giài thêm, Giấc chiêm bao ấy đi tìm mơ hoa.
Cuộc trần hải rồi ra nồi gió, Cầu hành-tinh sau có gập ai, Cắn răng nén tiếng thở giài, Gượng tươi nét mặt, chào người cố nhân !
Trang sách 183KÝ VĂNG KHỒ Người ta khổ một lần thôi, Mà sao tôi khô những đôi ba lần ?
Từ khi bướm gặp hoa xuân, Vườn hồng ác nghiệt nỡ ngăn bướm vàng !
Thế là một chuyến giở-giang, Thế la một chuyên be bàng với yêu.
Hương thơm ngát cảnh đông chiêu, Hôn tôi ngào ngạt ít nhiều đắng cay.
Non xanh từ thuở gặp mây, Mây đi theo gió ngàn cây đợi chở.
Mây ơi sao nỡ hững hờ, Mây ơi sao nỡ thờ-ơ với ngàn ?
Thế là hai chuyến giớ-giang, Thế là đã biết tuôi vàng càng đau !
Con sông xâu vạn nhịp cầu, Thì lòng tôi vạn mối sầu bao la.
Từ khi tôi biết người ta, Tôi yêu dắm đuối đề mà yêu thôi ;
Còn mong gì nữa trời ơi !
Sang sông thuyền đã có người quá giang !
Trang sách 184KÝ VÃNG DỪNG BƯỚC CUỖI NĂM Chiều nay trong bước phong sương, Dừng chân quán trọ bên đường xa xăm, Ai sui gió Bấc căm căm, Ai sui trời rét cuối năm não nùng ?
Những là quên được cho xong !
Ai ngờ lòng chẳng cho lòng được quển!
Phong trần gian-hiềm đòi phen, Rắp đem thân thế báo đên non sông.
Tình xưa quyết kể là không !
Chao ôi ! Lòng lại dối lòng thêm đau !
Tưởng rằng cay đắng ghét nhau, Nào hay cay dắng chịu sầu cô đơn.
Bảo rằng nước chảy đá mỏn, Bảo rằng duyên lỡ tình hờn với yêu ;
Nhưng không! Dù mấy cô liêu !
Bẽ-bàng vẫn nhớ-nhung nhiều đến nhau.
Sang sông ai bước qua cầu, Tôi nghe pháo nổ thêm sâu lòng tôi.
Xa xôi có mấy năm rồi, Chiều nay quán trọ hồn ơi lạnh lùng.
Giá mà quên được cho xong !
Trang sách 185Đọc sách PHONG LƯU ĐỒNG RUỘNG Của TOAN-ÁNH Đã lầu lắm, từ ngày tác chiến tôi mới được gặp ông bạn Toan. Anh. Sau một cuộc nói chuyện niềm nở, ông bảo tôi :
- Tôi tặng anh món quà nhà quê, chắc anh cũng không ché Lắm ? Nói xong ông mở tủ, lấy một tập sách nhỏ đưa tôi, sau khi đề mấy câu biên tặng.
Tập sách nhỏ này là tập « Phong-Lưu Đồng Ruộng » khảo cứu về những phong-tục đẹp và những thứ chơi tao-nhã đồng quê Bắc-Việt. Tập sách làn này tái bản làn thứ hai, có sửa chữa và thêm bài mới.
Khi tập sách này do nhà Anh-Hoa xuất-bản làn thứ nhất, báo Thanh-Nghị đã phê-bình tới cùng với cuốn Hànội 36 phố phường của Thạch.Lam.
Tôi biết vậy, nhưng sự thực tôi chưa đọc « Phong-Lưu Đồng Ruộng » làn nào.
Được món quà trao tay của ông bạn, tôi về nhà đọc kỹ đẻ khỏi phụ tấm thịnh-tình bạn đã tặng tôi.
Đọc xong, tôi thấy một cảm giác lạ lùng mà suốt 7, 8 năm trời sống giữa nơi kinh thành gió bụi tôi không hề nhận thấy.
Đã có ai phải lìa bỏ quê hương, với những cánh đồng la chín thơm mát, với những con đường cỏ dịu dàng, tới những bụi tre xanh mướt, với những giọng ca êm ới của các có thôn nữ, với những giếng mát, với những giòng nước ngòi trong
Trang sách 186ĐỌC SÁCH suốt từ từ, đã lâu ngày hằng mong mỏi muốn trở lại cổ hương, và đến ngày nay được trở lại cố hương chưa?
Áy cái cảm giác lúc được trở lại cổ hương nó thấm dịn thế nào, nó sao-xuyến thế nào thì khi đọc xong tập «r Phong- Lưu Đồng Ruộng» tôi cũng nhận thẩy cái cảm giác như vậy.
Này đây một đám hát quan-họ với những cô gái quê duyên- dáng, với những cậu trai làng nhanh-nhẹn với những giọng u huyền trầm bổng ; này đây một cuộc thi hát Trổng-quân với những tiếng thình thùng thình từ ngàn xưa lưu lại, với những câu hát đó, với những câu hát vận nó trợng trưng tắt cả vẻ hồn nhiên của đồng ruộng; này đây một đám hát vi giữa bọn thợ gặt với gái làng; này đây một đám đồ-vật giữa sân đình, một cuộc trọi trâu sô sát ; này đây, những cô thiếu- nữ đang lo làm cỗ để dự thi, những nàng xinh đẹp thổi rồi cơm cho dẻo để trình với hội-đòng giám khảo :... còn nhiều, còn nhiều những phong vị đồng quê mấy giòng ngắn ngủi này tiếc không sao nói hết.
Đấy là nội dung cuốn sách.
Và đây, cách hành-văn. Không phải ông Toan-Anh là bạn tôi mà tôi cổ khen đâu. Tôi chỉ nói những điều tôi nhận thấy.
Lời văn của « Phong-Lưn Đồng Ruộng » thật nhẹ nhàng hợp với những cảnh tả trong tập sách.
Tôi xin trích vài đoạn ngắn để các hạn đọi và phê bình lấy :
« Giời trọng thu vừa trong vừa dịu. Giú thu hây hảy thỏi mấy lá vàng rơi. Mùa hồng đã rộ, mùa bưởi đã nhiều. Chỉ còn mấy ngày nữa là tết Trung-thu.
« Trăng đầu tháng đầy dần và đã gằn đày kẳn. Lún ba trăng dưới ánh sương thu tỏa lên một hương thơm dìu
Trang sách 187P. L. Đ.R. dịu Một lường gió đi qua ruộng lủa, lại nâng cao những tiếng thì thằm nho nhỏ của những bông thóc nhẹ cọ sát vào nhau. (Hát trống quân, trang 13) đôi má " Quý là con gái Sơn-lây, nước da nàng trắng, nàng hồng, nàng đẹp, nàng lại hay hát. Trai làng lắm anh say mê, say mệt. Quý hay đánh bạn với chị em Cài nhớn, Cài con. Con gái nhà nông. ở cùng một xóm, các cô thường cùng đi đồng làm cỏ với nhau, các cô cùng cấy với nhau và nhiều buổi người ta còn bắt gặp các cô cùng đi chăn trâu với nhau Các cô cười đùa với nhau ; các cô hát ghẹo lẫn nhau, chán rồi các cô hát ghẹo những cậu trai làng hoặc trai thiên hạ phải đi qua đồng đắt làng mình. (Hát ví, trang 23) « Trời xuân trong và đẹp. Cảnh đồng xuân mơn mởn mạ con gái của mùa chiêm. Những luồng mây nhẹ vơ vẫn trên . cao, như muốn phản lại màu xanh trơi dưới ruộng.
« Giữa những đám ruộng xanh, một vài khoảng đất trồng màu, và không xa những khoảng đắt ấy là một ngôi chùa hoặc một cảnh đền linh-tú. Trên nói chùa phấp-phới ngọn phướn sặc sỡ cùng dăm lá cờ thấp nhờn nhơ, biểu hiệu của đình đám mùa xuân. (Dún đu, trang 40) Còn nhiều lắm, lời văn êm êm, ý tứ nhè nhẹ như vậy, ta gặp suốt trong tập sách. Lại còn những cầu hát, câu nào cũng nên thơ bộc lộ tính tình chất phác và dản dị của đồng que.
« Ngồi tựa vườn Đào.
Thấy người thục-nữ ra vào lòng những vấn vương Gió lạnh đêm trường
Trang sách 188P.L. Đ.R.
Nửa chăn để đó, nửa giường để đó chờ ai ?
So chữ sắt tài.
Yêu nhau chó để cho người giăng gió hái hoa. !
Yêu nhau chẳng lấy được nhau Mài dao đánh kéo cạo đầu đi tu ; »
« Ở đây gằn miếu: xa chùa Chẳng yêu anh lấy đạo bùa cho yêu ».
Không nói về lời văn, không nói về cảm tưởng êm ái mang lại cho ta, ta chỉ nói công phu sưu tập của tác giả để lưu lại những phong tục đẹp của Việt-Nam ngày nay dưới sự tàn phá của chiến tranh cùng sự đụng chạm với AU, MỸ đang dẫn mất.
Lưu lại những cái đẹp của phong tục, việc làm thật đáng nên khen.
MAI-KINH BẠN DÂN Số 1 trang 15 Ngày 10-1-54